{"id":3071,"date":"2024-06-03T12:29:34","date_gmt":"2024-06-03T08:29:34","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=3071"},"modified":"2024-06-03T12:29:34","modified_gmt":"2024-06-03T08:29:34","slug":"az%c9%99rbaycan-muhacir%c9%99t-ed%c9%99biyyatinda-kuzey-kibris-milli-istiqlal-mucadil%c9%99si-elmi-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/az%c9%99rbaycan-muhacir%c9%99t-ed%c9%99biyyatinda-kuzey-kibris-milli-istiqlal-mucadil%c9%99si-elmi-arasdirma\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan M\u00fchacir\u0259t \u018fd\u0259biyyat\u0131nda Kuzey K\u0131br\u0131s Milli \u0130stiqlal M\u00fccadil\u0259si &#8211; Elmi ara\u015fd\u0131rma"},"content":{"rendered":"<p><strong>Tarixi, milli, m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi ba\u011flar\u0131n n\u0259tic\u0259sidir ki, ist\u0259r Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra sovet rejiminin t\u0259qibind\u0259n xilas olmaq ist\u0259y\u0259n soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si bitdikd\u0259n sonra s\u0259rh\u0259din o tay\u0131nda qalan h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rimizin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti T\u00fcrkiy\u0259ni \u00f6zl\u0259rin\u0259 ikinci V\u0259t\u0259n se\u00e7mi\u015f v\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar. Daim Az\u0259rbaycan h\u0259sr\u0259ti il\u0259 ya\u015fayan q\u0259ribl\u0259r onlara m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 quca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7an T\u00fcrkiy\u0259ni do\u011fma ocaq q\u0259d\u0259r sevmi\u015f, sevincin\u0259 \u015f\u0259rik, k\u0259d\u0259rin\u0259 ortaq olmu\u015flar.\u00a0 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n m\u00fchacir\u0259td\u0259 yaranan \u00f6rn\u0259kl\u0259rind\u0259\u00a0 biz T\u00fcrkiy\u0259nin z\u0259ngin tarixind\u0259n, \u015fanl\u0131 t\u00fcrk \u0259sg\u0259rinin z\u0259f\u0259rl\u0259rind\u0259n, &#8220;yavru Vatan&#8221; K\u0131br\u0131s\u0131n Milli \u0130stiqlal m\u00fccadil\u0259sind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r n\u00fcmun\u0259l\u0259r\u0259 rast g\u0259lirik. H\u0259ssas bir d\u00f6n\u0259md\u0259 Az\u0259rbaycandan m\u00fchacir\u0259t ed\u0259n \u0130stiqlal m\u00fccahidl\u0259rinin bu m\u00f6vzulara m\u00fcraci\u0259ti t\u0259biidir. Qarda\u015f K\u0131br\u0131s\u0131n dill\u0259rd\u0259 dastan olan azadl\u0131q duy\u011fusu, bayraq, V\u0259t\u0259n, mill\u0259t sevgisi m\u00fchacirl\u0259rimizin iftixar v\u0259 ilham m\u0259nb\u0259yi olmu\u015fdur. D\u00fcnya h\u0259rb tarixinin q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n say\u0131lan \u00c7anaqqala sava\u015f\u0131na, Bak\u0131n\u0131n erm\u0259ni-bol\u015fevik quldurlar\u0131ndan azad olunmas\u0131na, C\u0259nubi Koreyadak\u0131 q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131na, K\u0131br\u0131s Milli Azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f b\u0259dii-publisistik n\u00fcmun\u0259l\u0259r bir t\u0259r\u0259fd\u0259n onlara m\u0259h\u0259bb\u0259tin izhar\u0131, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 bol\u015fevizm v\u0259 sovet rejimi \u0259sar\u0259tind\u0259 inild\u0259y\u0259n V\u0259t\u0259nimiz Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal u\u011frunda ideoloji m\u00fccadil\u0259 \u00fcsuludur.<\/strong><\/p>\n<p>Yunan-rum z\u00fclm\u00fcn\u0259, q\u0259tliam\u0131na m\u0259ruz qalan, \u00f6z milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan, istiqlal\u0131 u\u011frunda \u00e7arp\u0131\u015fan K\u0131br\u0131s t\u00fcrkl\u0259rinin taleyi Az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fchacirl\u0259ri\u00a0 daim d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015f, narahat etmi\u015fdir. 1950-ci ill\u0259rin sonu, 60-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 K\u0131br\u0131s \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t elan etdikd\u0259n sonra adada ya\u015fayan t\u00fcrkl\u0259r x\u00fcsusil\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qal\u0131rd\u0131. H\u0259l\u0259 o zaman imzas\u0131na ara-s\u0131ra Az\u0259rbaycan K\u00fclt\u00fcr D\u0259rn\u0259yinin orqan\u0131 (Ankara) \u00abAz\u0259rbaycan\u00bb jurnal\u0131nda rast g\u0259ldiyimiz Abdulla Aslant\u00fcrk uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259\u00a0 &#8220;K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u00fcn g\u00f6z\u00fcd\u00fcr!&#8221; hayq\u0131r\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>Ey K\u0131br\u0131sl\u0131 arkada\u015f! G\u0259lir, yax\u0131nd\u0131r o g\u00fcn,<\/p>\n<p>S\u0259n\u0259 m\u00fctl\u0259q do\u011facaq Anadoludan bir g\u00fcn.