{"id":3589,"date":"2026-07-29T19:07:14","date_gmt":"2026-07-29T15:07:14","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=3589"},"modified":"2026-07-29T19:07:14","modified_gmt":"2026-07-29T15:07:14","slug":"turkculuyun-yeni-n%c9%99slinin-sozu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/turkculuyun-yeni-n%c9%99slinin-sozu\/","title":{"rendered":"T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn yeni n\u0259slinin s\u00f6z\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>(Od\u0259r Qutlu\u0259rin \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d bitiyi \u00fcz\u0259rin\u0259 bir ne\u00e7\u0259 s\u00f6z)<\/p>\n<p>\u015eabrandayam. Bak\u0131dan \u00f6z\u00fcml\u0259 bir ne\u00e7\u0259 bitik (kitab) g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f\u0259m, onlardan yaln\u0131z birinin yazar\u0131 \u2013 Od\u0259r Qutlu\u0259r m\u0259nd\u0259n cavand\u0131r. Bu s\u0259f\u0259rki se\u00e7imim: Q\u0259dim d\u00fcnya \u0259dibl\u0259ri, bilginl\u0259ri Aristotelin \u201cPoetika\u201ds\u0131, Bualonun \u201cPoeziya s\u0259n\u0259ti\u201d, imzas\u0131 XX y\u00fczild\u0259 parlam\u0131\u015f Murad Ac\u0131n\u0131n \u201cAvropa. T\u00fcrkl\u0259r. B\u00f6y\u00fck \u00e7\u00f6l\u201d\u00fc, \u201cYevgeni Tarlenin \u201cTaleyran\u201d\u0131, Prof.Dr. M\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn H\u00fcseynovun \u201cX\u0259ttin \u015fifr\u0259si\u201d \u0259s\u0259ri v\u0259<br \/>\nyeni n\u0259sil bilgini Qutlu\u0259rin \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d bitiyi\u2026 \u201c\u015eabran\u201d\u0131n Yaz\u0131\u00e7\u0131lar, R\u0259ssamlar v\u0259 B\u0259st\u0259karlar silsil\u0259l\u0259rind\u0259ki kotejl\u0259rd\u0259 d\u0259 xeyli kitab var.<br \/>\n\u018flb\u0259tt\u0259, ad\u0131ke\u00e7\u0259n bitikl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131 bir s\u0259f\u0259r\u0259 oxumaq m\u00fcmk\u00fcn olmur; \u00fcst\u0259lik, bitikl\u0259rin m\u00f6vzular\u0131 da, t\u00fcrl\u0259r d\u0259 \u00e7ox f\u0259rqlidir; lakin an g\u0259lir d\u0259, \u0259lin, \u00fcr\u0259yin (v\u0259 ruhun!) s\u0259ni bitikl\u0259rd\u0259n birin\u0259 y\u00f6n\u0259ldir, odaqlay\u0131r v\u0259 bir d\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n, h\u0259m oxuyur h\u0259m d\u0259 yaz\u0131rsan\u2026<br \/>\nMasam\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259ki bitik bu d\u0259f\u0259 \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201dydi&#8230;<\/p>\n<p>El\u0259 insanlar var, yazd\u0131qlar\u0131 bitik onlar\u0131n \u00f6zke\u00e7mi\u015finin davam\u0131, xarakterl\u0259rinin aynas\u0131, m\u0259n\u0259vi kimlikl\u0259rinin yaz\u0131ya \u00e7evrilmi\u015f hal\u0131 say\u0131l\u0131r. B\u0259z\u0259n yaz\u0131lan\u0131 yazandan ay\u0131rmaq olmur. Od\u0259r Qutlu\u0259rin \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d bitiyini v\u0259r\u0259ql\u0259y\u0259rk\u0259n ilk hiss etdiyim d\u0259 bax, bu oldu.<\/p>\n<p>Bu \u00fcr\u0259k s\u00f6zl\u0259rinin yazar\u0131 h\u0259l\u0259 Od\u0259r ya\u015flar\u0131ndan da cavan olan vaxtlar bel\u0259 bir qo\u015fqu qaralam\u0131\u015fd\u0131:<\/p>\n<p>G\u00f6y\u00fcz\u00fcnd\u0259 d\u00f6vran Aya ke\u00e7ibdi,<br \/>\nk\u00f6hn\u0259 d\u0259rdl\u0259r t\u0259z\u0259 aya ke\u00e7ibdi;<br \/>\nEl\u0259 bil q\u0259l\u0259m\u0259 ay\u0259 ke\u00e7ibdi,<br \/>\ng\u00f6z\u00fcm\u00fc ka\u011f\u0131zdan ay\u0131ramm\u0131ram.<\/p>\n<p>Bir olub iki can \u2013 bir do\u011fulmu\u015fuq,<br \/>\n\u201cs\u0131f\u0131r\u201d \u2013 \u00f6l\u00fcm dem\u0259k, bir \u2013 do\u011fulmu\u015fuq;<br \/>\nEl\u0259 bil anadan bir do\u011fulmu\u015fuq,<br \/>\n\u00f6z\u00fcm\u00fc ka\u011f\u0131zdan ay\u0131ramm\u0131ram.<\/p>\n<p>M\u0259n \u201c\u00f6l\u00fcm\u201d yerin\u0259 \u2013 \u201c\u00f6z\u00fcm\u201d yazm\u0131\u015fam,<br \/>\n\u00e7\u00f6l\u00fcm\u0259 q\u0131\u015f dem\u0259, \u00f6z\u00fcm \u2013 yazm\u0131\u015fam;<br \/>\nBaxma ki, indic\u0259 \u00f6z\u00fcm yazm\u0131\u015fam,<br \/>\ns\u00f6z\u00fcm\u00fc ka\u011f\u0131zdan ay\u0131ramm\u0131ram\u2026<\/p>\n<p>M\u0259n bu bitiyin yazar\u0131n\u0131 \u00e7oxdan tan\u0131y\u0131ram.