{"id":3317,"date":"2026-04-25T15:43:25","date_gmt":"2026-04-25T11:43:25","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=3317"},"modified":"2026-04-25T15:43:25","modified_gmt":"2026-04-25T11:43:25","slug":"qazaxistan-az%c9%99rbaycan-%c9%99d%c9%99bi-%c9%99laq%c9%99l%c9%99ri-sayat-kamsigerin-qarabagpoemasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/qazaxistan-az%c9%99rbaycan-%c9%99d%c9%99bi-%c9%99laq%c9%99l%c9%99ri-sayat-kamsigerin-qarabagpoemasi\/","title":{"rendered":"Qazax\u0131stan-Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259ri: Sayat Kam\u015f\u0131gerin \u201cQaraba\u011f\u201dpoemas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Prof. Dr. M\u0259rziyy\u0259 N\u0259c\u0259fova<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Qazax \u0259d\u0259biyyat\u0131 T\u00fcrk xalqlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu il\u0259 se\u00e7ilir v\u0259 yadda qal\u0131r. Qazax \u0259d\u0259biyyat\u0131 z\u0259ngin v\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 folklora s\u00f6yk\u0259n\u0259n, bu g\u00fcn\u00fcn\u00fc tarixi izl\u0259ri \u00fcz\u0259rin\u0259 quran bir \u0259d\u0259biyyat\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u2013Qazax\u0131stan \u0259d\u0259bi (m\u0259d\u0259ni) \u0259laq\u0259l\u0259ri \u00e7ox z\u0259ngin v\u0259 eyni zamanda q\u0259dim tarixi ke\u00e7mi\u015f\u0259 malikdir. T\u0259bii, bu ke\u00e7mi\u015filik \u00e7ox uzaq tariximiz\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259min ba\u011flar \u00f6z k\u00f6kl\u0259ri etibar\u0131 il\u0259 o\u011fuz-q\u0131p\u00e7aq folkoruna gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Az\u0259rbaycanda Qazax\u0131stan \u0259d\u0259biyyat\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 Prof. Nizami Ta\u011f\u0131soy (M\u0259mm\u0259dov) \u201cAz\u0259rbaycan-Qazax \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259ri\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259nin k\u00f6kl\u0259rini ara\u015fd\u0131raraq yaz\u0131r: \u201cAz\u0259rbaycan\u2013qazax \u0259laq\u0259l\u0259ri \u00f6z k\u00f6kl\u0259ri etibari il\u0259 o\u011fuz-q\u0131p\u00e7aq folklor m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 dir\u0259nir. Bunun bariz n\u00fcmun\u0259sini qazax areal\u0131nda yaranan \u201cQorqud\u201d (\u201cXorxut\u201d) n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycanda \u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d hal\u0131na g\u0259lib formala\u015fmas\u0131nda ill\u00fcsrasiya etm\u0259k olar. Eyni zamanda bu \u0259laq\u0259l\u0259rin, h\u0259r iki xalq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan o\u011fuz \u2013 Nizami v\u0259 q\u0131p\u00e7aq Afaq \u2013 daha do\u011frusu, Nizaminin sevimli xan\u0131m\u0131 Afaqla do\u011fmal\u0131\u011f\u0131 m\u00fcst\u0259visind\u0259, yaxud t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n epos m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutan \u201cKoro\u011flu\u201dnun timsal\u0131nda da s\u00fcbuta yetirm\u0259k olar\u201d. (Nizami Ta\u011f\u0131soy, \u201cAz\u0259rbaycan-qazax \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259ri\u201d, \u201cXalq c\u0259bh\u0259si\u201d, 7 sentyabr, 2017-ci il, s.14).