<\/p>\n<p>Bayra\u011f\u0131m\u0131n alt\u0131nda K\u0131br\u0131s yapacaq bir g\u00fcn<\/p>\n<p>Tarix qan\u0131mla yazs\u0131n: K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u00fcn g\u00f6z\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>G\u00f6yd\u0259 u\u00e7an durnadan yaln\u0131z s\u0259ns\u0259n sora\u011f\u0131m,<\/p>\n<p>\u0130lk h\u0259r\u0259k\u0259t \u0259mrind\u0259 Lefko\u015fedir dura\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>\u00ab\u00d6ls\u0259m, g\u00f6z\u00fcm qapanmaz, s\u0259n\u0259 qovu\u015fmasam\u00bb- dey\u0259n \u015fair \u015feirin dig\u0259r b\u0259ndind\u0259 h\u0259sr\u0259tini, ayr\u0131l\u0131q d\u0259rdini dil\u0259 g\u0259tirir:<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkistan Haqqdan \u0259man\u0259t t\u00fcrk\u0259,<\/p>\n<p>Tanr\u0131m f\u00fcrs\u0259t verirs\u0259 Abdullah Aslant\u00fcrk\u0259<\/p>\n<p>Anladacaq d\u00fcnyaya: K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u00fcn g\u00f6z\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan K\u00fclt\u00fcr D\u0259rn\u0259yinin orqan\u0131 (Ankara) \u00abAz\u0259rbaycan\u00bb jurnal\u0131n\u0131n da daim m\u00fcraci\u0259t etdiyi m\u00f6vzulardan birinin K\u0131br\u0131s olaylar\u0131 oldu\u011funu qeyd ets\u0259k, yan\u0131lmar\u0131q. D\u0259rgi ill\u0259r boyu bu\u00a0 probleml\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r d\u0259rc etmi\u015f, K\u0131br\u0131s t\u00fcrkl\u0259rinin haqq s\u0259sini, \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyini m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir.\u00a0 Milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, publisist \u018fbd\u00fcvahab Yurdsev\u0259rin \u201c\u015eanl\u0131 K\u0131br\u0131s z\u0259f\u0259rimiz\u201d (1974), \u201cK\u0131br\u0131s T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u201d (1975), \u018fhm\u0259d Qaracan\u0131n \u201cAz\u0259rbaycandan Hataya v\u0259 K\u0131br\u0131sa\u201d, \u018fhm\u0259d C. Qaz\u0131o\u011flunun \u201cK\u0131br\u0131s t\u00fcrk toplumunun uzla\u015fma, bar\u0131\u015f v\u0259 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131\u201d (1995),\u00a0 Hikm\u0259t Bilan\u0131n \u201cK\u0131br\u0131s, K\u0259rk\u00fck\u201d (2005), Rauf \u00d6znuh, Onur \u00c7\u0259tin\u0259rin \u201cK\u0259rk\u00fck, Qaraba\u011f, K\u0131br\u0131s\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 K\u0131br\u0131s olaylar\u0131n\u0131n ild\u00f6n\u00fcml\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunan t\u0259dbirl\u0259r bar\u0259d\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 reportaj v\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r d\u0259rginin K\u0131br\u0131s m\u00f6vzusuna diqq\u0259t v\u0259 h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015fd\u0131\u011f\u0131na d\u0259lal\u0259t edir.<\/p>\n<p>Burada bir m\u0259qama x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Erm\u0259nil\u0259rin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra m\u00fchacirl\u0259r K\u0131br\u0131s faci\u0259sind\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Qaraba\u011fda, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, Az\u0259rbaycanda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259rd\u0259n d\u0259 b\u0259hs edir, bu f\u0259lak\u0259tin mahiyy\u0259t etibar\u0131 il\u0259\u00a0 K\u0131br\u0131s q\u0259tliam\u0131 il\u0259 eyni oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r v\u0259 cinay\u0259tkarlar\u0131 l\u0259n\u0259tliyirl\u0259r.<\/p>\n<p>D\u0259rgi Hollandiyan\u0131n\u00a0 Lahey \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cT\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m ara\u015fd\u0131rma v\u0259qfi\u201dnin d\u00fcz\u0259nl\u0259diyi forumda v\u0259qf ba\u015fkan\u0131 S\u0259fa Y\u00fcr\u00fck\u0259lin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 d\u0259rc etmi\u015fdir. M\u0259ruz\u0259\u00e7i K\u0131br\u0131sda v\u0259 Qaraba\u011fda t\u00f6r\u0259dil\u0259n cinay\u0259tl\u0259rin m\u0259krli, \u00e7irkin mahiyy\u0259tini, eyni zamanda\u00a0 Q\u0259rbin iki\u00fczl\u00fc siyas\u0259tini if\u015fa edir: \u201cK\u0131br\u0131sta Yunan\u0131stan ve Rumlar\u0131n i\u015fbirli\u011fiyle Enosisi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in (adan\u0131n Yunanistan&#8217;la birle\u015ftirilmesi-B\u00fcy\u00fck Yunanistan i\u00e7in) haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 Akritas plan\u0131 gere\u011fi (T\u00fcrkleri yok etme plan\u0131), 1962-1963 ve 1974 y\u0131llar\u0131nda K\u0131br\u0131s T\u00fcrklerini adadan yok etmek i\u00e7in soyk\u0131r\u0131m su\u00e7u, insanl\u0131k su\u00e7u, sava\u015f su\u00e7u ve bar\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 su\u00e7u i\u015flemi\u015flerdir.