{"id":1012,"date":"2021-05-10T12:27:29","date_gmt":"2021-05-10T08:27:29","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=1012"},"modified":"2021-05-10T12:27:29","modified_gmt":"2021-05-10T08:27:29","slug":"heyd%c9%99r-%c9%99liyev-sozumuzun-yaddas-sirri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/heyd%c9%99r-%c9%99liyev-sozumuzun-yaddas-sirri\/","title":{"rendered":"Heyd\u0259r \u018fliyev &#8211; s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn yadda\u015f sirri"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Elnar\u0259 AK\u0130MOVA<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>YAP \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>filologiya elml\u0259ri doktoru, dosent<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev &#8211; milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n fakt\u0131d\u0131r, \u0259h\u0259miyy\u0259tli v\u0259 g\u0259r\u0259kli m\u0259x\u0259zidir. Bu m\u0259x\u0259z b\u00fct\u00fcn estetik ruh hal\u0131 il\u0259 f\u0259rqli duyumun, f\u0259rqli ya\u015fam\u0131n \u015f\u0259klidi. Heyd\u0259r \u018fliyev ruhunun \u0259d\u0259biyyatda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259kli&#8230; V\u0259 siyas\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc q\u0259d\u0259r h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n obraz\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>O, \u0259vv\u0259l milli m\u0259fkur\u0259ni, sonra m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti yaratd\u0131. Bu bax\u0131mdan, minillik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximiz\u0259 milli m\u0259fkur\u0259y\u0259 istinad ed\u0259n ilk v\u0259 yeni Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu kimi daxil oldu. Milli m\u00fcst\u0259qilliyi qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu sovet epoxas\u0131 daxilind\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u0259inki iqtisadiyyat\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 siyas\u0259tin, g\u00fcc\u00fcn aya\u011f\u0131na verm\u0259di. B\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259d\u0259biyyata, onun m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131b-yaratm\u0131\u015f \u0259dibl\u0259rin\u0259 q\u0259dir\u015f\u00fcnas m\u00f6vqed\u0259n yana\u015fan Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259r kimi \u00f6z\u0259lliyi b\u0259lk\u0259 d\u0259 el\u0259 buradan ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>1970-ci ill\u0259rd\u0259 \u00fcmum\u0259n respublikam\u0131zda klassik m\u0259d\u0259ni irsimizin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan tamamil\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 ba\u015flad\u0131. H\u0259min m\u0259rh\u0259l\u0259 bilavasit\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Adil Babayev yaz\u0131r ki, &#8220;\u015e\u0259rqin \u0259n b\u00f6y\u00fck dastan\u0131 olan &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221;u\u00a0 adi d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259s\u0259ri kimi qiym\u0259tl\u0259ndirirdil\u0259r v\u0259 onun ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131rd\u0131lar. Heyd\u0259r \u018fliyev abid\u0259nin mill\u0259t\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fc&#8221;. El\u0259c\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi \u0130mad\u0259ddin N\u0259simi il\u0259 ba\u011fl\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdiyi i\u015fl\u0259r bu \u015fairin irsinin yeni t\u0259f\u0259kk\u00fcr qat\u0131na, milli \u015f\u00fcur v\u0259 yadda\u015fa b\u0259dii-estetik \u00e7alar qatmas\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259y\u0259 imkan verir. H\u0259min vaxta q\u0259d\u0259r N\u0259simi &#8220;Divan&#8221;\u0131 yaln\u0131z bir d\u0259f\u0259, g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas Salman M\u00fcmtaz t\u0259r\u0259find\u0259n, 1926-c\u0131 ild\u0259 \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 \u00e7ap olunmu\u015fdu. 1972-ci ild\u0259 t\u00fcrkm\u0259n \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas\u0131 