{"id":1453,"date":"2022-01-31T10:22:02","date_gmt":"2022-01-31T06:22:02","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=1453"},"modified":"2022-01-31T10:22:02","modified_gmt":"2022-01-31T06:22:02","slug":"bakida-%c9%99bdulh%c9%99mid-colpanin-fotos%c9%99kli-tapilib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/bakida-%c9%99bdulh%c9%99mid-colpanin-fotos%c9%99kli-tapilib\/","title":{"rendered":"Bak\u0131da \u018fbd\u00fclh\u0259mid \u00c7olpan\u0131n foto\u015f\u0259kli tap\u0131l\u0131b"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Umud BEKMUH\u018fMM\u018fD<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>\u201cBak\u0131 arxivind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6zb\u0259k \u015fairi \u018fbd\u00fclh\u0259mid \u00c7olpan\u0131n (1893-1938) canl\u0131 obraz\u0131n\u0131n (kinolentind\u0259) tap\u0131lmas\u0131 elmimiz v\u0259 s\u0259n\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn bir yenilik hesab ed\u0259 bil\u0259rik\u201d, \u2013 dey\u0259 \u0259ndicanl\u0131 tarix\u00e7i professor R\u00fcst\u0259mbek \u015e\u0259msutdinov bildirib.<\/em><\/p>\n<p>XX \u0259sr klassik \u00f6zb\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 c\u0259did\u00e7i \u018fbd\u00fclh\u0259mid S\u00fcleyman o\u011flu \u00c7olpans\u0131z (1898-1938) t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tindir. Azadl\u0131q v\u0259 E\u015fq t\u0259r\u0259nn\u00fcmc\u00fcs\u00fc olan, eyni zamanda istiqlal\u00e7\u0131 \u015fair \u018f.\u00c7olpan\u0131n h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, ad\u0131 tarixd\u0259 \u201cb\u00f6y\u00fck terror\u201d kimi ke\u00e7\u0259n 1938-ci il repressiyas\u0131n\u0131n qurban\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259dqiq edilm\u0259yib.<\/p>\n<p>Yaln\u0131z m\u00fcst\u0259qilliyimizin ilk ill\u0259rind\u0259 Azad \u015e\u0259rafuddinov, Naim K\u0259rimov, \u0130brahim Haqqul, Dilmurad Qurbanov, \u015eir\u0259li Turdiyev, Az\u0259rbaycanda X\u0259lil Rza, Almaz \u00dclvi v\u0259 ba\u015fqa onlarla f\u0259dakar \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar\u0131n s\u0259yl\u0259ri il\u0259 \u018f.\u00c7olpan\u0131n \u0259d\u0259bi irsi v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259ti t\u0259dqiq edilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 bu proses h\u0259l\u0259 d\u0259 davam edir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1455\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/S-colpan-228x300.jpg\" alt=\"\" width=\"228\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/S-colpan-228x300.jpg 228w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/S-colpan-778x1024.jpg 778w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/S-colpan-768x1011.jpg 768w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/S-colpan-319x420.jpg 319w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/S-colpan-640x843.jpg 640w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/S-colpan-681x897.jpg 681w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/S-colpan.jpg 884w\" sizes=\"(max-width: 228px) 100vw, 228px\" \/><\/p>\n<p>M\u0259lum ki, \u018f.\u00c7olpan\u0131n obraz\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n fotolar m\u0259lumdur. Lakin fotolar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 \u00c7olpan\u0131n 1930-1937-ci ill\u0259rd\u0259ki \u015f\u0259kill\u0259ri t\u0259qdim edilir. Y\u0259ni \u00c7olpan\u0131n g\u0259nclik \u015f\u0259kli yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rimiz\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259ld\u0259 olmay\u0131b. N\u0259 xo\u015f hadis\u0259 ki, \u0259ndicanl\u0131 professor R\u00fcst\u0259mbek \u015e\u0259msutdinovun Az\u0259rbaycandak\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda film lentl\u0259rind\u0259n \u00c7olpan\u0131n indiy\u0259d\u0259k m\u0259lum olmayan obraz\u0131n\u0131 tap\u0131b.