<\/p>\n<p>G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi Karaba\u011fdaki gibi K\u0131br\u0131s&#8217;ta da su\u00e7lar ve su\u00e7lular belli iken, insan haklar\u0131 telal\u0131\u011f\u0131 yapan, Uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7ler ve kurumlar bu konuda da Karaba\u011f&#8217;da oldu\u011fu gibi G\u00fcney K\u0131br\u0131staki su\u00e7lu sorumlular\u0131 korumakta ve onlar\u0131n yan\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131sl\u0131 Rumlar, 20 y\u00fczy\u0131ldaki tav\u0131rlar\u0131yla, katliamlar yaparak barbarl\u0131\u011f\u0131 temsil ettiler. Bunlar sadece kana susam\u0131\u015f bir bi\u00e7imde T\u00fcrkleri katletmediler. Ayn\u0131 zamanda, onlar\u0131 yar\u0131 canl\u0131 olarak mezarlara da g\u00f6md\u00fcler. Bu toplu mezarlara g\u00f6m\u00fclenler, Rum vah\u015fetinin, insanl\u0131\u011fa bir g\u00f6stergesidir. Toplu mezarlardan \u00e7\u0131kar\u0131lan iskelet delilleri ise, y\u0131llarca bize, Rumlar\u0131n vah\u015fice tatbik etti\u011fi, feodal kurallar\u0131n, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6sterecektir&#8217; demektedir. (\u201cAnkara\u201d dergisi, yanvar, fevral, mart say\u0131 2007).<\/p>\n<p>Jurnal\u0131n h\u0259min n\u00f6mr\u0259sind\u0259 Rauf \u00d6znuh, Onur \u00c7\u0259tin\u0259rin \u201cK\u0259rk\u00fck, Qaraba\u011f, K\u0131br\u0131s\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 oxuyuruq: \u201cKerk\u00fck&#8217;te zul\u00fcm ve i\u015fkence s\u00fcr\u00fcp gitmekte. Karaba\u011f i\u015fgal alt\u0131nda. Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti tecrit ve izole edilmi\u015f. Bug\u00fcn Kerk\u00fck, Karaba\u011f ve K\u0131br\u0131s&#8230; S\u00f6z\u00fcn\u00fc duyan her T\u00fcrk\u00fcn kalbi k\u0131p\u0131r k\u0131p\u0131r \u00e7arp\u0131yor. \u00c7e\u015fitli tarihlerde s\u00f6zkonusu b\u00f6lgelerde yap\u0131lan katliamlar g\u00fcndeme geldi\u011finde i\u00e7imiz h\u00fcz\u00fcnle doluyor. Yan\u0131k Karaba\u011f ve Kerk\u00fck T\u00fcrk\u00fcleri y\u00fcreklerimizi da\u011fl\u0131yor. Ci\u011ferlerimizden adeta par\u00e7alar kopar\u0131yor\u201d. M\u0259qal\u0259d\u0259 t\u00fcrk xalqlar\u0131, onlar\u0131n d\u0259rn\u0259kl\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259 v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n vacibliyi x\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulan\u0131r.<\/p>\n<p>1974-c\u00fc ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Kiprd\u0259 ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015fanl\u0131 t\u00fcrk silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin paytaxt Nikosiyaya daxil olmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n \u0259m\u0259liyyat m\u00fchacir q\u0259l\u0259m sahibl\u0259rini daha da ruhland\u0131rm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n da istiqlala qovu\u015faca\u011f\u0131na \u00fcmidi art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bir m\u00fcdd\u0259t T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fayan, orada ali t\u0259hsil\u0259 yiy\u0259l\u0259n\u0259n m\u00fchacir \u015fair Alazan Baycan\u0131n K\u0131br\u0131s z\u0259f\u0259ri m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cY\u00fcr\u00fc\u201d \u015ferini t\u0259hlil ed\u0259rk\u0259n \u015fairin v\u0259 onun timsal\u0131nda m\u00fchacirl\u0259rin duy\u011fu v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. Quzey K\u0131br\u0131s olaylar\u0131 Alazan Baycanda do\u011fma v\u0259t\u0259ni Az\u0259rbaycan\u0131n qurtulu\u015funa olan inam\u0131 daha da q\u00fcvv\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdi. O, T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tind\u0259n \u00abAz\u0259rbaycan davas\u0131\u00bbna m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259k ist\u0259yir. Bu \u0259rkyana ist\u0259k is\u0259, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qarda\u015f \u00f6lk\u0259y\u0259 b\u0259sl\u0259dikl\u0259ri sonsuz m\u0259h\u0259bb\u0259td\u0259n qaynaqlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Alazan Baycan \u00f6z h\u0259ssas \u015fair q\u0259lbind\u0259 yaln\u0131z v\u0259t\u0259ni Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, b\u00fct\u00fcn \u0259sir t\u00fcrk ell\u0259rinin d\u0259rdini, m\u00f6hn\u0259tini g\u0259zdirir, onlar\u0131n da istiqlal m\u00fccadil\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259yir, qurtulu\u015flar\u0131na \u00fcmid b\u0259sl\u0259yirdi. T\u00fcrkiy\u0259 ordusunun 1974-c\u00fc ilin iyulunda Quzey K\u0131br\u0131sdak\u0131 u\u011furlu h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat\u0131 v\u0259 bu \u0259m\u0259liyyat n\u0259tic\u0259sind\u0259 minl\u0259rl\u0259 K\u0131br\u0131s t\u00fcrk\u00fcn\u00fcn soyq\u0131r\u0131m t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas olmas\u0131 \u015fairi x\u00fcsusil\u0259 ruhland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. O, h\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u00abY\u00fcr\u00fc\u00bb \u015feirind\u0259 bu z\u0259f\u0259rd\u0259n duydu\u011fu sevinci ifad\u0259 edir, t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin igidliyin\u0259 heyranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirirdi:<\/p>\n<p>Y\u00fcr\u00fc! G\u00f6z b\u0259b\u0259yim, t\u00fcrk\u00fcn \u0259sg\u0259ri,<\/p>\n<p>Qald\u0131r haqs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, xo\u015f d\u00fcz\u0259n yarat.