Qullayev h\u0259min &#8220;Divan&#8221;\u0131n dili \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u00fcrkm\u0259nl\u0259\u015fm\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131 apararaq yenid\u0259n \u00e7ap etdirmi\u015f, \u015fairi t\u00fcrkm\u0259n \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n klassiki kimi t\u0259qdim etmi\u015fdi. Ancaq Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcdaxil\u0259 v\u0259 m\u00fcqavim\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu saxtala\u015fd\u0131rma siyas\u0259ti uzun \u00e7\u0259kmir, r\u0259smi dair\u0259l\u0259rd\u0259 tan\u0131nmas\u0131na yol verilmir v\u0259 \u015fairi Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259rli klassiki kimi tan\u0131tmaq, t\u0259bli\u011f etm\u0259k y\u00f6n\u00fcnd\u0259 davaml\u0131 t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 start g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 \u0259sas\u0131nda 1973-c\u00fc ilin 13 sentyabr\u0131nda \u0130mad\u0259ddin N\u0259siminin 600 illik yubileyi ke\u00e7irildi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/uploads\/heyder-eliyev-nesimi-1-300x207.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>El\u0259 h\u0259min il H\u0259mid Arasl\u0131n\u0131n t\u0259rtibat\u0131 il\u0259 N\u0259siminin divan\u0131 \u00e7ap olundu. B\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 N\u0259simi \u0259hval-ruhiyy\u0259sind\u0259 oldu, \u015fairin \u015f\u0259kli h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00e7ap olunan b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 q\u0259zetl\u0259rinin loqosuna \u00e7evrildi. \u015eairin \u0259s\u0259rl\u0259ri ingilis v\u0259 frans\u0131z dill\u0259rin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edildi, haqq\u0131nda xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n m\u0259tbuat orqanlar\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 m\u0259qal\u0259 \u00e7ap olundu. YUNESKO-nun &#8220;Kuryer&#8221; jurnal\u0131nda N\u0259simi haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edildi. Heyd\u0259r \u018fliyev N\u0259siminin yubileyinin t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da deyil, Moskvada da ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 nail oldu. 1980-ci ilin fevral ay\u0131nda Bak\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi parklar\u0131ndan birind\u0259 N\u0259siminin abid\u0259si qoyuldu v\u0259 heyk\u0259lin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc i\u015ftirak etdi. Bel\u0259c\u0259, sovet ideologiyas\u0131n\u0131n birba\u015fa mara\u011f\u0131nda oldu\u011fu N\u0259simini milli \u0259d\u0259bi-tarixi yadda\u015fdan \u00e7\u0131xda\u015f etm\u0259k niyy\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131 b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u00e7i t\u0259r\u0259find\u0259n al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi\u00a0 Nizami G\u0259nc\u0259vinin irsin\u0259 d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcnasib\u0259ti konseptual s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. 1981-ci ilin avqust ay\u0131nda Nizami G\u0259nc\u0259vinin anadan olmas\u0131n\u0131n 840 illiyi haqq\u0131nda q\u0259rar is\u0259 nizami\u015f\u00fcnasl\u0131qda \u0259sasl\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u0259qamla ba\u011fl\u0131 X.R.Ulut\u00fcrk\u00fcn &#8220;G\u00fcnd\u0259lik&#8221;ind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir epizod yer al\u0131r: &#8220;X\u0259ms\u0259&#8221; yarad\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 840 illiyi bayram\u0131 ke\u00e7iril\u0259nd\u0259 b\u00f6y\u00fck qazax \u015fairi Oljas S\u00fcleymenovun verdiyi sual yad\u0131mdad\u0131r:<\/p>\n<p>&#8211; Ax\u0131 840 yuvarlaq r\u0259q\u0259m deyil, niy\u0259 t\u0259l\u0259sirsiniz?