<br \/>\nR\u00fcst\u0259mbek \u015e\u0259msutdinov \u2013 t\u0259rix elml\u0259ri doktoru, \u201cMiras\u201d Beyn\u0259lxalq Elmi-Praktiki Ekspedisiya \u0130ctimai Fondunun s\u0259dri, \u201cVadinam\u0259\u201d jurnal\u0131n\u0131n ba\u015f redaktoru, \u018fndican D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Repressiya Qurbanlar\u0131 Muzeyinin direktorudur. \u00d6zb\u0259kistan tarixin\u0259 dair bir \u00e7ox monoqrafiya v\u0259 v\u0259saitl\u0259rin mu\u0259llifidir. Onun \u201cV\u0259t\u0259n tarixi\u201d, \u201c\u00d6zb\u0259kistan tarixi\u201d \u0259s\u0259rl\u0259ri ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn 4 d\u0259f\u0259 t\u0259krar n\u0259\u015fr edilmi\u015fdir. \u00d6zb\u0259kistan\u0131n \u0259m\u0259kdar m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7isi R\u00fcst\u0259mbek \u015e\u0259msutdinov xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin arxivl\u0259rind\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q ezamiyy\u0259tind\u0259 olark\u0259n \u00f6lk\u0259mizin tarixin\u0259 dair bir \u00e7ox s\u0259n\u0259dl\u0259ri \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k elmi istifad\u0259y\u0259 verib. Bak\u0131ya n\u00f6vb\u0259ti ezamiyy\u0259tl\u0259rinin birind\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar \u0259sas\u0131nda \u00c7olpan\u0131n g\u0259nclik \u015f\u0259klini taparaq \u018fndican muzeyin\u0259 t\u0259qdim edib.<\/p>\n<p>Professor R\u00fcst\u0259mbek \u015e\u0259msutdinovla s\u00f6hb\u0259timiz onun qarda\u015f Az\u0259rbaycana, Bak\u0131ya olan elmi s\u0259f\u0259rinin t\u0259\u0259ss\u00fcratlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu.<br \/>\n\u2013 R\u00fcst\u0259mbek domla (m\u00fc\u0259\u0259lim), ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00c7olpan\u0131n fotosunun Bak\u0131da tap\u0131lmas\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7mazdan \u0259vv\u0259l, Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259rl\u0259riniz bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259rinizi dinl\u0259m\u0259k ist\u0259rdik.<\/p>\n<p>\u2013 Az\u0259rbaycan v\u0259 qarda\u015f Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d\u00fcnya sivilizasiyas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri olmas\u0131 haqq\u0131nda \u00e7ox dan\u0131\u015fmaq olar. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 xalqlar\u0131m\u0131z aras\u0131ndak\u0131 dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri romanlar\u0131n, dastanlar\u0131n m\u00f6vzusu ola bil\u0259r. M\u0259n ilk d\u0259f\u0259 1984-c\u00fc ilin 23-26 may\u0131nda beyn\u0259lxalq konfransda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanda olmu\u015fam. O vaxt Moskvada \u2013 SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Tarix \u0130nstitutunda doktoranturada oxuyurdum. Bak\u0131ya ilk s\u0259f\u0259rimd\u0259 m\u00fc\u0259llimim, akademik Y.A.Polyakovla getmi\u015fdim. H\u0259min elmi s\u0259f\u0259rimiz zaman\u0131 ustad\u0131m\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 Az\u0259rbaycan va dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f akademikl\u0259r \u2013 \u018flis\u00f6hb\u0259t Sumbatzad\u0259 v\u0259 P\u00fcst\u0259xan\u0131m \u018fzizb\u0259yova il\u0259 tan\u0131\u015f oldum. M\u0259\u015fhur \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas alim, t\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deyil, b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n f\u0259xri Ziya B\u00fcnyadovla 1994-c\u00fc ild\u0259 Ankarada tan\u0131\u015f oldu\u011fumu da f\u0259xrl\u0259 xat\u0131rlay\u0131ram. O zaman T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Xalqlar\u0131n\u0131n Tarixi Q\u0259dimd\u0259n bu g\u00fcn\u0259 T\u0259\u015fkilat Komit\u0259sinin iclaslar\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k v\u0259 Ziya B\u00fcnyadovun \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131 dinl\u0259m\u0259k \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 nail olmu\u015fam.