<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Vahid \u00d6m\u0259rovun bu bax\u0131mdan ara\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqat da diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. M\u00fc\u0259llif Az\u0259rbaycan v\u0259 qazax t\u00fcrkl\u0259rinin tarix\u0259n bir-biri il\u0259 qohum olduqlar\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r v\u0259 onu da qeyd edir ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 Qazax\u0131stan Prezidentl\u0259rinin bir-birin\u0259 olan do\u011fma m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri d\u0259 h\u0259r iki xalq\u0131n g\u00f6z\u0259l dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259r verir. \u2013 \u201cBizim m\u0259d\u0259niyy\u0259timizi, tariximizi, ke\u00e7mi\u015fimizi xat\u0131rlayark\u0259n eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qazax, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan xalqlar\u0131na m\u0259xsus \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131 haqq\u0131nda, \u201cKoro\u011flu\u201d dastan\u0131 bar\u0259d\u0259, xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n tarixinin dig\u0259r s\u0259hif\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda iftixarla dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Tariximizin, dilimizin, k\u00f6k\u00fcm\u00fcz\u00fcn, m\u0259n\u0259vi v\u0259 \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin eyniliyi bizi h\u0259mi\u015f\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, do\u011fmala\u015fd\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 birl\u0259\u015fdirmi\u015fdir.\u201d \u2013 M\u00fc\u0259llif yaz\u0131r ki, \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Qazax\u0131stan Prezidentinin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 Bak\u0131da ziyaf\u0259t ver\u0259rk\u0259n demi\u015fdir. (Vahid \u00d6m\u0259rov, \u201cAz\u0259rbaycan-Qazaxstan m\u0259d\u0259ni-\u0259laq\u0259l\u0259ri\u201d, \u201cS\u0259s\u201d q\u0259zeti ).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ill\u0259rl\u0259 yaral\u0131 yeri olan Qaraba\u011f torpaqlar\u0131n\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 d\u0259 qazax xalq\u0131 m\u00fcnasib\u0259t bildirmi\u015f, a\u011fr\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 a\u011fr\u0131lar\u0131 kimi ya\u015fam\u0131\u015flar. Qarda\u015f Qazax\u0131stan\u0131n yeni n\u0259sil \u015fairi, DGTYB M\u0259sl\u0259h\u0259t \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc Sayat Kam\u015f\u0131gerin \u201cQaraba\u011f\u201d poemas\u0131 bu g\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birlik v\u0259 b\u0259rab\u0259rliyinin bariz \u00f6rn\u0259yidir (Kitab\u0131n na\u015firi, layih\u0259 r\u0259hb\u0259ri \u018fkb\u0259r Qo\u015fal\u0131, \u00f6ns\u00f6z m\u00fc\u0259llifi Arzu Ba\u011f\u0131rovad\u0131r; DGTYB v\u0259 RH\u0130M\u0130B-in ortaq layih\u0259 il\u0259 kitabla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 poeman\u0131n dilimiz\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 El\u015f\u0259n \u018fzim\u0259, redakt\u0259si Prof.Dr. R\u0259smiyy\u0259 Sabir\u0259 m\u0259xsusdur). Poeman\u0131n ilk misralar\u0131n\u0131n Qaraba\u011f\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n b\u0259lalar \u00e7\u0259km\u0259si (\u201cG\u00f6yl\u0259rind\u0259n G\u00fcn\u0259\u015f s\u00fcrg\u00fcn\u201d) ifad\u0259sini v\u0259 t\u00fcrk birliyini poetikl\u0259\u015fdirm\u0259si g\u00f6z\u0259l v\u0259 qiym\u0259tli t\u0259\u0259ss\u00fcrat yarad\u0131r:<\/p>\n<p>G\u00f6yl\u0259rind\u0259n G\u00fcn\u0259\u015f s\u00fcrg\u00fcn<\/p>\n<p>G\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fck taleyin g\u00f6rk\u00fcn.