<\/p>\n<p>&#8211; T\u0259l\u0259sm\u0259yimiz \u0259b\u0259s deyil. Biz Nizami il\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti qovu\u015fdurma\u011fa t\u0259l\u0259sirik. Nizami el\u0259 bir s\u0259n\u0259tkard\u0131r, el\u0259 bir dahidir ki, h\u0259r il bayram\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Yaxud 1982-ci ilin 15 yanvar\u0131nda \u015eu\u015fada M.P.Vaqif m\u0259qb\u0259r\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259b\u0259dil\u0259\u015f\u0259n tarixi yadda\u015f bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tli idi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/uploads\/%D0%B3%20%D0%B2%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%84.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n missiya \u00e7\u0259tin idi. O, f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00fcdaza verilmi\u015f d\u0259y\u0259rl\u0259rin, itiril\u0259n meyarlar\u0131n b\u0259rpas\u0131 kontekstind\u0259 ba\u015flad\u0131.\u00a0 B\u00f6y\u00fck liderin \u0259d\u0259biyyatda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdiyi i\u015fl\u0259r, klassikl\u0259r\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f, milli \u0259d\u0259biyyata g\u00fcv\u0259nc hissinin qabar\u0131ql\u0131\u011f\u0131 sistemin yaratd\u0131\u011f\u0131 Mif anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 he\u00e7\u0259 endirir, onun t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn\u00fc lab\u00fcdl\u0259\u015fdirirdi. \u0130slahatlar \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn sferalar\u0131na siray\u0259t etdikc\u0259 milli m\u0259nlik \u015f\u00fcuru \u00f6n\u0259 ke\u00e7ir, milli m\u0259fkur\u0259 i\u015f\u0131\u011f\u0131 dal\u011falanma\u011fa ba\u015flay\u0131rd\u0131. Bu m\u0259nada, 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n \u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qazanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn meydana ax\u0131\u015fmas\u0131, haqq\u0131n\u0131 geri almaq t\u0259\u015fn\u0259si birm\u0259nal\u0131 t\u0259fsir\u0259 g\u0259lmir, onun k\u00f6kl\u0259ri bir q\u0259d\u0259r d\u0259rinl\u0259r\u0259 i\u015fl\u0259yib m\u00f6vcudlu\u011funu iki onillik \u0259vv\u0259ld\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fchas\u0131n\u0131n imkan verdiyi azad s\u00f6z zaman\u0131nda, sovet \u0259d\u0259biyyat\u0131 daxilind\u0259 yaranma\u011fa c\u0259sar\u0259t etmi\u015f h\u00fcrr duy\u011fulu, mill\u0259t problematikal\u0131 poeziya m\u0259tnl\u0259rind\u0259 tap\u0131r. Bunu meydanda olan faktlar deyir: N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259 &#8220;Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015f\u0259xsind\u0259 m\u0259n &#8220;B\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq bilsin&#8221; pyesinin q\u0259hr\u0259man\u0131n\u0131, N\u0259riman N\u0259rimanovun prototipini g\u00f6r\u00fcrd\u00fcm&#8221;, &#8211; yaz\u0131r, Qabil qeydl\u0259rinin birind\u0259 &#8220;\u00d6m\u00fcr h\u0259bl\u0259ri&#8221; roman\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 obraz\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc bildirir. M\u00f6vlud S\u00fcleymanl\u0131 &#8220;D\u0259yirman&#8221; povestinin 70-ci ill\u0259rin sa\u011flam, duru, do\u011fma ab-havan\u0131n m\u0259hsulu kimi meydana \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 \u00fcst\u0259lik \u0259s\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n&#8221; h\u00fccumdan onu Heyd\u0259r \u018fliyevin qorudu\u011funu dil\u0259 g\u0259tirir. Bu m\u0259qam \u0130sa H\u00fcseynovun, B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin, X\u0259lil Rzan\u0131n, Anar\u0131n, El\u00e7inin m\u0259tbu etiraflar\u0131nda da yer al\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6n\u0259mli bir fakt\u0131n &#8211; 1978-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himni m\u0259s\u0259l\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanmaq ist\u0259yir\u0259m.1945-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun v\u0259 S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259min m\u00fc\u0259llifliyil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Himninin\u00a0 s\u00f6zl\u0259rinin m\u00fc\u0259llifl\u0259r c\u0259rg\u0259sin\u0259 