<\/p>\n<p>Bak\u0131da ikinci d\u0259f\u0259 2016-c\u0131 ilin dekabr ay\u0131nda olmu\u015fam \u2013 \u015eirvanl\u0131 M\u0259rdan Camalovun o\u011flu H\u0259s\u0259nin toyunda i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 getmi\u015fdik. M\u0259rdan Camalovla Kislovodskdak\u0131 \u201cZarya\u201d sanatoriyas\u0131nda istirah\u0259td\u0259 olark\u0259n tan\u0131\u015f v\u0259 dost olmu\u015fduq. Toy g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Bak\u0131dan b\u00f6y\u00fck dostlar qazand\u0131\u011f\u0131m, \u015f\u0259h\u0259rin diqq\u0259t\u0259layiq tarixi-memarl\u0131q abid\u0259l\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u018fli\u015fir N\u0259vainin heyk\u0259lini ziyar\u0259t etdiyim v\u0259 \u00e7oxlu t\u0259\u0259ss\u00fcratlar ald\u0131\u011f\u0131m da yad\u0131mdad\u0131r.<br \/>\nBak\u0131ya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0259f\u0259rim m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck yenilik oldu. \u018fsl\u0259n \u0259ndicanl\u0131 olan, h\u0259myerlim \u00c7olpan\u0131n canl\u0131 obraz\u0131n\u0131 Bak\u0131da tapd\u0131m.<\/p>\n<p>\u2013 Elmi yenilik olan bu s\u0259f\u0259r t\u0259\u0259ss\u00fcratlar\u0131n\u0131z bar\u0259d\u0259 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat ver\u0259 bil\u0259rsinizmi?<br \/>\n\u2013 2017-ci il 9-16 oktyabr tarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131ya s\u0259f\u0259rimizin \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u00c7olpan\u0131n h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259ri, foto\u015f\u0259kill\u0259ri v\u0259 kinoxronikalar\u0131 tapmaq, elmi ara\u015fd\u0131rmalar aparmaqla yana\u015f\u0131, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm i\u015fl\u0259ri ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq idi. \u00c7\u00fcnk\u00fc 22 ya\u015fl\u0131 \u00c7olpanda1920-ci il sentyabr\u0131n 1-7-d\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n \u201c\u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n Bak\u0131 qurultay\u0131\u201dnda i\u015ftirak etmi\u015fdir. Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan aras\u0131nda sosial, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni, t\u0259hsil \u0259laq\u0259l\u0259rinin, dostlu\u011funun tarixin\u0259 dair dig\u0259r s\u0259n\u0259d v\u0259 materiallar \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259dind\u0259 idim.<\/p>\n<p>Bu niyy\u0259tl\u0259 Bak\u0131ya g\u0259l\u0259nd\u0259 H\u0259s\u0259nb\u0259y Z\u0259rdabi k\u00fc\u00e7\u0259si 593 \u00fcnvan\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli Arxiv \u0130dar\u0259sinin direktoru, tarix elml\u0259ri namiz\u0259di Emin M\u0259mm\u0259da\u011fa o\u011flu S\u0259rdarov bizi h\u0259rar\u0259tl\u0259 v\u0259 mehribanl\u0131qla qar\u015f\u0131lad\u0131. O, arxivd\u0259 45 ild\u0259n art\u0131q f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259m\u0259kdar m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadimi Sima Babayevan\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b, \u015e\u0259rq Xalqlar\u0131n\u0131n I Qurultay\u0131n\u0131n materiallar\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015f olmam\u0131z\u0131, onlar\u0131n kserokopiya v\u0259 elektron n\u00fcsx\u0259l\u0259rini \u00e7\u0131xarmaqda biz\u0259 k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rm\u0259sini xahi\u015f etdi. Biz