{"id":3240,"date":"2024-11-26T22:27:23","date_gmt":"2024-11-26T18:27:23","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=3240"},"modified":"2024-11-26T23:04:00","modified_gmt":"2024-11-26T19:04:00","slug":"az%c9%99rbaycan-v%c9%99-altay-turkc%c9%99sind%c9%99-qadinla-bagli-atalar-sozl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/az%c9%99rbaycan-v%c9%99-altay-turkc%c9%99sind%c9%99-qadinla-bagli-atalar-sozl%c9%99ri\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan v\u0259 Altay t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 qad\u0131nla ba\u011fl\u0131 atalar s\u00f6zl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p>Uzun ill\u0259rin, m\u00fcr\u0259kk\u0259b tarixi prosesl\u0259rin fonunda xalq\u0131n m\u0259i\u015f\u0259ti, \u0259traf al\u0259m\u0259 v\u0259 aid oldu\u011fu c\u0259miyy\u0259t\u0259 dair m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v fikirl\u0259ri m\u0259hz atalar s\u00f6zl\u0259ri, m\u0259s\u0259ll\u0259r vasit\u0259sil\u0259 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. S\u00f6zs\u00fcz ki, \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n bu \u0259v\u0259zsiz \u00f6rn\u0259kl\u0259ri biz\u0259 yet\u0259rinc\u0259 geni\u015f, tarixi, m\u0259d\u0259ni bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131 qazand\u0131r\u0131r.<br \/>\nBuna baxmayaraq atalar s\u00f6zl\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259, habel\u0259 insan\u0131m\u0131z\u0131n yenil\u0259\u015fm\u0259kd\u0259 olan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzinin arxa plan\u0131nda z\u0259r\u0259rli sosial normalar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n b\u0259zi fikirl\u0259r d\u0259 yatmaqdad\u0131r. T\u00fcrk qad\u0131n\u0131n \u0259srl\u0259r \u00f6nc\u0259 bel\u0259 d\u0259y\u0259rli, \u00f6z se\u00e7iml\u0259rind\u0259 m\u00fcst\u0259qil, ist\u0259r sava\u015f meydan\u0131nda, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u00e7ad\u0131r\u0131nda qorxusuz v\u0259 m\u0259rd oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, onun y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259rini ki\u00e7ild\u0259n, \u0259z\u0259n v\u0259 h\u0259tta t\u0259nqid b\u0259nz\u0259ri t\u0259hqir\u0259 h\u0259d\u0259f tutan b\u0259zi deyiml\u0259rin ger\u00e7\u0259klikl\u0259 \u0259laq\u0259li olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha xat\u0131rlatm\u0131\u015f olar\u0131q.<br \/>\n\u018fvv\u0259lc\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 bu f\u0259sild\u0259n olan b\u0259zi atalar s\u00f6zl\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq:<br \/>\nArvad tutan yolun ax\u0131r\u0131 yoxu\u015fa qalxar<br \/>\nHalbuki ke\u00e7mi\u015fd\u0259 v\u0259 g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259t adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ail\u0259l\u0259rin b\u00fct\u00fcn daxili q\u0259rarlar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i daim xan\u0131mlar, o evin analar\u0131, n\u0259n\u0259l\u0259ri, h\u0259yat yolda\u015flar\u0131 olur. Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r \u201cH\u0259r g\u00fccl\u00fc ki\u015finin arxas\u0131nda bir a\u011f\u0131ll\u0131 qad\u0131n durur\u201d.<br \/>\n\u018frsiz arvad \u2013 cilovsuz at<br \/>\nS\u00f6zs\u00fcz ki, d\u0259yi\u015f\u0259n v\u0259 inki\u015faf ed\u0259n texnologiyalar \u0259srind\u0259 n\u0259 \u201carvad\u0131n \u0259r\u0259\u201d, n\u0259 d\u0259 at\u0131n cilova ehtiyac\u0131 var. Do\u011fru m\u00fchitd\u0259 b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar k\u00f6k sal\u0131b \u00e7i\u00e7\u0259k a\u00e7ma\u011fa qadirdir.