H\u00fcseyn Arifin d\u0259 qo\u015fulmas\u0131yla 1978-ci ild\u0259 yeni redaksiyada i\u015fl\u0259nildi. Q\u0259rib\u0259dir, Stalinin ad\u0131 Az\u0259rbaycan himnind\u0259n m\u0259hz 1978-ci ild\u0259 r\u0259sm\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. &#8220;R\u0259hb\u0259rimiz Stalindir &#8211; bizim h\u0259yat n\u00f6vra\u011f\u0131m\u0131z&#8221; misras\u0131 Az\u0259rbaycan himninin m\u0259tnind\u0259n Stalind\u0259n 25 il sonra m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ill\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131 ki, bu da tarixi bir qanunauy\u011funlu\u011fun g\u00f6st\u0259ricisiydi. T\u0259biidir, \u0259g\u0259r himnin s\u00f6zl\u0259rind\u0259 Stalinin ad\u0131 ke\u00e7irdis\u0259, dem\u0259k ki, himnimiz 1956-c\u0131 ild\u0259n, Stalinin \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015fi if\u015fa edil\u0259nd\u0259n sonra oxunmay\u0131b. Stalinin ad\u0131n\u0131n himnd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 himn yenid\u0259n d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 qaytar\u0131l\u0131rd\u0131 v\u0259 bu da m\u00fcst\u0259qil olmasa da, h\u0259r halda, respublika \u015f\u0259klini qoruyub saxlayan Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm m\u0259n\u0259vi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edirdi.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev i\u00e7ind\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 xalq\u0131n \u00f6z d\u0259y\u0259rl\u0259rinin n\u0259d\u0259 ehtiva olundu\u011funu bilirdi. \u015e\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rini tan\u0131y\u0131rd\u0131, d\u00f6vl\u0259ti g\u00fccl\u00fc ed\u0259n amill\u0259rin s\u00f6yk\u0259ndiyi b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131x\u0131\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259ri ona m\u0259lum idi. El\u0259c\u0259 d\u0259 bilirdi ki, bir xalq\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin qazan\u0131lmas\u0131, \u00f6z m\u00f6vcudlu\u011funu s\u00fcrd\u00fcr\u0259 bilm\u0259si bir tarixi, ideoloji v\u0259 siyasi fakt olaraq yaln\u0131z tarixi \u015f\u0259raitin m\u0259hsulu ola bilm\u0259z, o h\u0259m d\u0259 milli siyasi, \u0259d\u0259bi v\u0259 f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin n\u0259tic\u0259si kimi hasil\u0259 g\u0259lm\u0259lidir, milli m\u0259nlik \u015f\u00fcurunun yaranmas\u0131n\u0131n aspektl\u0259ri b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259lidir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fcnya m\u0259d\u0259ni sferas\u0131na inteqrasiyan\u0131n da z\u0259ruriliyini duyurdu. Ona g\u00f6r\u0259 milli varl\u0131\u011f\u0131n idrak\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 bu q\u0259d\u0259r h\u0259ssas yana\u015f\u0131rd\u0131, f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tini milli ruhun oyan\u0131\u015f\u0131 v\u0259 ona qay\u0131d\u0131\u015f \u0259zminin qorunub saxlanmas\u0131 t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n<p>Bu m\u0259qamda bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 vur\u011fulama\u011fa ehtiyac var. Heyd\u0259r \u018fliyev yaln\u0131z qorumurdu, yaln\u0131z himay\u0259 etmirdi, yaln\u0131z c\u0259sar\u0259t a\u015f\u0131lam\u0131rd\u0131. O h\u0259m d\u0259 sahib \u00e7\u0131xma\u011f\u0131 bacar\u0131rd\u0131. G\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetdiyi q\u0259d\u0259r milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131na \u00e7aba g\u00f6st\u0259rirdi. Bu bar\u0259d\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 bacar\u0131q sahibi idi, amma onlarla bah\u0259m (v\u0259 daha \u0259sas!) mill\u0259tin\u0259 v\u0259 xalq\u0131na can yan\u011f\u0131s\u0131 vard\u0131. B\u00f6y\u00fck \u015fairimiz M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli il\u0259 ba\u011fl\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin qatla\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r v\u0259 onun bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259zmkar f\u0259aliyy\u0259ti