{"id":2144,"date":"2023-02-17T13:52:10","date_gmt":"2023-02-17T09:52:10","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=2144"},"modified":"2023-02-17T14:16:01","modified_gmt":"2023-02-17T10:16:01","slug":"%c9%99lisir-n%c9%99vayi-m%c9%99d%c9%99niyy%c9%99t-v%c9%99-%c9%99d%c9%99biyyatimizin-parlaq-simasidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/%c9%99lisir-n%c9%99vayi-m%c9%99d%c9%99niyy%c9%99t-v%c9%99-%c9%99d%c9%99biyyatimizin-parlaq-simasidir\/","title":{"rendered":"\u018fli\u015fir N\u0259vayi m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n parlaq simas\u0131d\u0131r- M\u00dcSAH\u0130B\u018f"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u2013 Sizd\u0259 \u00f6zb\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131na maraq nec\u0259 yarand\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 \u0130lk g\u0259nclik ill\u0259rind\u0259n b\u0259ri m\u0259nd\u0259 qarda\u015f \u00d6zb\u0259kistana qar\u015f\u0131 d\u0259rin bir sevgi yaranm\u0131\u015fd\u0131. Bu, rus yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Sergey Botrodinin \u201cS\u0259m\u0259rq\u0259nd ulduzlar\u0131\u201d trilogiyas\u0131, m\u0259\u015fhur \u00f6zb\u0259k s\u0259n\u0259tkarlar\u0131 Pirimqul Q\u0259dirovun \u201cUlduzlu gec\u0259l\u0259r\u201d v\u0259 Adil Yaqubovun \u201cUlu\u011fb\u0259yin x\u0259zin\u0259l\u0259ri\u201d romanlar\u0131n\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda daha da g\u00fccl\u0259nmi\u015fdi. Sonra tale el\u0259 g\u0259tirdi ki, \u00d6zb\u0259kistan m\u00f6vzusu m\u0259nim h\u0259yat\u0131ma m\u00f6hk\u0259m \u015f\u0259kild\u0259 daxil oldu.<\/p>\n<p>Uzun ill\u0259r jurnalist kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdikd\u0259n sonra 2002-ci ild\u0259 m\u0259n Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti b\u0259dii t\u0259rc\u00fcm\u0259 laboratoriyas\u0131n\u0131n m\u00fcdiri oldum, daha sonra t\u00fcrk xalqlar\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 t\u00fcrkologiya kafedralar\u0131n\u0131n m\u00fcdiri se\u00e7ildum. Bu zaman t\u0259dris v\u0259 t\u0259dqiqat sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. Bu daha \u00e7ox t\u0259rc\u00fcm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00f6zb\u0259k \u015fairl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259dris olunurdu, ancaq onlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri dilimizd\u0259 yox idi. M\u0259n bu problemin h\u0259lli il\u0259 intensiv \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flad\u0131m.<\/p>\n<p><strong>\u2013 M\u0259hz hardan ba\u015flad\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 \u0130lk i\u015f olaraq 2009-cu ild\u0259 \u201cXX \u0259sr \u00f6zb\u0259k \u015feiri antologiyas\u0131\u201d kitab\u0131n\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00e7apdan buraxd\u0131m. H\u0259cmc\u0259 ki\u00e7ik olan bu kitabda 50 \u00f6zb\u0259k \u015fairinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00c7olpan, Elb\u0259k, Batu, Qafur Qulam, Aybek, Uy\u011fun, Maqsud \u015eeyxzad\u0259, H\u0259mid Alimcan, Z\u00fclfiyy\u0259, Erkin Vahidov, Abdulla Arifov v\u0259 ba\u015fqa \u0259dibl\u0259rin q\u0131sa bioqrafiyas\u0131 v\u0259 \u015feirl\u0259rind\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r var idi.<\/p>\n<p>2011-ci ild\u0259 bu t\u0259rc\u00fcm\u0259ni t\u00fcrk tarixinin nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, q\u0131l\u0131nc v\u0259 q\u0259l\u0259m s\u0259rk\u0259rd\u0259si Z\u0259hir\u0259ddin M\u0259h\u0259mm\u0259d Baburun \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201d v\u0259 m\u0259\u015fhur \u201cBaburnam\u0259\u201dsi izl\u0259di. \u201cBaburnam\u0259\u201dnin miniat\u00fcrl\u00fc n\u0259fis n\u0259\u015fri oxucular\u0131n b\u00f6y\u00fck sevincin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. \u015eairin \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201dn\u0259 onun 500 d\u0259n \u00e7ox