<\/p>\n<p>Y\u00fcr\u00fc! Alp Arslan\u0131n igid \u0259rl\u0259ri,<\/p>\n<p>Xaini, zal\u0131m\u0131 o yerl\u0259rd\u0259n at.<\/p>\n<p>Mill\u0259t arxandad\u0131r, y\u00fcr\u00fc aslan\u0131m,<\/p>\n<p>Q\u00fcdr\u0259t d\u0259, a\u011f\u0131l da, haqq da s\u0259nd\u0259dir.<\/p>\n<p>K\u00f6nl\u00fcm co\u015fa g\u0259ldi, a\u011fr\u0131n\u0131 al\u0131m,<\/p>\n<p>Azadl\u0131q \u00fcmidi indi m\u0259nd\u0259dir.<\/p>\n<p>Unutma! Do\u011fuda da\u011flar ard\u0131nda<\/p>\n<p>Orda da \u0259zil\u0259n qarda\u015flar\u0131n var.<\/p>\n<p>\u00dcr\u0259k ver, \u00fcmid ver, ac\u0131 onlara,<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcn ke\u00e7\u0259r s\u0259nin, ad\u0131n-san\u0131n var .<\/p>\n<p>M\u00fchacir dramaturq Abay Da\u011fl\u0131n\u0131n 1975-ci ild\u0259 \u0130stanbulda i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n, 3 p\u0259rd\u0259 7 \u015f\u0259kild\u0259n ibar\u0259t \u00abAlbay\u00bb pyesind\u0259 d\u0259 (\u0259s\u0259rin tam ad\u0131 \u00abAna v\u0259 Yavru yurdlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z o\u011flu- yenilm\u0259zo\u011flu- Albay\u00bbd\u0131r) K\u0131br\u0131s olaylar\u0131ndan, bu h\u0259r\u0259kat\u0131n q\u0259hr\u0259manlar\u0131ndan Albay \u0130brahim Qarao\u011flano\u011flunun \u015f\u00fcca\u0259tind\u0259n b\u0259hs edilir. M\u00fc\u0259llif pyesin \u0259vv\u0259lind\u0259 \u0259s\u0259ri K\u0131br\u0131sda \u015f\u0259hid olan Albay \u0130brahim Qarao\u011flano\u011flunun v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hidl\u0259rimizin \u0259ziz ruhuna ithaf etdiyini yaz\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Kitab\u0131n annotasiyas\u0131nda pyesin T\u00fcrkiy\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131 (Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131) t\u0259r\u0259find\u0259n g\u0259ncl\u0259rin h\u0259rbi v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik t\u0259rbiy\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir \u0259s\u0259r kimi b\u0259y\u0259nildikd\u0259n sonra \u00e7ap edildiyi v\u0259 son K\u0131br\u0131s olaylar\u0131ndan sonra da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, milli h\u0259y\u0259can g\u00fcnl\u0259rind\u0259, tarixl\u0259, ordu il\u0259 ilgili s\u0259hn\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 m\u0259kt\u0259b v\u0259 t\u0259\u015fkilatlarda b\u00f6y\u00fck maraq g\u00f6st\u0259rildiyi qeyd olunur&#8230; Abay Da\u011fl\u0131 \u0259s\u0259r\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u00ab\u00d6z\u0259t\u00bbd\u0259 \u0259s\u0259rin m\u0259zmunu v\u0259 onu yazmaqda m\u0259qs\u0259di haqda q\u0131sa m\u0259lumat verir. O, pyesin 2-ci p\u0259rd\u0259sinin 3-c\u00fc s\u0259hn\u0259sind\u0259 y\u00fczba\u015f\u0131n\u0131n \u0259sir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f yunana m\u00fcraci\u0259tl\u0259 dediyi \u00abDarbe dedinizs\u0259,.. Darb\u0259l\u0259r d\u0259 var, M\u0259s\u0259la, bir K\u0131br\u0131s, bir Dumlupinar\u00bb beytini x\u00fclas\u0259y\u0259 proloq kimi t\u0259sad\u00fcf\u0259n \u0259lav\u0259 etm\u0259mi\u015fdir. Dramaturq bununla T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rb tarixind\u0259 parlaq iz qoymu\u015f, tarix\u0259 \u00abBa\u015fkomutanl\u0131k Meydan M\u00fcharib\u0259si\u00bb, ya da \u00abDumlupinar Meydan M\u00fcharib\u0259si\u00bb kimi d\u00fc\u015f\u0259n (Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n son m\u0259rh\u0259l\u0259si-26 avqust 1922-ci il) v\u0259 m\u0259hm\u0259tciyin \u015fanl\u0131 s\u00fcng\u00fcs\u00fc il\u0259 yunanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f Dumlupinar z\u0259f\u0259rini oxucusuna bil\u0259r\u0259kd\u0259n xat\u0131rlad\u0131r&#8230; Onun q\u0259hr\u0259man\u0131 albay \u0130brahim Qarao\u011flano\u011flu da \u0259sg\u0259rl\u0259r aras\u0131nda tarixd\u0259n g\u0259l\u0259n V\u0259t\u0259n sevgisini, Atat\u00fcrk ideyalar\u0131n\u0131, \u0130stiqlal sava\u015f\u0131 ruhunu daim ya\u015fatma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, h\u0259r c\u00fcr qara zehniyy\u0259t\u0259, z\u0259r\u0259rli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. Bu