fikirl\u0259rimiz\u0259 \u0259yani s\u00fcbutdur. Heyd\u0259r \u018fliyevin F\u00fczulinin q\u0259brinin qorunmas\u0131 v\u0259 m\u0259qb\u0259r\u0259sinin tikilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u00e7oxy\u00f6nl\u00fc i\u015fl\u0259r &#8211; SSR\u0130 X\u0130N qar\u015f\u0131s\u0131nda qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259, Ba\u011fdaddak\u0131 s\u0259firlik il\u0259 yaz\u0131\u015fmalar\u0131, \u00f6lk\u0259 ziyal\u0131lar\u0131 il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 v\u0259 s. bu kimi yorulmaz, inadl\u0131 v\u0259 \u0259zmkar m\u00fcbariz\u0259l\u0259ri bu siyasi liderd\u0259n h\u0259r c\u00fcr y\u00fcks\u0259k m\u0259zmunda dan\u0131\u015fma\u011fa \u0259sas verir.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259tinin dissident ruhu 1982-ci ild\u0259 daha bir m\u00fcdhi\u015f hadis\u0259 il\u0259 n\u0259hay\u0259tsiz miqyas ald\u0131. B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi H\u00fcseyn Cavidin n\u0259\u015finin Sibir \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259n v\u0259t\u0259n\u0259 g\u0259tirilm\u0259si haqda s\u0259r\u0259ncam verdi Heyd\u0259r \u018fliyev. Bu hadis\u0259ni Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi f\u0259aliyy\u0259tinin \u015fah \u0259s\u0259ri saymaq olar. Ax\u0131 s\u00f6hb\u0259t 1937-ci ilin repressiya dal\u011fas\u0131n\u0131n g\u00fcdaza verdiyi faci\u0259 q\u0259hr\u0259man\u0131ndan gedirdi. 1982-ci il. Sovet d\u00f6vr\u00fc h\u0259l\u0259 bitm\u0259mi\u015fdi, he\u00e7 buna i\u015far\u0259l\u0259r bel\u0259 yox idi. R\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 b\u0259ra\u0259tl\u0259r verilib, amma d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259d\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 repressiya havas\u0131, qorxu v\u0259 \u00fcrp\u0259rtisi davam edirdi. Dild\u0259 repressiyaya m\u0259ruz qalanlar haqda ger\u00e7\u0259kl\u0259r t\u00fc\u011fyan edirdi, amma ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 yanl\u0131\u015f elmi-\u0259d\u0259bi yalanlar meydan sulay\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnki xof h\u0259l\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259mi\u015fdi, ideoloji yanl\u0131\u015fl\u0131\u011fa u\u011frama qorxusu ger\u00e7\u0259kl\u0259rd\u0259n daha \u00f6nd\u0259 idi. Heyd\u0259r \u018fliyev bu add\u0131m\u0131 il\u0259 ger\u00e7\u0259yi qorxulardan \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xartd\u0131, Cavidin n\u0259\u015fini v\u0259t\u0259n\u0259 qaytarmaqla\u00a0 el\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, qorxunun \u00fcz\u0259rind\u0259ki \u00f6rt\u00fcy\u00fc g\u00f6t\u00fcr\u00fcb atma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q oldu.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/uploads\/heyder%20eliyevcavid1.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>1982-ci ild\u0259 Cavidin qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 il\u0259 milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tin t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck istiqam\u0259tind\u0259 yeni epoxas\u0131 ba\u015flay\u0131r. Bu h\u0259m d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259tinin 69-cu ild\u0259n b\u0259ri xalq\u0131n m\u0259n\u0259vi dir\u00e7\u0259li\u015fin\u0259, ictimai \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk v\u0259 milli t\u0259f\u0259kk\u00fcr oyan\u0131\u015f\u0131na do\u011fru add\u0131m-add\u0131m g\u0259ldiyi yolun qanunauy\u011fun sonucu kimi meydana \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>Cavidin n\u0259\u015finin niy\u0259 m\u0259hz Nax\u00e7\u0131vanda torpa\u011fa verilm\u0259si d\u0259 ayr\u0131 \u00f6z\u0259lliyi il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259nin xatir\u0259l\u0259rind\u0259 buna \u0259min oluruq: &#8220;Bir d\u0259 T\u0259briz nisgili var idi Heyd\u0259r \u018fliyevin. H\u00fcseyn Cavidin n\u0259\u015fini uzaq Sibird\u0259n v\u0259t\u0259n\u0259 g\u0259tirmi\u015fdi. Cavidi niy\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda basd\u0131rmaq ist\u0259di, burda yox? S\u00f6hb\u0259t gedirdi bu bar\u0259d\u0259 h\u0259min \u0259r\u0259f\u0259l\u0259r. M\u0259n yan\u0131nda durmu\u015fdum, kiml\u0259rl\u0259s\u0259 s\u00f6hb\u0259t ed\u0259nd\u0259 dedi el\u0259 Nax\u00e7\u0131van yax\u015f\u0131d\u0131 ki, T\u0259brizd\u0259n g\u0259l\u0259nd\u0259 onu ziyar\u0259t el\u0259yib g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259r. Bura q\u0259d\u0259r d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc Heyd\u0259r \u018fliyev&#8221;.