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcr\u0259yi,<\/p>\n<p>Qaraba\u011f yurdudur t\u00fcrk\u00fcn! (s.7)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonrak\u0131 b\u0259ndl\u0259rd\u0259 Z\u0259f\u0259r qazanan Az\u0259rbaycan\u0131n \u201cK\u00f6n\u00fcld\u0259n ayr\u0131lmayan can\u201dl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259si edir. M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan\u0131m\u0131z\u0131n, \u015fanl\u0131 ordumuzun igidliyinin \u0259dal\u0259tin m\u0259ram\u0131 olmas\u0131n\u0131 v\u0259sf edir:<\/p>\n<p>Dastan qo\u015fur \u0130lham\u0131m\u0131z<\/p>\n<p>Haqdan yan\u0131r \u00e7\u0131ra\u011f\u0131m\u0131z;<\/p>\n<p>Tarix yazd\u0131 h\u0259r q\u0259hr\u0259man,<\/p>\n<p>\u018fdal\u0259tdir m\u0259ram\u0131m\u0131z. (s.8)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Poemada \u015fair Qaraba\u011f hadis\u0259l\u0259rini b\u00fct\u00fcnl\u00fcy\u00fc il\u0259 poetikl\u0259\u015fdirmi\u015f, hadis\u0259l\u0259ri d\u0259rind\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259r\u0259k, Qaraba\u011f\u0131n tarixc\u0259sind\u0259n yola \u00e7\u0131xaraq dol\u011fun v\u0259 \u0259hat\u0259li bir m\u0259nz\u0259r\u0259 yarada bilmi\u015fdir:<\/p>\n<p>Qaraba\u011fd\u0131r haqdan biz\u0259 \u0259rma\u011fan<\/p>\n<p>Yollar\u0131nda ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 can qurban.<\/p>\n<p>Ruhu g\u00fccl\u00fc Cavan\u015firl\u0259r \u00f6vlad\u0131<\/p>\n<p>Xanl\u0131q qurub burda P\u0259nah\u0259li Xan (s.9)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Poeman\u0131n \u201cQaraba\u011f tarixc\u0259si\u201db\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 \u015fair Qaraba\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rini, q\u0259hr\u0259man o\u011fullar\u0131n\u0131, ayd\u0131nlar\u0131n\u0131, \u015fairl\u0259rini b\u00f6y\u00fck bir ifixar hissi il\u0259 xat\u0131rladaraq, Qaraba\u011fa olan sevgisi il\u0259 yana\u015f\u0131 \u0259v\u0259zsiz vur\u011funlu\u011funu, \u015feir-s\u0259n\u0259t f\u0259daisi oldu\u011funu da diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dahil\u0259rin m\u0259sk\u0259nidir bu torpaq,<\/p>\n<p>Natavan\u0131n diyar\u0131d\u0131r Qaraba\u011f.<\/p>\n<p>A\u015f\u0131q P\u0259ri burda n\u0259\u011fm\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015f,<\/p>\n<p>Zakirl\u0259rin dastan\u0131d\u0131r bu torpaq. (s.10)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cSars\u0131lan g\u00fcv\u0259n\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llif Qaraba\u011f torpaqlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259n ilk \u0259s\u0259n r\u00fczgar\u0131n ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n olmas\u0131n\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l m\u0259kanlar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sini, \u0259n g\u00f6z\u0259l v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 erm\u0259nil\u0259rin g\u0259tirilm\u0259sinin a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcr\u0259y s\u0131z\u0131lt\u0131s\u0131 il\u0259 poetikl\u0259\u015fdirir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n Qaraba\u011f sava\u015f\u0131na g\u0259tirilm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sirini vur\u011fulay\u0131r. Yadellil\u0259rin Qaraba\u011f torpaqlar\u0131nda huzur pozmalar\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>Yadellil\u0259r yaman pozdu huzur,<\/p>\n<p>Zaman-zaman q\u0259z\u0259bl\u0259ri bo\u011fuldu.