{"id":180,"date":"2020-08-26T11:57:05","date_gmt":"2020-08-26T07:57:05","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=180"},"modified":"2020-08-26T11:57:05","modified_gmt":"2020-08-26T07:57:05","slug":"buludxan-x%c9%99lilov-onlar-dili-t%c9%99tbiq-ed%c9%99rk%c9%99n-ayri-ayri-mut%c9%99x%c9%99ssisl%c9%99rl%c9%99-hesablasacaqlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/buludxan-x%c9%99lilov-onlar-dili-t%c9%99tbiq-ed%c9%99rk%c9%99n-ayri-ayri-mut%c9%99x%c9%99ssisl%c9%99rl%c9%99-hesablasacaqlar\/","title":{"rendered":"Buludxan X\u0259lilov: \u201c&#8230; onlar dili t\u0259tbiq ed\u0259rk\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 hesabla\u015facaqlar\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetinin kafedra m\u00fcdiri, D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, professor Buludxan X\u0259lilov \u201cBak\u0131-X\u0259b\u0259r\u201d\u0259 bildirdi ki, \u0259d\u0259bi dil pozucular\u0131na qar\u015f\u0131 c\u0259rim\u0259l\u0259rin t\u0259tbiqi bu sah\u0259d\u0259 m\u00f6vcud probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayacaq. \u201c\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, respublika \u0259razisind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00a0l\u00f6vh\u0259l\u0259rd\u0259, tablolarda, reklamlarda dil normalar\u0131na laz\u0131mi qaydada riay\u0259t edilmir. Burada \u0259d\u0259bi dil qaydalar\u0131 pozulur v\u0259 bu da \u00f6lk\u0259 ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tini c\u0259lb edir. H\u0259tta onu da dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 n\u0259inki dil\u00e7i m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, \u00f6lk\u0259 ictimaiyy\u0259tinin h\u0259r bir \u00fczv\u00fcn\u00fc narahat edir, onlar \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131na riay\u0259t edilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edirl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 N\u0259simi ad\u0131na Dil\u00e7ilik \u0130nstitutunun \u0259d\u0259bi dil qaydalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259rim\u0259l\u0259rin t\u0259tbiqin\u0259 dair haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 layih\u0259, t\u0259klifin Nazirl\u0259r Kabineti t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilm\u0259si t\u0259qdir\u0259layiq i\u015fdir. Bu istiqam\u0259td\u0259 Baltikyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck bir t\u0259cr\u00fcb\u0259 var. Uzun m\u00fcdd\u0259tdir o \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131n\u0131 pozanlar c\u0259rim\u0259 olunur. Dil normalar\u0131n\u0131n praktik olaraq h\u0259m \u015fifahi, h\u0259m d\u0259 yaz\u0131l\u0131 istifad\u0259si pozulursa, orada buna yol ver\u0259nl\u0259r c\u0259rim\u0259l\u0259nir. Bu t\u0259cr\u00fcb\u0259 var v\u0259 Az\u0259rbaycanda da bunun t\u0259tbiq olunmas\u0131 \u00e7ox qanunauy\u011fun bir hald\u0131r. Burada narahat olma\u011fa d\u0259ym\u0259z. B\u0259z\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar narahat olurlar ki, dil qaydalar\u0131n\u0131 pozan t\u0259\u015fkilat v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, onlara da aid edil\u0259 bil\u0259r. Xeyr, aid deyil. C\u0259miyy\u0259t bilm\u0259lidir ki, bu onlara t\u0259tbiq edilm\u0259y\u0259c\u0259k. Bu c\u0259rim\u0259l\u0259r \u0259d\u0259bi dil qaydalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259y\u0259n v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif reklam tablolar\u0131nda, bazar v\u0259 d\u00fckanlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259ki yaz\u0131larda qaydalar\u0131 pozanlara aid olunacaq. O qurumlar, t\u0259\u015fkilatlar ki, \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131na riay\u0259t etmirl\u0259r. Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259\u015fkilat, m\u00fcassis\u0259, qurum var ki, onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259ki yaz\u0131larda b\u0259z\u0259n dil qaydalar\u0131 pozulur, eyni zamanda, Az\u0259rbaycan dilinin imkanlar\u0131 d\u00fczg\u00fcn t\u0259tbiq olunmur, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131 imkanlar\u0131na d\u00fczg\u00fcn\u00a0 \u0259m\u0259l olunmur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259\u015fkilatlar, m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r c\u0259rim\u0259l\u0259n\u0259c\u0259kl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Bunun da faydas\u0131z olmayaca\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259n B.X\u0259lilov hesab edir ki, bu ona g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq ki, dild\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r, t\u0259\u015fkilatlar, qurumlar dil\u00e7i m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259r, n\u0259tic\u0259d\u0259 