<br \/>\nVarl\u0131\u011f\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biri d\u0259 emosiyalard\u0131r. Bura h\u0259m xo\u015f, h\u0259m d\u0259 k\u0259d\u0259rli hiss v\u0259 duy\u011fular daxildir. \u0130nsan kainat\u0131n ax\u0131\u015f\u0131, t\u0259bi\u0259tin d\u0259yi\u015fimi il\u0259 daim v\u0259hd\u0259td\u0259dir. \u018ftraf\u0131m\u0131zda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r bizd\u0259 yax\u015f\u0131 v\u0259 ya pis izl\u0259r qoyur, onlar qar\u015f\u0131s\u0131nda a\u011flamaq, g\u00fclm\u0259k, q\u0259z\u0259bl\u0259nm\u0259k is\u0259 sad\u0259c\u0259 insan olmaq dem\u0259kdir:<br \/>\n&#8220;Arvad\u0131n g\u00f6z\u00fcnd\u0259 ya\u015f var, evd\u0259 i\u015f var&#8221; , y\u0259ni qad\u0131n, yaxud ki\u015fi olmaq f\u0259rq etm\u0259d\u0259n zaman-zaman duy\u011fu ax\u0131\u015f\u0131nda olmaq yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259dir.<br \/>\n\u018fr atan\u0131 el atar, \u0259r tutan\u0131 el tutar.<br \/>\nYax\u015f\u0131s\u0131 \u201catan\u201d da, \u201ctutan\u201d da olmadan m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259l\u0259 sahib olmaq, \u00f6z\u00fcn kimliyind\u0259n g\u00fcc alaraq k\u00f6k salmaqd\u0131r.<br \/>\nQ\u0131z\u0131 \u00f6zba\u015f\u0131na qoysan, ya halva\u00e7\u0131ya ged\u0259r, ya na\u011fara\u00e7\u0131ya.<br \/>\nS\u00fcfr\u0259mizd\u0259n halva, toyumuzdan na\u011fara \u0259ksik etm\u0259yib, halal qazanca dair \u00e7oxlu fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259yiriks\u0259 (\u201cHalal mal he\u00e7 yer\u0259 getm\u0259z\u201d, Halal inc\u0259l\u0259r, ancaq \u00fcz\u00fclm\u0259z\u201d v\u0259 s.), sevgi v\u0259 do\u011fruluqla icra edil\u0259n b\u00fct\u00fcn pe\u015f\u0259l\u0259rin xo\u015fb\u0259xtlik g\u0259tir\u0259c\u0259yi \u015f\u00fcbh\u0259sizdir.<br \/>\nQ\u0131z\u0131n\u0131 d\u00f6ym\u0259y\u0259n dizini d\u00f6y\u0259r<br \/>\nDo\u011frusunu des\u0259k, evind\u0259 d\u00f6y\u00fcl\u0259ni \u0259traf\u0131 da, \u00f6zg\u0259si d\u0259 d\u00f6y\u0259r. D\u00fcnya il\u0259 ilk tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, \u201cev\u201d dem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6rd divar, bir tavan v\u0259 qap\u0131dan daha \u00e7oxuna ehtiyac duydu\u011fumuz yuvalarda g\u00f6rd\u00fckl\u0259rimiz bir \u00f6m\u00fcr boyu ged\u0259c\u0259yimiz yollar\u0131, \u00fcz\u0259rimiz\u0259 qalxan \u0259ll\u0259rin sa\u00e7lar\u0131m\u0131za s\u0131\u011fal, yoxsa ba\u015flar\u0131m\u0131za \u201cqapaz\u201d olaca\u011f\u0131n\u0131 t\u0259yin edir.<br \/>\nBu c\u00fcr \u00f6rn\u0259kl\u0259r Altay t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 d\u0259 az deyil:<br \/>\nAlt\u0131n ba\u015ftu kad\u0131\u0131tan,<br \/>\nAr\u0131k ba\u015ftu er art\u0131k \u201cQ\u0131z\u0131l ba\u015fl\u0131 qad\u0131ndansa, ar\u0131q ba\u015fl\u0131 \u0259r yax\u015f\u0131d\u0131r\u201d.<br \/>\nBel\u0259 anla\u015f\u0131l\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn \u00fcst\u00fcn c\u0259h\u0259tl\u0259rin\u0259, se\u00e7il\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, qad\u0131n sad\u0259c\u0259 qad\u0131n oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r zaman ki\u015fid\u0259n daha natamam v\u0259 z\u0259ifdir.<br \/>\nEnezi t&#8217;aman\u0131ii k\u0131z\u0131n alba, Ejigi t&#8217;amanlUii \u00fcyine kirbe. \u201cAnas\u0131 pisdirs\u0259, q\u0131z\u0131n\u0131 alma, qap\u0131s\u0131 pisdirs\u0259, ev\u0259 girm\u0259\u201d.<br \/>\nBuna b\u0259nz\u0259r n\u00fcmun\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u201cAnas\u0131na bax, q\u0131z\u0131n\u0131 al\u201d \u015f\u0259klind\u0259 i\u015fl\u0259dilir. H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fcy\u00fcd\u00fcy\u00fcm\u00fcz ail\u0259l\u0259r, ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 formala\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fchit xarakterimizin formala\u015fmas\u0131na t\u0259sir ets\u0259 d\u0259, oldu\u011fumuz v\u0259 olmaq ist\u0259diyimiz \u015f\u0259xsiyy\u0259ti yaratmaq f\u0259rd olaraq \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00f6vladlar valideynl\u0259rinin, onlar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzinin m\u0259suliyy\u0259tini da\u015f\u0131m\u0131r.<br \/>\nKad\u0131n kijinin \u00e7a\u00e7\u0131 uzun, ag\u0131lga k\u0131ska. \u201cQad\u0131n\u0131n sa\u00e7\u0131 uzun, a\u011fl\u0131 q\u0131sad\u0131r\u201d.