<\/p>\n<p>K\u0259sdikl\u0259ri duz-\u00e7\u00f6r\u0259y\u0259 baxmay\u0131b,<\/p>\n<p>Q\u0259lbl\u0259rind\u0259 kin-k\u00fcdur\u0259t yo\u011furdu&#8230; (s.13)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u015eair sonrak\u0131 b\u0259ndd\u0259 \u201cqucaq a\u00e7an Az\u0259rbaycan\u201d ifad\u0259si il\u0259 xalq\u0131n humanist xarakterini x\u00fcsusi olaraq d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin onlara qucaq a\u00e7an bir xalq\u0131n quca\u011f\u0131n\u0131 qan g\u00f6ll\u00fcn\u0259 \u00e7evirm\u0259si ifad\u0259si il\u0259 \u0259dal\u0259tli v\u0259 ger\u00e7\u0259k bir b\u0259nz\u0259tm\u0259 yarad\u0131r:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qucaq a\u00e7an Az\u0259rbaycan<\/p>\n<p>Qan g\u00f6l\u00fc-<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r yaman quduzla\u015fd\u0131lar&#8230;<\/p>\n<p>D\u00fcn\u0259n g\u0259lib bu yurda s\u0131\u011f\u0131nanlar<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011fal edib s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n \u015fair, onun n\u0259l\u0259r ya\u015famas\u0131na baxmayaraq h\u0259r zaman ba\u015f\u0131 uca olmas\u0131n\u0131, q\u00fcdr\u0259tini, s\u0131nmamas\u0131n\u0131 q\u00fcrurla anlad\u0131r:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Anlay\u0131ram, h\u0259yat d\u0259rin d\u0259ryad\u0131r.<\/p>\n<p>Zaman \u2013 qay\u0131q,<\/p>\n<p>M\u0259n qay\u0131qda avaram.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan n\u0259l\u0259r g\u00f6rd\u00fc s\u0131nmad\u0131.<\/p>\n<p>Yen\u0259 dedi: Q\u00fcdr\u0259tliy\u0259m, m\u0259n varam.(s.17)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qaraba\u011f sava\u015f\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n \u015fair qazax xalq\u0131n\u0131n bu a\u011fr\u0131lar\u0131 \u00fcr\u0259yind\u0259 ya\u015fatmas\u0131n\u0131, q\u0259hr\u0259man qazax g\u0259nci Yerbolun g\u0259lib sava\u015fa qo\u015fulmas\u0131n\u0131 q\u00fcrur hissi il\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm edib:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qazax g\u0259ldi Qaraba\u011f da\u011flar\u0131na,<\/p>\n<p>Yerbol art\u0131q \u00f6n c\u0259bh\u0259y\u0259 yeti\u015fdi.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcst\u0259 at\u0131landa Yerbolum,<\/p>\n<p>Alpam\u0131\u015fla Kab\u0131lan t\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>N\u0259 tank onu qorxudammaz, n\u0259 toplar,<\/p>\n<p>\u0130gid Yerbol h\u0259r qorxudan uzaqd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>O layiqdir bu \u015f\u0259r\u0259f\u0259, bu \u015fana,<\/p>\n<p>\u018fr Tar\u011f\u0131nt\u0259k qorxu bilm\u0259z qazaxd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130gid Yerbolun sava\u015fda yaralanmas\u0131, qospitalda m\u00fcalic\u0259 alark\u0259n bel\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc dostlar\u0131n\u0131 unutmamas\u0131 v\u0259 yenid\u0259n \u00f6nc\u0259bh\u0259y\u0259 d\u00f6nm\u0259si bu igidin Az\u0259rbaycana olan qarda\u015fl\u0131q sevgisinin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Yerbolun doqquz igidl\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 getm\u0259si, m\u00fchasir\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 v\u0259 \u0259lli d\u00fc\u015fm\u0259ni m\u0259hv ed\u0259n 9 igidin h\u0259r birinin qorxmazl\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck bir f\u0259xar\u0259tl\u0259 izl\u0259nilmi\u015fdir. \u00d6z\u0259llikl\u0259 Yerbolun m\u00fchasir\u0259 zaman\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 s\u00f6yl\u0259diyi son s\u00f6z onun qorxmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 Qazax\u0131stan \u2013Az\u0259rbaycan qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259v\u0259zsiz ifad\u0259sidir:<\/p>\n<p>\u00d6hd\u0259liyi asan deyil V\u0259t\u0259nin,<\/p>\n<p>Qorxmaz g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00fcmidli insan.<\/p>\n<p>Yerbol \u00e7\u00f6n\u00fcb \u0259sg\u0259rin\u0259 s\u00f6yl\u0259di:<\/p>\n<p>\u201cD\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck!<\/p>\n<p>T\u0259slim olmaz q\u0259hr\u0259man!