is\u0259 problem \u00f6z h\u0259llini tapacaq. \u201cBu da \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 reklamlarda, tablolarda, m\u00fcxt\u0259lif k\u00fc\u00e7\u0259-bazarlarda m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin, t\u0259\u015fkilatlar\u0131n dil qaydalar\u0131 t\u0259tbiq edil\u0259rk\u0259n normalara riay\u0259t etm\u0259sin\u0259 geni\u015f imkan yaradacaq. Bir m\u0259qama ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u0130nsanlar el\u0259 bilirl\u0259r ki, dan\u0131\u015fark\u0259n \u015fifahi nitqd\u0259 dil qaydalar\u0131n\u0131 pozsalar, onlar da c\u0259rim\u0259l\u0259n\u0259c\u0259kl\u0259r. \u0130lkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 bu c\u0259rim\u0259l\u0259r dil qaydalar\u0131na d\u00fczg\u00fcn \u0259m\u0259l etm\u0259y\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259, t\u0259\u015fkilat v\u0259 qurumlara t\u0259tbiq edil\u0259c\u0259k ki, onlar s\u0259hvl\u0259rini d\u00fcz\u0259ltsinl\u0259r. Bu da onunla ba\u011fl\u0131 olacaq ki, ayr\u0131-ayr\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259, t\u0259\u015fkilatlarda, yerli icra orqanlar\u0131nda dil\u00e7i m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunacaq. Yerli icra orqanlar\u0131na dil\u00e7i m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259sin\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck ehtiyac var. Bu m\u0259nada ki, bu dil\u00e7i m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r ayr\u0131-ayr\u0131 icra strukturlar\u0131nda, inzibati \u0259razil\u0259rd\u0259 dil qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l olunmas\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259li v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 qurumlar dil\u00e7il\u0259rl\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259lidirl\u0259r. Dil qaydalar\u0131n\u0131n pozulub-pozulmamas\u0131n\u0131 onlardan \u00f6yr\u0259nm\u0259lidirl\u0259r. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259, rayonlarda, m\u0259rk\u0259zi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 dil qaydalar\u0131 d\u00fczg\u00fcn t\u0259tbiq olunacaq. C\u0259rim\u0259l\u0259rin t\u0259tbiqi d\u0259, bir n\u00f6v, icra strukturlar\u0131n\u0131, dili t\u0259tbiq ed\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb ed\u0259c\u0259k v\u0259 onlar dili t\u0259tbiq ed\u0259rk\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 hesabla\u015facaqlar\u201d.<\/p>\n<p>B.X\u0259lilovun fikrinc\u0259, hans\u0131sa rayon \u0259razisind\u0259 reklam l\u00f6vh\u0259l\u0259ri haz\u0131rlanark\u0259n qurumlar m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015f\u0259c\u0259k v\u0259 bu da i\u015fin xeyrin\u0259 olacaq. C\u0259rim\u0259l\u0259rin t\u0259tbiq edilm\u0259si \u0259razi idar\u0259etm\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n m\u0259suliyy\u0259tli olmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq. O qeyd etdi ki, Monitorinq M\u0259rk\u0259zinin noyabr\u0131n 1-d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 da faydal\u0131 olacaq. \u201cBu bar\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131 olacaq. Monitorinq M\u0259rk\u0259zinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 bu sah\u0259nin nizama, qaydaya d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq. Bu sah\u0259 n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259k\u201d &#8211; dey\u0259 B.X\u0259lilov vur\u011fulad\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u0130rad\u0259 SARIYEVA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetinin kafedra m\u00fcdiri, D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, professor Buludxan X\u0259lilov \u201cBak\u0131-X\u0259b\u0259r\u201d\u0259 bildirdi ki, \u0259d\u0259bi dil pozucular\u0131na qar\u015f\u0131 c\u0259rim\u0259l\u0259rin t\u0259tbiqi bu sah\u0259d\u0259 m\u00f6vcud probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayacaq. \u201c\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, respublika \u0259razisind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00a0l\u00f6vh\u0259l\u0259rd\u0259, tablolarda, reklamlarda dil normalar\u0131na laz\u0131mi qaydada riay\u0259t edilmir. Burada \u0259d\u0259bi dil qaydalar\u0131 pozulur v\u0259 bu da \u00f6lk\u0259 ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tini c\u0259lb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":181,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/180"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=180"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/180\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":182,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/180\/revisions\/182"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}