q\u0259z\u0259li, m\u0259sn\u0259visi, r\u00fcbaisi, m\u00fc\u0259mmas\u0131, qit\u0259si, tuyu\u011fu, m\u0259tl\u0259si v\u0259 dig\u0259r janrlarda \u015feirl\u0259ri daxil idi. \u018flav\u0259 olaraq, Baburun dini m\u00f6vzuda yazd\u0131\u011f\u0131 \u201eEtiqadiyy\u0259\u201d risal\u0259si v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdiyi \u201eRisaleyi-validiyy\u0259\u201d \u0259s\u0259ri d\u0259 kitaba sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Yen\u0259 h\u0259min ild\u0259 m\u0259\u015fhur \u015fair v\u0259 h\u00f6kmdar Sultan H\u00fcseyn Bayqaran\u0131n \u201cDivan\u201d\u0131n\u0131 da \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim etdim. Bu kitab da oxucular t\u0259r\u0259find\u0259n eyni r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131. Sonra ba\u015f\u0131m ba\u015fqa i\u015fl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 on il \u00f6zb\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful ola bilm\u0259dim. Ancaq N\u0259vayini t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259k d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si m\u0259ni rahat buraxm\u0131rd\u0131. Do\u011frusu, \u0259vv\u0259lc\u0259 bu m\u0259suliyy\u0259tli i\u015fin alt\u0131na girm\u0259y\u0259 ehtiyat edirdim.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Ramiz m\u00fc\u0259llim, b\u0259s bu qorxu hissini nec\u0259 d\u0259f etdiniz?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 5 fevral 2018-ci il m\u0259nim elmi bioqrafiyamda m\u00fch\u00fcm yer tutur. H\u0259min g\u00fcn m\u0259n \u018fli\u015fir N\u0259vayinin 577-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f konfransda i\u015ftirak edirdim. T\u0259dbir dahi s\u0259n\u0259tkar\u0131n ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan N\u0259vayi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilirdi. Orada m\u0259n\u0259 v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 alim\u0259 \u201cN\u0259vayi \u015f\u0259h\u0259rinin f\u0259xri v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131\u201d ad\u0131 verildi. M\u0259n d\u0259 orada s\u00f6z verdim ki, N\u0259vayinin \u201cx\u0259ms\u0259\u201dsini ana dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259c\u0259y\u0259m. Bak\u0131ya qay\u0131dan kimi N\u0259vayinin \u201cx\u0259ms\u0259\u201dsinin t\u0259rc\u00fcm\u0259sin\u0259 giri\u015fdim. \u018fvv\u0259lc\u0259 \u201cHeyr\u0259t \u00fcl-\u0259brar\u201d, \u201cF\u0259rhad v\u0259 \u015eirin\u201d, \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d dastanlar\u0131n\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259 el\u0259dim. Sonra dig\u0259r poemalar \u00fczr\u0259 t\u0259dqiqatlar aparma\u011fa ba\u015flad\u0131m. 2020-ci ild\u0259 \u201c\u018fli\u015fir N\u0259vayi v\u0259 onun x\u0259ms\u0259si\u201d adl\u0131 t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rim \u00e7apdan \u00e7\u0131xd\u0131. Burada dahi \u015fairin \u201cx\u0259ms\u0259\u201dsi haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m m\u0259qal\u0259l\u0259r toplanm\u0131\u015fd\u0131r. Bunun ard\u0131nca \u00f6zb\u0259kc\u0259d\u0259n \u00e7evirdiyim \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131m \u00f6n s\u00f6zl\u0259rin yer ald\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00d6zb\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131\u201d adl\u0131 kitab\u0131m i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rd\u00fc. 2021-ci ild\u0259 bu iki kitab\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f t\u0259rc\u00fcman \u015e\u0259hla xan\u0131m Qas\u0131mova \u00f6zb\u0259k dilin\u0259 \u00e7evirdi v\u0259 onlar Da\u015fk\u0259ndd\u0259 n\u0259\u015fr olundu.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Sizd\u0259 N\u0259vayinin \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259vv\u0259ll\u0259r t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilm\u0259mi\u015fdi?