\u201d<\/p>\n<p>Q\u0259hr\u0259manlar geriy\u0259 add\u0131m atmaz,<\/p>\n<p>\u00d6l\u00fcm n\u0259dir? \u2013 \u0130gidl\u0259ri qorxutmaz.<\/p>\n<p>Qorxmaz Az\u0259rbaycan v\u0259 qazax g\u0259nci,<\/p>\n<p>\u015e\u0259hid olar, d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 t\u0259slim olmaz! (s.23)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sayat Kam\u015f\u0131ger bu b\u00f6l\u00fcmd\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rin unudulmayan \u0259ziz xatir\u0259l\u0259rini poetik bi\u00e7imd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cQ\u0259nir\u0259\u201d adlanan b\u00f6l\u00fcmd\u0259 h\u0259r \u015f\u0259hidin xatir\u0259si \u0259ksin tap\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc, s\u0259daq\u0259ti, d\u0259yan\u0259ti \u015fairin q\u0259l\u0259mind\u0259n sevgi v\u0259 q\u00fcrur hissi il\u0259 ifad\u0259 edilir:<\/p>\n<p>\u00dcr\u0259kl\u0259r\u0259 d\u0259rd \u00fcst\u0259 d\u0259rd \u0259l\u0259ndi.<\/p>\n<p>Ham\u0131 yurdun haray\u0131na t\u0259l\u0259sdi.<\/p>\n<p>A\u011f xalat geyindi bizim Q\u0259nir\u0259,<\/p>\n<p>\u018fsg\u0259r\u0259 bac\u0131t\u0259k \u015f\u0259fq\u0259t g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f d\u00fc\u015fm\u0259nin \u0259lind\u0259 ik\u0259n,<\/p>\n<p>Q\u0259nir\u0259 el\u0259 bil bir \u0259sg\u0259r oldu&#8230;(s.28)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Poeman\u0131n sonrak\u0131 b\u00f6l\u00fcml\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan ordusunun g\u00fccl\u0259nm\u0259si, art\u0131q s\u00fclhl\u0259 torpaqlar\u0131n azad edilm\u0259m\u0259si v\u0259 Ali Ba\u015f Komandan\u0131n \u0259mri il\u0259 ordumuzun sava\u015fa at\u0131lmas\u0131 misralarda yer al\u0131r. Azdl\u0131q e\u015fqini anladan misralar n\u0259\u011fm\u0259 q\u0259d\u0259r ax\u0131c\u0131d\u0131r, \u015firindir:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Azadl\u0131\u011f\u0131 e\u015fqi il\u0259,<\/p>\n<p>Bayraq qalxar g\u00f6y \u00fcz\u00fcn\u0259.<\/p>\n<p>El namusu deyil\u0259nd\u0259<\/p>\n<p>Qorxular \u00e7\u00f6km\u0259z g\u00f6z\u00fcn\u0259.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Poemada \u015fair Z\u0259f\u0259r x\u0259b\u0259rini ver\u0259rk\u0259n, erm\u0259ninin arxal\u0131 oldu\u011fu halda ordumuz t\u0259r\u0259find\u0259n \u201d\u0130ti qovan kimi\u201d qovulmas\u0131n\u0131 anlaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 edir:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Arxal\u0131 k\u00f6p\u0259yi basmaq,<\/p>\n<p>H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tin i\u015fdi,<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 yen\u0259,<\/p>\n<p>D\u0259mir yumruqt\u0259k birl\u0259\u015fdi,<\/p>\n<p>Tarix\u0259 Z\u0259f\u0259r n\u0259q\u015f etdi! (s.37)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Z\u0259f\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259sg\u0259rini m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ruland\u0131ran poeziya \u00f6rn\u0259kl\u0259ri yaratma\u011f\u0131n \u00f6n\u0259mli olmas\u0131 v\u0259 \u015fairin \u201c\u0130r\u0259li, \u0259sg\u0259r, ir\u0259li!\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 \u00e7ox t\u0259sirli \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Silahlan\u0131n!<\/p>\n<p>N\u0259yimiz var, g\u00f6t\u00fcr\u00fcn.<\/p>\n<p>Haz\u0131rla\u015f\u0131n Z\u0259f\u0259r adl\u0131 bayrama!<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 p\u0259ri\u015fan-hal\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcn,<\/p>\n<p>Onun Ba\u015f naziri v\u0259 komandan\u0131<\/p>\n<p>\u0130\u00e7ib r\u0259qs edirdi burda bir zaman&#8230;<\/p>\n<p>\u0130r\u0259li, \u0259sg\u0259rim, yaln\u0131z \u0130r\u0259li!