c\u00fcr t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259nin n\u0259tic\u0259sidir ki, bir-birin\u0259 nifr\u0259t ed\u0259n qan daval\u0131 iki \u0259sg\u0259r K\u0131br\u0131sa qo\u015fun \u00e7\u0131xartma h\u0259r\u0259kat\u0131 x\u0259b\u0259rini e\u015fidib sevinir, kin-k\u00fcdur\u0259ti unudur v\u0259 qarda\u015f kimi qucaqla\u015f\u0131rlar&#8230;<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi, pyesin m\u0259zmunu K\u0131br\u0131s olaylar\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr v\u0259 burada albay \u0130brahim Qarao\u011flano\u011flunun v\u0259 onun \u0259sg\u0259rl\u0259rinin \u015f\u00fcca\u0259tind\u0259n b\u0259hs olunur. Yunanlar t\u0259r\u0259find\u0259n z\u00fclm\u0259, q\u0259tliama m\u0259ruz qalan K\u0131br\u0131sl\u0131 t\u00fcrkl\u0259rin xilas\u0131na can atan, t\u0259l\u0259s\u0259n \u0259sg\u0259rl\u0259r y\u00fcks\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259hval- ruhiy\u0259sind\u0259dir, onlar \u00abAnam m\u0259ni yeti\u015fdirdi\u2026\u00bb mar\u015f\u0131n\u0131 oxuya-oxuya h\u0259r an adaya do\u011fru \u00ab\u015fahlan\u0131b co\u015fma\u011fa, \u015fark\u0131 s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k ko\u015fma\u011fa\u00bb haz\u0131rd\u0131rlar. Albay \u0130brahim Qarao\u011flano\u011flu \u0259sg\u0259r v\u0259 \u00e7avu\u015flara \u00abRuh\u0259n b\u0259sl\u0259nirs\u0259, \u0259ro\u011flu \u0259rl\u0259r, Daima sa\u011flan\u0131r b\u00f6y\u00fck z\u0259f\u0259rl\u0259r\u00bb- dey\u0259 xitab ed\u0259r\u0259k onlar\u0131 c\u0259hal\u0259tin, \u00e7\u00fcr\u00fck ad\u0259tl\u0259rin t\u0259sirind\u0259n qurtarma\u011fa, x\u00fcsusil\u0259 qan davas\u0131 kimi b\u0259ladan xilas etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 ist\u0259yin\u0259 nail olur. \u018fsg\u0259rl\u0259rin h\u0259r birinin \u00fcr\u0259yi K\u0131br\u0131sl\u0131 t\u00fcrkl\u0259rin qatill\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 nifr\u0259tl\u0259 doludur, onlar: \u00abV\u0259t\u0259n\u0259 qurbanam\u00bb, \u00abSilah ba\u015f\u0131ndayam, \u0259mr b\u0259kl\u0259r\u0259m\u00bb, \u00ab\u018fld\u0259 silah\u0131mla \u00f6n\u0259 ko\u015faram, Da\u011flar\u0131n ba\u015f\u0131ndan ke\u00e7ib a\u015faram, H\u0259p z\u0259f\u0259r qazan\u0131b bel\u0259 ya\u015faram\u00bb &#8211; dey\u0259r\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 at\u0131l\u0131rlar. Albay \u0130brahim Qarao\u011flano\u011flu is\u0259 \u00f6nd\u0259 ged\u0259r\u0259k \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259rir, yaral\u0131lara yard\u0131m edir, d\u00fc\u015fm\u0259n g\u00fcll\u0259sin\u0259 tu\u015f g\u0259l\u0259n \u015f\u0259hidin ba\u015f\u0131n\u0131 dizi \u00fcst\u0259 alaraq, aln\u0131ndan \u00f6p\u0259r\u0259k h\u0259y\u0259canla ona xitab edir:<\/p>\n<p>Vurulub t\u0259rt\u0259miz aln\u0131ndan, uzanm\u0131\u015f yat\u0131yor,<\/p>\n<p>Bir hilal u\u011fruna, ya R\u0259bb, n\u0259 g\u00fcn\u0259\u015fl\u0259r bat\u0131yor!<\/p>\n<p>Ey, bu topraklar i\u00e7in topra\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, \u0259sg\u0259r!<\/p>\n<p>G\u00f6yd\u0259n \u0259cdad en\u0259r\u0259k \u00f6ps\u0259 o pak aln\u0131 d\u0259y\u0259r.<\/p>\n<p>Sana dar g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k m\u0259qb\u0259ri kiml\u0259r qazs\u0131n?<\/p>\n<p>\u00abG\u00f6m\u0259lim g\u0259l s\u0259ni tarix\u0259\u00bb des\u0259m, s\u0131\u011fmazs\u0131n.<\/p>\n<p>T\u00fcll\u0259n\u0259n m\u0259\u011fribi, ax\u015famlar\u0131 sarsam yarana&#8230;<\/p>\n<p>Yen\u0259 bir \u015fey yapabildim dey\u0259m\u0259m xat\u0131r\u0131na .<\/p>\n<p>Abay Da\u011fl\u0131 albay \u0130brahim Qarao\u011flano\u011flunun dili il\u0259 istiqlal \u015fairi M\u0259hm\u0259t Akif \u018frsoyun \u00ab\u00c7anaqqala \u015f\u0259hidl\u0259ri\u00bb \u015feirind\u0259n g\u0259tirdiyi misralarla s\u0259hn\u0259ni daha t\u0259sirli edir, m\u0259tnd\u0259 emosionall\u0131q v\u0259 ekspressivlik yarad\u0131r. Daha sonra dramaturq \u00f6z ifad\u0259l\u0259ri il\u0259 albay \u0130brahim Qarao\u011flano\u011flunu dan\u0131\u015fd\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p>\u00abEy \u0259ziz \u015f\u0259hid!&#8230;<\/p>\n<p>\u015eanl\u0131 yurdum ya\u015fad\u0131r ruhunu d\u00fcnyada s\u0259nin.<\/p>\n<p>K\u0259ndi hayran\u0131n olur yurdum da, d\u00fcnya da s\u0259nin\u00bb.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rin final\u0131nda albay \u0130brahim Qarao\u011flano\u011flu da \u015f\u0259hidlik zirv\u0259sin\u0259 ucal\u0131r. Bu a\u011f\u0131r itki, ac\u0131 m\u00fc\u0259llifi, oxucunu, tama\u015fa\u00e7\u0131n\u0131 sars\u0131tsa da, q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 inam\u0131 z\u0259rr\u0259 q\u0259d\u0259r azaltm\u0131r. Albay \u00f6l\u00fcm an\u0131nda da nikbindir, o, \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 meydan oxuyur v\u0259 bu hiss, duy\u011fu h\u0259r k\u0259s\u0259 siray\u0259t edir. Albay ir\u0259liy\u0259, adaya do\u011fru ax\u0131na boylanaraq deyir:<\/p>\n<p>K\u0131y\u0131dan k\u0131y\u0131ya durmaz bu ax\u0131n,<\/p>\n<p>N\u0259 q\u0259d\u0259r yax\u0131n, n\u0259 q\u0259d\u0259r yax\u0131n .