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Edilmi\u015fdi. M\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 onun Bak\u0131da \u201cF\u0259rhad v\u0259 \u015eirin\u201d, \u201cYeddi s\u0259yyar\u0259\u201d, \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201d, \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u015feirl\u0259ri\u201d i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. Ancaq \u015fairin\u00a0 poemalar\u0131n\u0131 s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda t\u0259rc\u00fcm\u0259 adland\u0131rmaq \u00e7\u0259tindir. Bunlarda \u0259ruz, r\u0259dif v\u0259 qafiy\u0259 sistemi qorunmam\u0131\u015f, beytl\u0259r m\u0259naya g\u00f6r\u0259 heca v\u0259znind\u0259 verilmi\u015fdi. 2020-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r N\u0259vayinin \u201cHeyr\u0259t \u00fcl-\u0259brar\u201d, \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d v\u0259 \u201cS\u0259ddi \u0130sk\u0259nd\u0259ri\u201d poemalar\u0131 v\u0259 risal\u0259l\u0259ri ana dilimiz\u0259 \u00fcmum\u0259n \u00e7evrilm\u0259mi\u015fdi. Az\u0259rbaycan filologiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi n\u00f6qsan say\u0131lan bu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar \u015fairin 580 illik yubileyi \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131. M\u0259n son d\u00f6rd il \u0259rzind\u0259 onun x\u0259ms\u0259sin\u0259 daxil olan be\u015f m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m poeman\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cHeyr\u0259t \u00fcl-\u0259brar\u201d, \u201cF\u0259rhad v\u0259 \u015eirin\u201d, \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d, \u201cS\u0259bbayi s\u0259yyar\u201d v\u0259 \u201cS\u0259ddi \u0130sk\u0259nd\u0259ri\u201d dastan\u0131n\u0131 tam h\u0259cmd\u0259, h\u0259m d\u0259 orijinala uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib \u00e7apdan buraxd\u0131m. Bu poemalar\u0131n h\u0259r birin\u0259 geni\u015f m\u00fcq\u0259ddim\u0259, izah v\u0259 \u015f\u0259rhl\u0259r yazd\u0131m, l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rtib el\u0259dim.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0 Ramiz m\u00fc\u0259llim, t\u0259rc\u00fcm\u0259 prosesind\u0259 hans\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiniz?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013\u00a0 Qohum dill\u0259r aras\u0131nda t\u0259rc\u00fcm\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7\u0259tin olur. \u00d6zb\u0259k dili t\u00fcrk dill\u0259rinin karluq, bizim dilimiz o\u011fuz qrupuna aiddir. Burada b\u0259zi m\u00fch\u00fcm f\u0259rql\u0259r var ki, \u0259ruz v\u0259zni il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259s\u0259rl\u0259rin t\u0259rc\u00fcm\u0259sind\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, ismin yeddi hal\u0131ndan alt\u0131s\u0131nda f\u0259rq var. \u201cEv\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6t\u00fcr\u0259k: bizd\u0259 \u201cevin\u201d, sizd\u0259 \u201cuyning\u201d, bizd\u0259 \u201cev\u0259\u201d, sizd\u0259 \u201cuyga\u201d, bizd\u0259 \u201cevi\u201d, sizd\u0259 \u201cuyni\u201d. Son iki halda da f\u0259rq var: bizd\u0259 \u201cevind\u0259\u201d, sizd\u0259 \u201cuyida\u201d, bizd\u0259 \u201cevind\u0259n\u201d, sizd\u0259 \u201cuyidan\u201d. Bu zaman qapal\u0131 heca a\u00e7\u0131q hecaya, a\u00e7\u0131q heca qapal\u0131 hecaya ke\u00e7ir ki, n\u0259tic\u0259d\u0259 \u0259ruz pozulur. Ba\u015fqa \u00e7\u0259tinlikl\u0259r d\u0259 var.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0 N\u0259vayi il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha n\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 N\u0259vayinin n\u0259zm v\u0259 n\u0259srl\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f b\u0259zi risal\u0259l\u0259rini d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259kl\u0259 onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda dol\u011fun t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratmaq laz\u0131m idi. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u015fairin \u0259n b\u00f6y\u00fck risal\u0259si olan \u201cM\u0259hbub \u00fcl-q\u00fclub\u201du ayr\u0131ca kitab hal\u0131nda t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdim. Bundan sonra N\u0259vayinin \u201cRisaleyi-tiyr \u0259ndaxt\u0259n\u201d, \u201cHal\u0259ti-Seyid H\u0259s\u0259n \u018frd\u0259\u015fir\u201d, \u201cHal\u0259ti-P\u0259hl\u0259van M\u0259h\u0259mm\u0259d\u201d, \u201cMinacat\u201d v\u0259 \u201cM\u0259hbub \u00fcl-q\u00fclub\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rini ehtiva ed\u0259n \u201cBe\u015f risal\u0259\u201d kitab\u0131n\u0131 \u00e7ap el\u0259dim.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanca \u201cx\u0259ms\u0259\u201dnin tiraj\u0131n\u0131n az oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq h\u0259r poemadan m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r g\u00f6t\u00fcrm\u0259kl\u0259 N\u0259vayinin \u201c\u018fs\u0259rl\u0259ri\u201dni v\u0259 \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201dni ayr\u0131 cildl\u0259r hal\u0131nda n\u0259\u015fr etdim ki, daha \u00e7ox oxucuya \u00e7ats\u0131n.<\/p>\n<p>Yubiley ilind\u0259 \u201c\u018fli\u015fir N\u0259vayi: \u015f\u0259xsiyy\u0259ti v\u0259 s\u0259n\u0259ti\u201d v\u0259 \u201c\u018fli\u015fir N\u0259vayinin lirikas\u0131\u201d adl\u0131 iki t\u0259dqiqat \u0259s\u0259ri d\u0259 yaz\u0131b n\u0259\u015fr etdirdim.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Ramiz m\u00fc\u0259llim, b\u00fct\u00fcn bunlardan sonra \u018fli\u015fir N\u0259vayinin t\u00fcrk, \u015e\u0259rq v\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131ndak\u0131 yerini nec\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k olar?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 N\u0259vayi t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fairidir. \u018fs\u0259rl\u0259rinin say\u0131, h\u0259cmi, b\u0259dii s\u0259viyy\u0259si, ideyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan ona b\u0259rab\u0259r ikinci bir s\u0259n\u0259tkar yoxdur. O, t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u0259d\u0259biyyat tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. Nizami G\u0259nc\u0259vi, \u018fmir Xosrov D\u0259hl\u0259vi v\u0259 \u018fbd\u00fcrr\u0259hman Cami kimi x\u0259ms\u0259n\u0259visl\u0259rd\u0259n sonra N\u0259vayi \u201cX\u0259ms\u0259\u201d yazan misilsiz d\u00fchad\u0131r. H\u0259m d\u0259 x\u0259l\u0259fl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq \u00f6z \u201cx\u0259ms\u0259\u201dsini t\u00fcrkc\u0259 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Halbuki bu d\u00f6rd m\u00fct\u0259f\u0259kkird\u0259n \u00fc\u00e7\u00fc (Nizami, D\u0259hl\u0259vi v\u0259 N\u0259vayi) milliy\u0259tc\u0259 t\u00fcrk oldu\u011fu halda yaln\u0131z N\u0259vayi \u00f6z \u201cX\u0259ms\u0259\u201dni t\u00fcrkc\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fli\u015fir N\u0259vayinin \u015e\u0259rq v\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck klassikl\u0259rind\u0259n biridir. \u0130ngilisl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Bayron, italyanlar \u00fc\u00e7\u00fcn Dante, ruslar \u00fc\u00e7\u00fcn Pu\u015fkin, farslar \u00fc\u00e7\u00fcn Firdovsi, \u0259r\u0259bl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l-M\u0259\u0259ri n\u0259dirs\u0259, \u00f6zb\u0259kl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 N\u0259vayi odur.