<\/p>\n<p>\u0130\u015fimiz haqq i\u015fi, bizimdir Z\u0259f\u0259r!<\/p>\n<p>Tarixin \u015f\u0259r\u0259fli, g\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259r\u0259fli.<\/p>\n<p>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n q\u00fcrurusan, f\u0259xris\u0259n,<\/p>\n<p>D\u00fc\u015fm\u0259n ordusunu pozan m\u00fcz\u0259ff\u0259r! (s.39)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Poemada \u201cG\u0259nc\u0259 \u00e7\u0259kili\u015fi\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 2020-ci ilin 10 oktyabr tarixind\u0259 at\u0259\u015fk\u0259sin elan olunmas\u0131, buna baxmayaraq Erm\u0259nistan\u0131n silah\u0131 susdurmamas\u0131, G\u0259nc\u0259d\u0259 insanlar\u0131n yatan vaxt\u0131 m\u0259rmil\u0259rin at\u0131lmas\u0131 bu b\u00f6l\u00fcmd\u0259 \u0259ksin tap\u0131r:<\/p>\n<p>Ah, yen\u0259 d\u0259 vurhavur! \u2013<\/p>\n<p>D\u00fc\u015fm\u0259n hiyl\u0259 i\u015fl\u0259tdi:<\/p>\n<p>Oktyabr\u0131n on biri,<\/p>\n<p>Gec\u0259 vurdu G\u0259nc\u0259ni.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cBavurum Az\u0259rbaycan\u201d adlanan b\u00f6l\u00fcmd\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n al\u0131nmas\u0131 daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ksin tap\u0131r. \u201c\u015eu\u015fa al\u0131nmal\u0131d\u0131r\u201d \u2013 Komandan\u0131n \u0259mridir, bu \u0259mr h\u0259r \u0259sg\u0259rin and\u0131d\u0131, y\u0259minidir!\u201d misralar\u0131 bu b\u00f6lm\u0259nin ana x\u0259ttini t\u0259\u015fkil edir. \u015eu\u015fa \u00fcz\u0259rind\u0259 sava\u015fa da\u011flarda-da\u015flarda iz qoyaraq ged\u0259n \u0259sg\u0259rl\u0259r \u015eu\u015fa tarixini yazark\u0259n sars\u0131lmaz selt\u0259k a\u015f\u0131b-da\u015f\u0131rlar:<\/p>\n<p>Da\u015flarda iz qoyan babalar kimi,<\/p>\n<p>O\u011fullar iz qoyur v\u0259t\u0259n da\u015f\u0131nda<\/p>\n<p>\u015eu\u015faya \u015f\u0131\u011f\u0131yan \u0259sg\u0259r ax\u0131n\u0131<\/p>\n<p>Sarslmaz selt\u0259ki a\u015f\u0131b-da\u015fanda. (s.51)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201c10 Noyabr\u201d, \u201cXalqa m\u00fcraci\u0259t\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 par\u00e7alarda Qaraba\u011f\u0131n, Z\u0259ng\u0259zurun g\u00fcndo\u011far\u0131n\u0131n 44 g\u00fcn sava\u015fla azad olunmas\u0131 t\u0259svir edilir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n xeyirxahl\u0131\u011f\u0131, h\u00fcmanistliyi, \u0259dal\u0259tli sava\u015f\u0131n\u0131n dill\u0259r\u0259 dastan olmas\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Xeyirxah xalq xo\u015fb\u0259xtliy\u0259 qovu\u015fdu.<\/p>\n<p>Dill\u0259rd\u0259dir aslanlart\u0259k sava\u015flar.<\/p>\n<p>Qeyr\u0259tin\u0259, z\u0259hm\u0259tin\u0259 bu xalq\u0131n,<\/p>\n<p>44 g\u00fcnl\u00fck sava\u015f boyda s\u00fcbut var. (s.60)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cQ\u0259l\u0259b\u0259 parad\u0131\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 misralardan is\u0259 bir ba\u015fqa sevinc, q\u00fcrur, f\u0259xar\u0259t hissi duyulur. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n qarda\u015f xalqlar\u0131 b\u00f6y\u00fck f\u0259xrl\u0259 Bak\u0131da qar\u015f\u0131lamas\u0131, parad\u0131n g\u00f6z\u0259lliyi, xo\u015fb\u0259xtliy\u0259 t\u0259\u015fn\u0259 bir xalq\u0131n g\u00f6zl\u0259rind\u0259ki sevinc q\u00fcrur dolu \u00f6m\u00fcr ya\u015fad\u0131r. T\u00fcrksoylu qarda\u015flar\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n Q\u0259l\u0259b\u0259 parad\u0131nda bir araya g\u0259lm\u0259si sevincini ifad\u0259 ed\u0259n poetik \u00f6rn\u0259kl\u0259r poeman\u0131n \u0259sas ideyas\u0131n\u0131 \u2013 Turan birliyini d\u0259 untmur:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qarda\u015f \u00f6lk\u0259 co\u015fdu sirli gec\u0259d\u0259n,<\/p>\n<p>Gec\u0259 Aya, s\u0259h\u0259r G\u00fcn\u0259 boyand\u0131.