<\/p>\n<p>Pyesin m\u0259zmunu, xarakterl\u0259r, c\u0259r\u0259yan ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259llif ideyas\u0131n\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259ks etdirir. T\u00fcrkiy\u0259 t\u00fcrkl\u0259rinin sev\u0259-sev\u0259 \u00abYavru V\u0259t\u0259n\u00bb adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 K\u0131br\u0131s\u0131n yunanlardan xilas\u0131 tarixin\u0259, K\u0131br\u0131s t\u00fcrkl\u0259rinin taleyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f pyesin ba\u015fl\u0131ca ideyas\u0131 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyin v\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n t\u0259lqin v\u0259 t\u0259bli\u011fidir. M\u00fc\u0259llif v\u0259 q\u0259hr\u0259manlar\u0131 qani\u00e7\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259- k\u00f6rp\u0259, qad\u0131n v\u0259 ya\u015fl\u0131lar\u0131n qatill\u0259rin\u0259 nifr\u0259t ets\u0259 d\u0259, onlar bar\u0131\u015f, \u0259min-amanl\u0131q, dinc birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131rlar, m\u00fc\u0259llifin t\u0259birinc\u0259 des\u0259k, \u0259s\u0259rd\u0259 \u00abbar\u0131\u015f qay\u0259l\u0259ri d\u0259 ifad\u0259 edilmi\u015fdir\u00bb. Albay \u0130brahim Qarao\u011flano\u011flu y\u00fczba\u015f\u0131 il\u0259 s\u00f6hb\u0259t ed\u0259rk\u0259n s\u00fclh t\u0259r\u0259fdar\u0131 oldu\u011funu, d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 d\u0259 s\u00fclh t\u0259klif etm\u0259yin m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc dil\u0259 g\u0259tirir:<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, bu s\u00f6z\u00fc dinl\u0259t\u0259c\u0259yiz,<\/p>\n<p>H\u0259tta bar\u0131\u015f \u015feiri s\u00f6yl\u0259t\u0259c\u0259yiz.<\/p>\n<p>Sava\u015f\u0131n s\u0259b\u0259bi bar\u0131\u015f v\u0259 kindir,<\/p>\n<p>B\u0259zi sava\u015flar da bar\u0131\u015f i\u00e7indir.<\/p>\n<p>Pyesin \u0259n maraql\u0131 v\u0259 t\u0259sirli m\u0259qamlar\u0131ndan biri da\u015f, qaya par\u00e7alar\u0131 aras\u0131ndak\u0131<\/p>\n<p>meydanda q\u0131sa fasil\u0259 zaman\u0131 t\u00fcrk \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rinin ana v\u0259t\u0259n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n m\u0259ktub v\u0259 q\u0259zetl\u0259ri oxumas\u0131 s\u0259hn\u0259sidir. \u018fsg\u0259r atas\u0131n\u0131n, anas\u0131n\u0131n, babas\u0131n\u0131n, \u0259misinin, sevgilisinin yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktublar m\u0259hm\u0259tciy\u0259 v\u0259 V\u0259t\u0259n\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tin \u0259n y\u00fcks\u0259k t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc, d\u0259y\u0259ridir. \u018fsg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259r n\u00f6vb\u0259 il\u0259 m\u0259ktublar\u0131 oxuyur.<\/p>\n<p>Ata \u00f6z sevimli o\u011flunu p\u0259t\u0259kd\u0259ki bala b\u0259nz\u0259d\u0259r\u0259k onu ox\u015fay\u0131r, \u0259zizl\u0259yir v\u0259 ona K\u0131br\u0131s\u0131 xilas etm\u0259yi tap\u015f\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p>Kovan\u0131mda bal, o\u011flum.<\/p>\n<p>Telli saz\u0131 \u00e7al, o\u011flum.<\/p>\n<p>Yavru vatan\u0131m, dey\u0259,<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s\u0131m\u0131 al, o\u011flum.<\/p>\n<p>Ana, q\u0259lbind\u0259 K\u0131br\u0131sdan ba\u015fqa bir d\u0259rdin, k\u0259d\u0259rin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 o\u011fluna m\u0259ktubunda yaz\u0131r v\u0259 bildirir ki, Yavru V\u0259t\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcn Qurban getm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259r:<\/p>\n<p>\u015e\u0259rb\u0259ti qoydum tasa,<\/p>\n<p>Q\u0259lbimd\u0259 yox bir tasa.<\/p>\n<p>H\u0259r k\u0259sin qurban\u0131 var,<\/p>\n<p>O\u011flum qurban K\u0131br\u0131sa.<\/p>\n<p>\u018fmi K\u0131br\u0131s h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 bayram hesab edir, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sevinir v\u0259\u00a0 K\u0131br\u0131sa salamlar s\u00f6yl\u0259yir:<\/p>\n<p>Kutlu olur bayramlar,<\/p>\n<p>Suyum durulub, damlar.<\/p>\n<p>Ana yurdumdan sana,<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s\u0131ma salamlar.<\/p>\n<p>M\u0259hm\u0259tciyin yolunu h\u0259sr\u0259tl\u0259 g\u00f6zl\u0259y\u0259n sevgilisi \u0259mindir ki, \u0259sg\u0259r onun v\u0259 K\u0131br\u0131s\u0131n e\u015fqi il\u0259 ya\u015fay\u0131r:<\/p>\n<p>Konu\u015fursun, co\u015fars\u0131n,<\/p>\n<p>\u0130rmaq olub, da\u015fars\u0131n.