Sima Babayeva il\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r saxlanan fonda daxil olduq. Arxiv ara\u015fd\u0131rmalar\u0131m\u0131z n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lum oldu ki, qurultay\u0131n stenoqrafik hesabat\u0131 yoxdur. Lakin h\u0259min konqresin yekunu olaraq v\u0259 x\u00fcsusi q\u0259rarla n\u0259\u015fr olunmu\u015f \u201c\u041d\u0430\u0440\u043e\u0434\u0438 \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u043a\u0430 \u2013 \u043e\u0440\u0433\u0430\u043d \u0421\u043e\u0432\u0435\u0442\u0430 \u043f\u0440\u043e\u043f\u0430\u0433\u0430\u043d\u0434\u0438 \u0438 \u0434\u0435\u0439\u0441\u0442\u0432\u0438\u0439 \u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043e\u0432 \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u043a\u0430\u201d jurnal\u0131n\u0131n 1920-ci il oktyabr say\u0131n\u0131 tapd\u0131q. Konqresl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat bu jurnalda d\u0259rc olunub. Jurnal\u0131n elektron sur\u0259tini \u00e7\u0131xar\u0131b \u0259ld\u0259 etmi\u015fik. Biz d\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131m\u0131z\u0131 Az\u0259rbaycan Milli Kitabxanas\u0131nda davam etdirdik v\u0259 oradak\u0131 \u0259n m\u00fch\u00fcm kitablar\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bak\u0131da n\u0259\u015fr olunan b\u0259zi q\u0259zet yaz\u0131lar\u0131n sur\u0259tl\u0259rini \u0259ld\u0259 ed\u0259 bildik.<br \/>\nAra\u015fd\u0131rmam\u0131z zaman\u0131 50 il\u0259 yax\u0131n arxiv\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f 80 ya\u015fl\u0131 tarix\u00e7i alim Ataxan Pa\u015fayev, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 kino v\u0259 fotoxronika arxivinin direktoru V\u00fcqar Tapd\u0131ql\u0131, onun m\u00fcavini Aida xan\u0131m, kinooperator Y. Y.Varnovski il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck.<\/p>\n<p>Onlar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 biz qurultay\u0131n kinoxronika lentl\u0259rini tap\u0131b n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irdik. Biz\u0259 laz\u0131m olanlar\u0131 se\u00e7dik. Qurultay hey\u0259ti, y\u0131\u011f\u0131ncaq zal\u0131n\u0131, natiql\u0259rin nitql\u0259rini, qurultaydan \u0259lav\u0259 ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rin xronikas\u0131 kinolentind\u0259n biri \u201cSartyanki-Uzbeki\u201d adlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bu filmd\u0259 qurultaylararas\u0131 fasil\u0259 zaman\u0131 \u00e7\u00f6ld\u0259 dan\u0131\u015fan T\u00fcrk\u00fcstanl\u0131 \u00f6zb\u0259kl\u0259ri, aralar\u0131nda \u00f6zb\u0259k araq\u00e7\u0131n\u0131 geymi\u015f \u00c7olpan\u0131n sevinc dolu canl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u0259k bizi \u00e7ox sevindirirdi. T\u0259k m\u0259nim yox, bir \u00e7ox ba\u015fqa aliml\u0259rin d\u0259, yaz\u0131\u00e7\u0131lar v\u0259 onlar\u0131n qohumlar\u0131, dostlar\u0131 bu personaj\u0131n parlaq m\u0259nz\u0259r\u0259sini he\u00e7 vaxt g\u00f6rm\u0259mi\u015fdil\u0259r. Bak\u0131da saxlanan bu g\u00f6z\u0259l kinolentinin \u00e7ox d\u0259y\u0259rli oldu\u011funu k\u00f6n\u00fcl dolusu i\u00e7imiz\u0259 \u00e7\u0259kdik, hiss etdik. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xahi\u015f etdik ki, filmi b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb \u00c7olpan\u0131n \u015f\u0259kill\u0259ri \u00e7\u0259kilsin. Bu i\u015fi Aid\u0259 xan\u0131m \u0259m\u0259kda\u015flarla birg\u0259 h\u0259ll edib bizi \u00e7ox sevindirdi.