<\/p>\n<p>Haqq inc\u0259ldi, \u00fcz\u00fclm\u0259di n\u0259hay\u0259t,<\/p>\n<p>T\u00fcrkl\u00fck ruhu silk\u0259l\u0259nib oyand\u0131. (s.65)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Poema T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyi, b\u0259rab\u0259rliyi Turana ged\u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s yolun g\u0259l\u0259c\u0259k u\u011furlar\u0131n\u0131 bizl\u0259r\u0259 a\u015f\u0131lay\u0131r. Bu, uzun \u015f\u0259r\u0259fli yolun davam\u0131d\u0131r. Dostlu\u011fumuz tarixin s\u0131naqlar\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131b, ona g\u00f6r\u0259, bu dostluq ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ana x\u0259tti olub. El\u0259 s\u00f6z\u00fcm\u00fc d\u0259 Elml\u0259r buna dair fikirl\u0259rl\u0259 tamamlamaq ist\u0259yir\u0259m:<\/p>\n<p>\u201cAkademik \u0130sa H\u0259bibb\u0259yli Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixinin d\u00f6vrl\u0259\u015fdirilm\u0259si konsepsiyas\u0131nda m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fc \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 ayr\u0131ca m\u0259rh\u0259l\u0259 kimi qeyd etmi\u015fdir. T\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n deyil, \u00fcmumillikd\u0259 t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n \u0259d\u0259biyyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ke\u00e7\u0259rli olan v\u0259 art\u0131q 2016-c\u0131 ild\u0259 Qazax\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Astana \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n T\u00fcrk \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259d\u0259biyyat institutlar\u0131n\u0131n drektorlar \u015furas\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131nda yekdillikl\u0259 q\u0259bul olunan yeni konsepsiyan\u0131n m\u00fc\u0259llifi d\u0259 akademik \u0130sa H\u0259bib\u0259ylidir. D\u00f6vriyy\u0259y\u0259 buraxlan konsepsiya t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyatlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 inki\u015faf v\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini t\u0259min ed\u0259n v\u0259 t\u0259nziml\u0259y\u0259n vahid elmi platforma kimi b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259r\u0259k, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q elminin hadis\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir.\u201d(A\u011fah\u00fcseyin \u015e\u00fck\u00fcrl\u00fc, \u201cM\u00fcst\u0259qilik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan-Qazax\u0131stan \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259ri\u201d, \u201c525-ci q\u0259zet\u201d, 19, dekabr, 2016).<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-3319\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/endirm\u0259.jpeg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-3320\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0007-300x294.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"294\" srcset=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0007-300x294.jpg 300w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0007-1024x1005.jpg 1024w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0007-768x754.jpg 768w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0007-428x420.jpg 428w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0007-640x628.jpg 640w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0007-681x668.jpg 681w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0007.