<br \/>\nTarix\u0259 \u00f6z ad\u0131n\u0131 q\u0131z\u0131l h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yazm\u0131\u015f Tomris, Sara xatun, N\u0259n\u0259 xatun, Fatim\u0259 Aliy\u0259 xan\u0131m, \u00dcmg\u00fcls\u00fcm Sad\u0131qzad\u0259, Qaratel Hac\u0131mahmudova, Salat\u0131n \u018fsg\u0259rova v\u0259 ad\u0131 v\u0259r\u0259ql\u0259r\u0259, s\u0259tirl\u0259r\u0259 s\u0131\u011fmayacaq y\u00fczl\u0259rl\u0259, minl\u0259rl\u0259 qad\u0131n\u0131n hekay\u0259sind\u0259 apar\u0131c\u0131 m\u00f6vzu sa\u00e7lar, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u0259r deyil, a\u011f\u0131l v\u0259 c\u0259sar\u0259tdir.<br \/>\nS\u00f6z\u00fcn m\u00fcxt\u0259s\u0259ri, tez-tez e\u015fitdiyimiz, oxudu\u011fumuz v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259, i\u015fl\u0259tdiyimiz bir qrup atalar s\u00f6zl\u0259ri, deyiml\u0259r uzun bir \u00f6m\u00fcr yolu ke\u00e7mi\u015f olsa da, art\u0131q tarixin yadda\u015f\u0131nda, v\u0259r\u0259ql\u0259rd\u0259, kitablarda yanl\u0131\u015f oldu\u011fu bilin\u0259r\u0259k saxlanmal\u0131, zehnimizd\u0259ki yerini b\u0259rab\u0259rliy\u0259, birlikd\u0259 d\u00fcnyan\u0131 daha ya\u015fanmal\u0131, g\u00fcll\u0259rl\u0259, g\u00fcl\u00fc\u015fl\u0259rl\u0259 dolu bir m\u0259kana \u00e7evir\u0259c\u0259k fikirl\u0259r\u0259, qay\u0259l\u0259r\u0259 verm\u0259lidir. Dahi \u015fairimiz H\u00fcseyn Cavidin dilind\u0259n des\u0259k:<br \/>\nQad\u0131n g\u00fcl\u0259rs\u0259 \u015fu iss\u0131z m\u00fchitimiz g\u00fcl\u0259c\u0259k,<br \/>\nS\u00fcr\u00fckl\u0259n\u0259n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t qad\u0131nla y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-3245\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241126-WA0022-259x300.jpg\" alt=\"\" width=\"259\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241126-WA0022-259x300.jpg 259w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241126-WA0022-885x1024.jpg 885w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241126-WA0022-768x889.jpg 768w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241126-WA0022-363x420.jpg 363w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241126-WA0022-640x741.jpg 640w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241126-WA0022-681x788.jpg 681w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241126-WA0022.jpg 947w\" sizes=\"(max-width: 259px) 100vw, 259px\" \/><\/p>\n<p>Z\u0259hra H\u018fS\u018fNOVA<br \/>\nAra\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uzun ill\u0259rin, m\u00fcr\u0259kk\u0259b tarixi prosesl\u0259rin fonunda xalq\u0131n m\u0259i\u015f\u0259ti, \u0259traf al\u0259m\u0259 v\u0259 aid oldu\u011fu c\u0259miyy\u0259t\u0259 dair m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v fikirl\u0259ri m\u0259hz atalar s\u00f6zl\u0259ri, m\u0259s\u0259ll\u0259r vasit\u0259sil\u0259 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. S\u00f6zs\u00fcz ki, \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n bu \u0259v\u0259zsiz \u00f6rn\u0259kl\u0259ri biz\u0259 yet\u0259rinc\u0259 geni\u015f, tarixi, m\u0259d\u0259ni bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131 qazand\u0131r\u0131r. Buna baxmayaraq atalar s\u00f6zl\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259, habel\u0259 insan\u0131m\u0131z\u0131n yenil\u0259\u015fm\u0259kd\u0259 olan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzinin arxa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3246,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3240"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=3240"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3240\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3248,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3240\/revisions\/3248"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/3246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=3240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=3240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=3240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}