<\/p>\n<p>S\u0259n m\u0259niml\u0259 v\u0259 bir d\u0259,<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s\u0131mla ya\u015fars\u0131n.<\/p>\n<p>Pyesd\u0259 m\u00fccahid obrazlar\u0131 da diqq\u0259ti \u00e7\u0259kir v\u0259 sevgi il\u0259 i\u015fl\u0259nmi\u015fdir. Abay Da\u011fl\u0131 kimi m\u00fccahidl\u0259r d\u0259 do\u011fma yurd-yuva ac\u0131s\u0131 ya\u015fay\u0131r, V\u0259t\u0259nin azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fccadil\u0259 apar\u0131rlar. Onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si, davran\u0131\u015f\u0131, dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259llif\u0259 tan\u0131\u015f v\u0259 do\u011fmad\u0131r. He\u00e7 kim\u0259-qad\u0131na, qocaya, u\u015fa\u011fa aman verm\u0259y\u0259n yunan qatill\u0259r he\u00e7 n\u0259 il\u0259 n\u0259 bol\u015fevikl\u0259rd\u0259n, n\u0259 d\u0259 fa\u015fistl\u0259rd\u0259n f\u0259rql\u0259nir. Onlar \u0259liyal\u0131n, silahs\u0131z insanlar\u0131 h\u0259d\u0259f al\u0131r, yeni-yeni q\u0259tliamlar t\u00f6r\u0259dirl\u0259r. M\u00fccahidl\u0259r, minl\u0259rl\u0259 k\u0131br\u0131sl\u0131 t\u00fcrk kimi ana-atalar\u0131n\u0131 itirmi\u015f, evsiz-e\u015fiksiz, yurdsuz- yuvas\u0131z qalm\u0131\u015f, yetimxanalarda b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015fl\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlar onlar\u0131 sars\u0131tsa da, bir g\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259nin onlar\u0131n\u0131 xilas ed\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259 inan\u0131r v\u0259 \u00fcmidl\u0259rini \u00fczm\u00fcrd\u00fcl\u0259r:<\/p>\n<p>Dild\u0259 Ana s\u00f6z\u00fcm\u00fcz, Vatan s\u00f6z\u00fcm\u00fcz,<\/p>\n<p>H\u0259r g\u00fcn \u00fcf\u00fcql\u0259rd\u0259 qald\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz.<\/p>\n<p>Co\u015fan dal\u011falarla bir s\u0259s g\u0259lirdi,<\/p>\n<p>Bizl\u0259r\u0259 h\u0259r zaman \u00fcmid verirdi.<\/p>\n<p>Pyesd\u0259 haqq\u0131 \u0259lind\u0259n al\u0131nan\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n, \u00f6z isti oca\u011f\u0131ndan did\u0259rgin sal\u0131nan\u0131 xilas etm\u0259y\u0259 qalxan, bu yolda h\u0259r an qurban getm\u0259y\u0259 haz\u0131r olan albay, onun silahda\u015flar\u0131, b\u00fct\u00fcn m\u0259hm\u0259tcikl\u0259r, m\u00fccahidl\u0259r hans\u0131 m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 t\u0259svir v\u0259 t\u0259qdim olunursa, insan qan\u0131na susam\u0131\u015f, t\u00fcrk d\u00fc\u015fm\u0259ni yunanlar eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 kin v\u0259 nifr\u0259t hissi il\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015flar. Onlar hiyl\u0259g\u0259r olduqlar\u0131 q\u0259d\u0259r d\u0259 qorxaq, unutqan olduqlar\u0131 q\u0259d\u0259r d\u0259 zal\u0131md\u0131rlar. Yunan albay etiraf edir ki, ona ibtidai sinifd\u0259n t\u00fcrk\u00fcn d\u00fc\u015fm\u0259n oldu\u011funu, t\u00fcrk\u0259 aman verm\u0259m\u0259yi \u00f6yr\u0259tmi\u015fl\u0259r. Odur ki, onun g\u00f6z\u00fcn\u00fc qan, a\u011fl\u0131n\u0131 intiqam hissi tutmu\u015fdur:<\/p>\n<p>H\u0259r \u015feyi \u0259z\u0259c\u0259k v\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259yiz,<\/p>\n<p>Daima qan t\u00f6k\u00fcb, qan i\u00e7\u0259c\u0259yiz .<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rin m\u00fcsb\u0259t m\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, onun s\u0259n\u0259tkarl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan kamil oldu\u011funu,<\/p>\n<p>pyesi u\u011furlu hesab etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 \u0259d\u0259bi-b\u0259dii \u0259saslar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu, x\u00fcsus\u0259n estetik, dramaturji c\u0259h\u0259td\u0259n y\u00fcks\u0259k t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab verdiyini iddia etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Lakin \u0259s\u0259rin realist \u00fcslubu, zaman- tarix-m\u0259kan m\u00fc\u0259yy\u0259nliyi, konkret adlar v\u0259 xarakterik obrazlar\u0131 onun oxunaql\u0131 olmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir v\u0259 pyesin d\u0259y\u0259rini art\u0131r\u0131r. \u00abAlbay\u00bb pyesi\u00a0 g\u0259ncl\u0259rin h\u0259rbi-v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259-ata-anaya, h\u00f6rm\u0259ti, sevgiy\u0259 s\u0259daq\u0259ti t\u0259lqin, eyni zamanda c\u0259hal\u0259ti, k\u00f6hn\u0259, z\u0259r\u0259rli ad\u0259t- \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri t\u0259nqid etm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan bu g\u00fcn d\u0259 aktuald\u0131r.