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-3321\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0003-253x300.jpg\" alt=\"\" width=\"253\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0003-253x300.jpg 253w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0003-862x1024.jpg 862w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0003-768x912.jpg 768w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0003-354x420.jpg 354w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0003-640x760.jpg 640w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0003-681x809.jpg 681w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0003.jpg 1078w\" sizes=\"(max-width: 253px) 100vw, 253px\" \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-3322\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0004-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0004-225x300.jpg 225w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0004-768x1024.jpg 768w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0004-315x420.jpg 315w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0004-640x853.jpg 640w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0004-681x908.jpg 681w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0004.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-3323\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-300x225.jpg 300w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-768x576.jpg 768w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-560x420.jpg 560w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-80x60.jpg 80w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-100x75.jpg 100w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-180x135.jpg 180w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-238x178.jpg 238w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-640x480.jpg 640w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005-681x511.jpg 681w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG-20260425-WA0005.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. M\u0259rziyy\u0259 N\u0259c\u0259fova &nbsp; Qazax \u0259d\u0259biyyat\u0131 T\u00fcrk xalqlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu il\u0259 se\u00e7ilir v\u0259 yadda qal\u0131r. Qazax \u0259d\u0259biyyat\u0131 z\u0259ngin v\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 folklora s\u00f6yk\u0259n\u0259n, bu g\u00fcn\u00fcn\u00fc tarixi izl\u0259ri \u00fcz\u0259rin\u0259 quran bir \u0259d\u0259biyyat\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u2013Qazax\u0131stan \u0259d\u0259bi (m\u0259d\u0259ni) \u0259laq\u0259l\u0259ri \u00e7ox z\u0259ngin v\u0259 eyni zamanda q\u0259dim tarixi ke\u00e7mi\u015f\u0259 malikdir. T\u0259bii, bu ke\u00e7mi\u015filik \u00e7ox uzaq tariximiz\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259min ba\u011flar \u00f6z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3318,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3317"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=3317"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3317\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3324,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3317\/revisions\/3324"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/3318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=3317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=3317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=3317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}