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, \u00d6zb\u0259kistandan \u00f6zb\u0259k pamb\u0131q\u00e7\u0131 ail\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycana g\u0259tirilm\u0259sin\u0259 dair unikal m\u0259lumat tapd\u0131q, burada pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259d v\u0259 materiallar arxivin 796 sayl\u0131, 2-ci s\u0131ras\u0131nda saxlan\u0131lan nadir m\u0259lumatlar\u0131 tapd\u0131q. Biz 701-ci i\u015fi d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irdik v\u0259 ondan sur\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 etdik. Onlardan birind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin 1930-cu il 8-yanvarda ke\u00e7irilmi\u015f iclas\u0131n\u0131n ilk protokolu var, 23 m\u0259s\u0259l\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131na 1928-1930-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u00f6zb\u0259k pamb\u0131q\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\u201d haqq\u0131nda (yolda\u015f B\u00fcnyadzad\u0259nin m\u0259ruz\u0259sind\u0259 qeyd olunur) olmu\u015fdur.<br \/>\nQ\u0259rarda bel\u0259 deyilir:<\/p>\n<p>a. \u0421\u0447\u0438\u0442\u0430\u0442\u044c \u043d\u0435\u043e\u0431\u0445\u043e\u0434\u0438\u043c\u044b\u043c \u0432 1929\/1930 \u0433. \u0414\u043e\u0431\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f \u043f\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f \u0430 \u0410\u0421\u0421\u0420 500 \u0445\u043e\u0437\u044f\u0439\u0441\u0442\u0432 \u0443\u0437\u0431\u0435\u043a\u043e\u0432, \u043a\u0430\u043a \u043e\u043f\u044b\u0442\u043d\u044b\u0445 \u0445\u043b\u043e\u043f\u043e\u043a\u043e\u0440\u043e\u0431\u043e\u0432;<br \/>\nb. \u043f\u0440\u0438\u0437\u043d\u0430\u0442\u044c \u043d\u0435\u043e\u0431\u0445\u043e\u0434\u0438\u043c\u044b\u043c \u043d\u0435\u043c\u0435\u0434\u043b\u0435\u043d\u043d\u043e \u043a\u043e\u043c\u0430\u043d\u0434\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u0442\u044c \u0443\u043f\u043e\u043b\u043d\u043e\u043c\u043c\u043e\u0447\u0435\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0432 \u0423\u0437\u0431\u0435\u043a\u0438\u0441\u0442\u0430\u043d \u0434\u043b\u044f \u0432\u0435\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f \u043f\u0435\u0440\u0435\u0433\u043e\u0432\u043e\u0440\u043e\u0432 \u043e \u043f\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043e\u0437\u043d\u0430\u0447\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 500 \u0445\u043e\u0437\u044f\u0439\u0441\u0442\u0432\u201d.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 olaraq deyim ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin arxivin\u0259 elmi ezamiyy\u0259timiz zaman\u0131 bu nadir m\u0259lumatlar\u0131 \u0259ld\u0259 etdik v\u0259 bunun \u0259sas\u0131nda \u201c\u018fndican v\u0259 Az\u0259rbaycan pamb\u0131q\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q tarixind\u0259n\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259 haz\u0131rlayaraq \u201cRepressiyaya u\u011frayan soyda\u015flar\u0131n xatir\u0259si\u201d adl\u0131 kitab\u0131 \u00e7ap el\u0259dik.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, biz Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131ndan sevinc dolu hiss\u0131\u0259rl\u0259 qay\u0131dan kimi, \u00c7olpan\u0131n \u018fndicanda ya\u015fayan o vaxtk\u0131 90 ya\u015fl\u0131 yegan\u0259 qohumu, x\u0259st\u0259 olan Hat\u0259m hac\u0131 Mirz\u0259xocayevin yan\u0131na t\u0259l\u0259sdik. Hat\u0259m ata o videonu g\u00f6r\u00fcb, \u201cDayan, dayan, bu m\u0259nim day\u0131m \u00c7olpan\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr, g\u0259ncliyi, \u00fcz cizgil\u0259ri, g\u00f6zl\u0259ri v\u0259 boy-buxunu &#8230; eynil\u0259 day\u0131md\u0131r\u201d, \u2013 dey\u0259 sevindi v\u0259 yerind\u0259 dirs\u0259kl\u0259ndi. Hac\u0131 ata \u015fadl\u0131q i\u00e7ind\u0259 biziml\u0259 xeyli s\u00f6hb\u0259t etdi: film\u0259 baxanda heyr\u0259tl\u0259ndim.