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>1970-1980-ci ill\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi \u0259xlaqi-milli-m\u0259d\u0259ni akt\u0131n\u00a0 ilham\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 icra\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Cari prosesin, yaz\u0131lan \u0259s\u0259rl\u0259rin, b\u00fct\u00f6v \u0259d\u0259bi h\u0259r\u0259kat\u0131n ideya z\u0259mini rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n apar\u0131c\u0131 simad\u0131r Heyd\u0259r \u018fliyev. Sovet epoxas\u0131 daxilind\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 miqyas\u0131nda sosial-tarixi, \u0259d\u0259bi-estetik qanunauy\u011funluqlarla m\u00fcasir \u0259d\u0259biyyat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn b\u0259dii-f\u0259ls\u0259fi \u0259n\u0259n\u0259si aras\u0131nda \u0259laq\u0259, k\u00f6rp\u00fc rolunu Heyd\u0259r \u018fliyev icra etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n \u00f6lk\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 yenid\u0259nqurma ad\u0131 il\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n bir absurdun tama\u015fa\u00e7\u0131s\u0131 olmaq m\u0259cburiyy\u0259tini ya\u015fad\u0131, ard\u0131nca bu \u00fcmidl\u0259rin d\u0259 fiaskoya u\u011framas\u0131 prosesi ba\u015flad\u0131. \u00d6z haqq\u0131n\u0131n sahibi olmaq\u00a0 zaman\u0131 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. N\u0259hay\u0259t, 1991-ci ilin oktyabr\u0131nda Az\u0259rbaycanda milli m\u00fcst\u0259qillik elan olundu. Amma bu o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan ba\u015fa g\u0259lm\u0259di. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn mill\u0259t 1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar\u0131nda s\u0131naq imtahan\u0131 verdi. Sonra Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131, ard-arda itiril\u0259n \u0259razil\u0259r, \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 ba\u015flanan xaos, siyasi \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r, h\u0259rc-m\u0259rclik, \u015f\u0259xsi ambisiyalar\u0131n t\u00fc\u011fyan etm\u0259si&#8230; Yeni liderin g\u0259li\u015fin\u0259, xalq\u0131n nicat yerin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 ehtiyac vard\u0131, z\u0259man\u0259 \u00f6z q\u0259hr\u0259man\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259kd\u0259 idi. Milli-m\u0259n\u0259vi h\u0259yat\u0131m\u0131zda h\u00f6km s\u00fcrm\u00fc\u015f xaos v\u0259 stixiyadan sonra Dahi i\u015fin\u0259 ehtiyac\u0131n n\u00f6vb\u0259si g\u0259lmi\u015fdi v\u0259 zaman\u0131n s\u00fckan\u0131n\u0131 kosmik ah\u0259ng\u0259 xidm\u0259ti il\u0259 se\u00e7il\u0259nl\u0259rin \u00f6hd\u0259sin\u0259 verm\u0259yin vaxt\u0131 idi. \u0130br\u0259tlidir ki, tarix bu \u015fans\u0131 dig\u0259rin\u0259 deyil, el\u0259 istiqlal yollar\u0131nda can qoymu\u015f, m\u0259sl\u0259kini t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131na \u00e7evirmi\u015f Se\u00e7ilmi\u015fin\u0259 h\u0259val\u0259 etdi.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev \u0259vv\u0259lki inadla mill\u0259tin yadda\u015f kultuna h\u0259ssas yana\u015fmaqda davam etdi. 