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0 Ramiz m\u00fc\u0259llim, \u00d6zb\u0259kistanda sizin \u0259m\u0259yiniz\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verilib&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u2013\u00a0 B\u0259li. M\u0259n h\u0259l\u0259 2011-ci ild\u0259 Babur ad\u0131na beyn\u0259lxalq m\u00fckafata layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f\u0259m. Daha sonra N\u0259vayi \u015f\u0259h\u0259rinin f\u0259xri v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 v\u0259 Da\u015fk\u0259ndd\u0259ki \u201cTuran\u201d Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc se\u00e7ilmi\u015f\u0259m. \u00d6zb\u0259kistan Respublikas\u0131n\u0131n\u00a0 Prezidenti h\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab \u015eavqat Mirziyoyev m\u0259ni \u00f6t\u0259n il Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 verdiyi m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259\u00a0 \u201cDostlik\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edib. Bundan ba\u015fqa, Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk Akademiyas\u0131 m\u0259ni \u201c\u018fli\u015fir N\u0259vayi\u201d ad\u0131na q\u0131z\u0131l medalla layiq g\u00f6r\u00fcb.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0 \u018fli\u015fir N\u0259vayi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k, oxumaq v\u0259 d\u0259rk etm\u0259k adama n\u0259 verir?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013\u00a0 Nizam\u0259ddin Mir \u018fli\u015fir N\u0259vayi \u00fcmumt\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck, \u0259n ulu \u015fairidir. O bizim m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n \u0259n n\u0259h\u0259ng, \u0259n parlaq simas\u0131d\u0131r, \u00fcst\u0259lik, \u0259n m\u00fcdrik d\u00f6vl\u0259t v\u0259 siyas\u0259t adam\u0131d\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, onun h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sil h\u0259yat m\u0259kt\u0259bidir. O, fiziki, cismani m\u0259nada c\u0259misi 60 il ya\u015fay\u0131b, m\u0259n\u0259vi h\u0259yat\u0131 is\u0259 520 ildir davam edir. O, h\u0259l\u0259 uzun \u0259srl\u0259r boyu bizim m\u00fcasirimiz olacaq, bizi \u00f6z \u00f6lm\u0259z s\u0259n\u0259ti il\u0259 t\u0259rbiy\u0259 ed\u0259c\u0259k&#8230; N\u0259vayi kimi dahi \u015fairin v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkirin \u0259s\u0259rl\u0259rini d\u0259rind\u0259n m\u00fctali\u0259 edib \u00f6yr\u0259n\u0259n oxucu \u0259sil m\u0259n\u0259vi kamilliy\u0259 \u00e7ata bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Xalqlar\u0131m\u0131z v\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 q\u0131saca n\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 H\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l onu deyim ki, bu \u0259laq\u0259l\u0259rin tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir. \u0130kincisi, Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00f6zb\u0259k xalqlar\u0131n\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259ri \u00fcmumi tarixi-m\u0259d\u0259ni v\u0259 ictimai-siyasi yax\u0131nl\u0131q v\u0259 etnik qohumluqla \u015f\u0259rtl\u0259nir. Az\u0259rbaycanla \u00d6zb\u0259kistan qan\u0131, can\u0131, dili, dini, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti bir olan iki qarda\u015f xalqd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Ramiz m\u00fc\u0259llim, \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rimiz haqq\u0131nda y\u0259n\u0259 n\u0259 dem\u0259k olar?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Bizim \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rimiz h\u0259l\u0259 dahi \u018fli\u015fir N\u0259vayinin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015f-d\u0131r. Bir \u00e7ox Az\u0259rbaycan \u015fairi N\u0259vayinin misilsiz \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 n\u0259zir\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, b\u00f6y\u00fck F\u00fczuli onun \u015feirl\u0259rin\u0259 t\u0259xmisl\u0259r, Q\u00f6vsi T\u0259brizi, Ki\u015fv\u0259ri, H\u0259qiqi kimi s\u00f6z ustalar\u0131 is\u0259 N\u0259vayinin t\u0259sir alt\u0131nda \u00e7a\u011fatay dilind\u0259 \u015feirl\u0259r q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015flar. \u015eairl\u0259rimiz bu \u0259n\u0259n\u0259ni XIX \u0259sr\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdirmi\u015fl\u0259r. Onlar\u0131n aras\u0131nda Qaraba\u011fdan Abdulla b\u0259y Asi, H\u0259s\u0259n Qara Hadi v\u0259 Mirz\u0259 \u018fl\u0259sg\u0259r N\u00f6vr\u0259s, \u015eamax\u0131dan Hac\u0131 Seyid \u018fzim, Qazaxdan Kaz\u0131m a\u011fa Salik, D\u0259rb\u0259ndd\u0259n Mirz\u0259 C\u0259rbail Sipehri kimi \u015fairl\u0259ri g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Bir ne\u00e7\u0259 k\u0259lm\u0259d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k planlar\u0131n\u0131z haqq\u0131nda m\u0259lumat verm\u0259yinizi xahi\u015f edirik.<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Son vaxtlarda istedadl\u0131 \u00f6zb\u0259k \u015fairi Xasiyy\u0259t R\u00fcst\u0259min \u201cM\u0259cnun tal\u201d kitab\u0131n\u0131, \u00f6t\u0259n il is\u0259 Kokand \u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259binin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, Kokand xan\u0131 \u018fmirinin v\u0259 onun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Nadir\u0259nin \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259r\u201d kitablar\u0131n\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259 v\u0259 \u00e7ap el\u0259dim. Haz\u0131rda\u00a0 \u201cM\u00fcasir \u00f6zb\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131 antologiyas\u0131\u201d \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir\u0259m. Burada 200 \u0259 yax\u0131n \u015fairin q\u0131sa bioqrafiyas\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan n\u00fcmun\u0259l\u0259r veril\u0259c\u0259k. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6zb\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 N\u0259vayi il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259rimi davam etdir\u0259c\u0259y\u0259m. Sa\u011fl\u0131q olsun. M\u0259nim bu anda 300 d\u0259n art\u0131q elmi \u0259s\u0259rim, 27 orijinal kitab\u0131m, monoqrafiyam, d\u0259rs v\u0259saitim, m\u00fcxt\u0259lif t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259n 61 t\u0259rc\u00fcm\u0259 kitab\u0131m (toplam 88 kitab) vard\u0131r. Bunlardan yaln\u0131z 22 si \u00f6zb\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n say\u0131n\u0131 art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>M\u00fcsahib\u0259ni R\u0259hm\u0259t Babacan apard\u0131<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u2013 Sizd\u0259 \u00f6zb\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131na maraq nec\u0259 yarand\u0131? \u2013 \u0130lk g\u0259nclik ill\u0259rind\u0259n b\u0259ri m\u0259nd\u0259 qarda\u015f \u00d6zb\u0259kistana qar\u015f\u0131 d\u0259rin bir sevgi yaranm\u0131\u015fd\u0131. Bu, rus yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Sergey Botrodinin \u201cS\u0259m\u0259rq\u0259nd ulduzlar\u0131\u201d trilogiyas\u0131, m\u0259\u015fhur \u00f6zb\u0259k s\u0259n\u0259tkarlar\u0131 Pirimqul Q\u0259dirovun \u201cUlduzlu gec\u0259l\u0259r\u201d v\u0259 Adil Yaqubovun \u201cUlu\u011fb\u0259yin x\u0259zin\u0259l\u0259ri\u201d romanlar\u0131n\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda daha da g\u00fccl\u0259nmi\u015fdi. Sonra tale el\u0259 g\u0259tirdi ki, \u00d6zb\u0259kistan m\u00f6vzusu m\u0259nim h\u0259yat\u0131ma [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2145,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,25,23],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/2144"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=2144"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/2144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2150,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/2144\/revisions\/2150"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/2145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=2144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=2144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=2144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}