<\/p>\n<p>T\u0259xmin\u0259n altm\u0131\u015f-yetmi\u015f ild\u0259n sonra bel\u0259 b\u00f6y\u00fck bir \u015fey g\u00f6rm\u0259k \u00e7ox xo\u015f oldu. \u015e\u0259kill\u0259r\u0259 baxanda, d\u00f6rd-be\u015f ya\u015flar\u0131m olan vaxtlar\u0131mda day\u0131m\u0131 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fc xat\u0131rlad\u0131m, uzun boylu, kostyumda, qara qalstukda vaqondan en\u0259rk\u0259n m\u0259ni b\u0259rk-b\u0259rk qucaqlad\u0131\u011f\u0131, \u00fcz\u00fcmd\u0259n \u00f6p\u00fcb h\u0259l\u0259 bir d\u0259 pay verdiyi v\u0259 m\u0259nim d\u0259 pay\u0131 al\u0131b y\u00fcy\u00fcr\u00fcb getdiyim yad\u0131mdad\u0131r. Evimiz \u018fnicandak\u0131 haz\u0131rdak\u0131 24 n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259bin yan\u0131nda idi. Kinolentd\u0259 day\u0131m\u0131n canl\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti g\u00f6zl\u0259rim \u00f6n\u00fcnd\u0259 canland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox sevindik, ruh\u0259n t\u0259z\u0259l\u0259ndik. Bu i\u015fi g\u00f6r\u0259n h\u0259myerlimiz\u0259 \u00e7ox minn\u0259tdar\u0131q\u201d.<\/p>\n<p>B\u0259li, sevindirici x\u0259b\u0259rdir ki, professor R\u00fcst\u0259mbek \u015e\u0259msutdinovun Az\u0259rbay\u00accan\u00acda apard\u0131\u011f\u0131 elmi ara\u015fd\u0131rmalar say\u0259sind\u0259 filmd\u0259 \u00c7olpan\u0131n canl\u0131 obraz\u0131 tap\u0131l\u0131b. Bu yenilikdir. Bu g\u00fcn h\u0259min kinolent v\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n \u201c\u015e\u0259rq xalqlar\u0131 qurultay\u0131\u201dna aid fotol\u00f6vh\u0259l\u0259r v\u0259 ba\u015fqa s\u0259n\u0259dl\u0259r \u018fndican D\u00f6vl\u0259t Universitetinin \u201cRepressiya Qurbanlar\u0131 Muzeyin\u201dd\u0259 yer al\u0131b.<br \/>\n\u00d6zb\u0259kistanla ba\u011fl\u0131 nadir m\u0259lumatlar\u0131n Az\u0259rbaycanda tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 nadir irs kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si d\u0259 xalqlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p><em><strong>M\u0259tni \u00f6zb\u0259k dilind\u0259n Az\u0259rbaycan dilin\u0259 haz\u0131rlad\u0131lar:<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>filologiya elml\u0259ri doktoru Almaz \u00dclvi v\u0259 \u015fair R\u0259hm\u0259t Babacan<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Umud BEKMUH\u018fMM\u018fD T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 \u201cBak\u0131 arxivind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6zb\u0259k \u015fairi \u018fbd\u00fclh\u0259mid \u00c7olpan\u0131n (1893-1938) canl\u0131 obraz\u0131n\u0131n (kinolentind\u0259) tap\u0131lmas\u0131 elmimiz v\u0259 s\u0259n\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn bir yenilik hesab ed\u0259 bil\u0259rik\u201d, \u2013 dey\u0259 \u0259ndicanl\u0131 tarix\u00e7i professor R\u00fcst\u0259mbek \u015e\u0259msutdinov bildirib. XX \u0259sr klassik \u00f6zb\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 c\u0259did\u00e7i \u018fbd\u00fclh\u0259mid S\u00fcleyman o\u011flu \u00c7olpans\u0131z (1898-1938) t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tindir. Azadl\u0131q v\u0259 E\u015fq t\u0259r\u0259nn\u00fcmc\u00fcs\u00fc olan, eyni zamanda istiqlal\u00e7\u0131 \u015fair [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1454,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/1453"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=1453"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/1453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1456,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/1453\/revisions\/1456"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/1454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=1453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=1453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=1453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}