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 dahi \u015fairimiz M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczulinin 500, Mirz\u0259 C\u0259lilin 128, ilk m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m s\u00f6z abid\u0259miz olan &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221; dastan\u0131n\u0131n 1300 illiyinin elmi ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u0259d\u0259bi irs\u0259 layiqli m\u00fcnasib\u0259tin izhar\u0131na \u0259n yax\u015f\u0131 n\u00fcmun\u0259 olmaqla yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n hans\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259st\u0259k arad\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u0259n\u0259vi \u00fclf\u0259t tapd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259lli etdi. Daha sonra bu missiya klassik s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z\u0131n taleyin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 davam\u0131n\u0131 tapma\u011fa ba\u015flad\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyev qeyd edirdi ki, &#8220;Respublikam\u0131z\u0131n bu a\u011f\u0131r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck yubileyl\u0259r ke\u00e7irilm\u0259si, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n\u00a0 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. Ancaq \u00e7\u0259tinlikl\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox olsa da m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259, m\u0259d\u0259ni irsimiz\u0259,\u00a0 m\u0259n\u0259viyyata daim x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirm\u0259li v\u0259 bu sah\u0259l\u0259rin geri qalmas\u0131na yol verm\u0259m\u0259liyik&#8221;.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/uploads\/%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B4%D0%B3.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczulinin k\u00fclliyyat\u0131 alt\u0131 cildd\u0259 n\u0259\u015fr edildi. Haqq\u0131nda sanball\u0131 elmi monoqrafiyalar, t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri ortaya qoyuldu. Yubileyi h\u0259m Az\u0259rbaycanda, h\u0259m\u00a0 b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk-islam al\u0259mind\u0259, h\u0259m d\u0259 Rusiya v\u0259 Avropada b\u00f6y\u00fck t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 ke\u00e7irildi.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcasir \u0259d\u0259biyyat kontekstind\u0259 yerin\u0259 yetirdiyi &#8220;yarad\u0131c\u0131l\u0131q&#8221; missiyas\u0131n\u0131n realiz\u0259si bir t\u0259r\u0259fd\u0259n klassik \u0259d\u0259biyyat\u0131 ya\u015fatmaqla ba\u011fl\u0131 idis\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u00e7a\u011fda\u015f \u0259d\u0259bi prosesi g\u0259li\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 at\u0131lan bir s\u0131ra add\u0131mlarla \u0259lam\u0259tdar oldu; yarad\u0131c\u0131l\u0131q al\u0259min\u0259 yeni istedadl\u0131 m\u00fc\u0259llifl\u0259rin g\u0259lm\u0259sind\u0259 rol oynayan, sonradan maddi \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar ucbat\u0131ndan uzun fasil\u0259l\u0259rl\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n, h\u0259tta ba\u011flanmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 duran \u0259d\u0259bi orqanlar\u0131n: &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221;, &#8220;Literaturn\u0131y Azerbaydjan&#8221;, &#8220;Ulduz&#8221;, &#8220;Qobustan&#8221; jurnallar\u0131n\u0131n v\u0259 &#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221;nin \u00f6lk\u0259 Prezidentinin x\u00fcsusi q\u0259rar\u0131 il\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m sur\u0259td\u0259 \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u0259d\u0259bi prosesin g\u0259li\u015fm\u0259sind\u0259 \u0259sasl\u0131 rol oynad\u0131.