<\/p>\n<p>Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn g\u00f6z\u0259l bir deyimi var: \u018fd\u0259biyyatlar aras\u0131nda olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131q v\u0259 \u0259d\u0259bi m\u00fccadil\u0259l\u0259r mill\u0259tl\u0259rin taleyind\u0259 \u0259sg\u0259ri (h\u0259rbi) m\u00fccadil\u0259l\u0259r q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. V\u0259 \u0259d\u0259bi \u0259s\u0259rl\u0259rin qazand\u0131\u011f\u0131 z\u0259f\u0259rin \u00f6mr\u00fc istiqlal z\u0259f\u0259rinin \u00f6mr\u00fc q\u0259d\u0259r parlaq olur. Bu m\u0259nada, t\u0259hlil\u0259 c\u0259lb etdiyimiz \u0259d\u0259bi \u00f6rn\u0259kl\u0259rd\u0259n d\u0259 g\u00f6r\u0259 bilirik ki, qarda\u015f xalqlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda m\u0259n\u0259vi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131q m\u0259d\u0259ni m\u00fcst\u0259viy\u0259 d\u0259 t\u0259kan vermi\u015f, \u0259d\u0259biyyatlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda ta o zamandan p\u00f6hr\u0259l\u0259y\u0259n ili\u015fkil\u0259r g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi \u015f\u0259kil alaraq daha da d\u0259rinl\u0259\u015fmi\u015f v\u0259 Uca T\u00fcrk mill\u0259tinin milli m\u0259fkur\u0259 qayna\u011f\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qaynaqlar:<\/p>\n<p>1. Abdullah Aslant\u00fcrk. K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u00fcn G\u00f6z\u00fcd\u00fcr (\u015eiir) . 1957,s.18.<\/p>\n<p>2. Abdulvahap Yurtsever. \u015eanl\u0131 K\u0131br\u0131s Zaferimiz . 1974, s.14<\/p>\n<p>3. K\u0131br\u0131s Zaferi M\u00fcnasebetiyle Ecevit, Sancar ve\u00a0 Erbakan\u2019\u0131 Kutlad\u0131k. 1974, s.4.<\/p>\n<p>4. Ahmet Karaca. Azerbaycan\u2019dan Hatay ve K\u0131br\u0131s\u2019a. 1974, s.21.<\/p>\n<p>5. Abdulahap Yurtsever. K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Cumhuriyeti. 1975, s.3.<\/p>\n<p>6. K\u0131br\u0131s Federe T\u00fcrk Devletinin Kurulmas\u0131 T\u00fcrkl\u00fck aleminde Sevin\u00e7 Yaratt\u0131. 1975, s.213. v\u0259 s.25.<\/p>\n<p>7. Sovyetler Birli\u011fi ve K\u0131br\u0131s Davam\u0131z. 1975, s.63<\/p>\n<p>8. Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti\u2019ni Kutluyoruz 1983,s.246 v\u0259 s.4.<\/p>\n<p>9.K\u0131br\u0131s T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Zaferi (Haberler). 1985, s.7.<\/p>\n<p>10.Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131 Rauf Denkta\u015f\u0131n Te\u015fekk\u00fcr Mesaj\u0131. 1990, s.272, s.11.<\/p>\n<p>11. Ahmet C. Gazio\u011flu. K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Toplumunun Uzla\u015fma, Bar\u0131\u015f ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Anlay\u0131\u015f\u0131. 1995, s.15<\/p>\n<p>13. Hikmet Bila. K\u0131br\u0131s, Kerk\u00fck. 2005, s.14.<\/p>\n<p>14. Rauf \u00d6znuh- Onur \u00c7\u0259tin\u0259r.Kerk\u00fck, Karaba\u011f, K\u0131br\u0131s. 2007, s.34.<\/p>\n<p><strong>Dr. Cavan\u015fir Feyziyev\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0KKTC Parlamentl\u0259raras\u0131 Dostluq Qrupu Ba\u015fqan\u0131.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Tarixi, milli, m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi Milli M\u0259clisin deputat\u0131,\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarixi, milli, m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi ba\u011flar\u0131n n\u0259tic\u0259sidir ki, ist\u0259r Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra sovet rejiminin t\u0259qibind\u0259n xilas olmaq ist\u0259y\u0259n soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si bitdikd\u0259n sonra s\u0259rh\u0259din o tay\u0131nda qalan h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rimizin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti T\u00fcrkiy\u0259ni \u00f6zl\u0259rin\u0259 ikinci V\u0259t\u0259n se\u00e7mi\u015f v\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar. Daim Az\u0259rbaycan h\u0259sr\u0259ti il\u0259 ya\u015fayan q\u0259ribl\u0259r onlara m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 quca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7an T\u00fcrkiy\u0259ni do\u011fma ocaq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3072,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3071"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=3071"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3071\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3073,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3071\/revisions\/3073"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/3072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=3071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=3071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=3071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}