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn &#8220;yadda\u015f sirri&#8221;dir. O, d\u00f6vl\u0259tin r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f ilk siyasi lider oldu v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ibr\u0259tamizdir ki, bel\u0259 bir hadis\u0259 Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259ydi ki, ba\u015f verirdi. Bel\u0259 hadis\u0259l\u0259ri is\u0259 tarix sonradan t\u0259shih etmir. \u00c7\u00fcnki y\u00fczill\u0259r ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra tarix daha \u00e7ox h\u0259qiq\u0259tin dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n siyas\u0259t dilini d\u00fcnyaya t\u0259lim ed\u0259n ilk az\u0259rbaycanl\u0131 oldu. Bu m\u0259nada, y\u00fczill\u0259r ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra da tarix Az\u0259rbaycan bar\u0259d\u0259 qurucunun, baninin, \u00fcmummilli liderin, y\u0259ni Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00fcslubunda dan\u0131\u015facaq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Biz \u00fcmummilli liderin v\u0259t\u0259n, yurd, xalq ad\u0131na g\u00f6rd\u00fcy\u00fc n\u0259hay\u0259tsiz \u0259m\u0259ll\u0259rin bir qismind\u0259n b\u0259hs etdik. Amma Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259n d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n biri Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevdir. Heyd\u0259r \u018fliyevin u\u011furlu siyasi kursunun bariz \u00f6rn\u0259yi! Bu g\u00fcn Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259m d\u0259 \u0130lham \u018fliyevin simas\u0131nda ya\u015fay\u0131r, \u0259b\u0259di davam ed\u0259n tarix\u0259 \u00e7evrilir. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin onun haqq\u0131nda s\u00f6yl\u0259diyi g\u00f6z\u0259l bir fikir var: &#8220;\u0130nan\u0131ram ki, m\u0259nim ax\u0131ra \u00e7atd\u0131ra bilm\u0259diyim taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, planlar\u0131, i\u015fl\u0259ri sizin k\u00f6m\u0259yiniz v\u0259 d\u0259st\u0259yinizl\u0259 \u0130lham \u018fliyev ba\u015fa \u00e7atd\u0131ra bil\u0259c\u0259k. M\u0259n ona \u00f6z\u00fcm q\u0259d\u0259r inan\u0131ram v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259r b\u0259sl\u0259yir\u0259m&#8221;.<\/p>\n<p>Bunlar tarix yaradan bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin, milli m\u0259fkur\u0259li d\u00f6vl\u0259t qurucusunun yaln\u0131z inam\u0131ndan hasil\u0259 g\u0259l\u0259n fikirl\u0259r deyildi, bu inam\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 \u0130lham \u018fliyevd\u0259 ehtiva olunan d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u015f\u00fcuruna, d\u00f6vl\u0259ti sa\u011flam d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 \u0259zml\u0259 idar\u0259 etm\u0259k, ir\u0259li aparmaq g\u00fcc\u00fcn\u0259 \u0259minlik dayan\u0131rd\u0131. Zaman bu m\u00fcdrik \u015f\u0259xsiyy\u0259tin q\u0259na\u0259tl\u0259rind\u0259 yan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut etdi.<\/p>\n<p><em>&#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221;<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elnar\u0259 AK\u0130MOVA YAP \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc, filologiya elml\u0259ri doktoru, dosent Heyd\u0259r \u018fliyev &#8211; milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n fakt\u0131d\u0131r, \u0259h\u0259miyy\u0259tli v\u0259 g\u0259r\u0259kli m\u0259x\u0259zidir. Bu m\u0259x\u0259z b\u00fct\u00fcn estetik ruh hal\u0131 il\u0259 f\u0259rqli duyumun, f\u0259rqli ya\u015fam\u0131n \u015f\u0259klidi. Heyd\u0259r \u018fliyev ruhunun \u0259d\u0259biyyatda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259kli&#8230; V\u0259 siyas\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc q\u0259d\u0259r h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n obraz\u0131d\u0131r. O, \u0259vv\u0259l milli m\u0259fkur\u0259ni, sonra m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti yaratd\u0131. Bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1013,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/1012"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=1012"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/1012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1014,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/1012\/revisions\/1014"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/1013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=1012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=1012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=1012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}