<br \/>\nAd\u0131 g\u00f6z\u0259l\u2026<br \/>\nYolu qutlu\u2026<br \/>\n\u00dclk\u00fcs\u00fc g\u00f6z\u0259l\u2026<br \/>\nD\u0259rdi qutlu bir t\u00fcrk ayd\u0131n\u0131d\u0131r o\u2026<\/p>\n<p>Onu h\u0259l\u0259 Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n, D\u00fcnya G\u0259nc T\u00fcrk Yazarlar Birliyinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan, ilkin ara\u015fd\u0131rma yaz\u0131lar\u0131ndan tan\u0131y\u0131ram. Sonralar Az\u0259rbaycan\u2013T\u00fcrkiy\u0259 elmi, \u0259d\u0259bi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 g\u0259nclik ba\u011flar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 ad\u0131na g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259ri, bitikl\u0259ri, \u00e7evril\u0259ri il\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 diqq\u0259timi \u00e7\u0259kib. M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn o, bir bilgin olaraq yeni n\u0259slin milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 m\u0259suliyy\u0259tini da\u015f\u0131yan i\u015f\u0131ql\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Onun ocaq ba\u011f\u0131nda t\u00fcrk ruhunu b\u0259sl\u0259y\u0259n \u0259n az\u0131 iki b\u00f6y\u00fck qaynaq g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<br \/>\nAna babas\u0131 \u2013 saz\u0131 v\u0259 s\u00f6z\u00fc il\u0259 ulusun yadda\u015f\u0131nda ya\u015fayan s\u0259n\u0259tkar, Koro\u011flu havalar\u0131n\u0131n ustad ifa\u00e7\u0131s\u0131 \u2013 A\u015f\u0131q \u0130mran H\u0259s\u0259nov;<br \/>\natas\u0131 is\u0259 l Qaraba\u011f sava\u015f\u0131n\u0131n qazi zabitl\u0259rind\u0259n olmu\u015f r\u0259hm\u0259tlik El\u015f\u0259n \u018flizad\u0259.<br \/>\nBel\u0259 bir ocaqda, \u015fennikd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n yazar\u0131n tarix\u0259, milli kimliy\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 bigan\u0259 qalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Ona Od\u0259r ad\u0131 verilm\u0259si d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 veril\u0259n y\u00f6n deyildimi?.. Od\u0259r \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 ulu yolun f\u0259rqind\u0259 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Qutlu\u0259r t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fcn\u00fc se\u00e7di\u2026<\/p>\n<p>Od\u0259rin \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d ilk bax\u0131\u015fdan n\u0259z\u0259ri bitik t\u0259siri ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r; lakin bitiyin \u201c\u00dcr\u0259k s\u00f6z\u00fcm\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc oxuyanda Od\u0259rin n\u0259 ist\u0259diyi ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<br \/>\nO, elmi termini m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r sad\u0259l\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fc bilginl\u0259rin dart\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259ri y\u00f6n olmaqdan \u00f6t\u0259, h\u0259r bir t\u00fcrk\u00fcn anlaya bil\u0259c\u0259yi milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemi kimi t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259yir.<br \/>\nBu se\u00e7imin t\u0259sad\u00fcfi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirik.<br \/>\nOnsuz da t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck tarix boyu yaln\u0131z ideologiya olmay\u0131b; o, h\u0259m d\u0259 t\u0259rbiy\u0259dir, m\u0259d\u0259ni yadda\u015fd\u0131r. \u2013 Kimlik \u015f\u00fcurudur, milli m\u0259suliyy\u0259tdir t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck.<br \/>\nOd\u0259r Qutlu\u0259r d\u0259 bax, bu x\u0259tti davam etdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Yazar m\u00f6vzunu emosional yana\u015fma il\u0259 birg\u0259, n\u0259z\u0259ri sistem kimi qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. \u2013 Bitiyin m\u0259zmunu bunu s\u0259hih g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nBa\u015fl\u0131qlar\u0131n ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 da diqq\u0259t\u00e7\u0259kicdir.<br \/>\n\u00d6nc\u0259 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn mahiyy\u0259ti v\u0259 qaynaqlar\u0131 yorumlan\u0131r.<br \/>\nSonra t\u00fcrk ad\u0131, turan\u00e7\u0131l\u0131q, mill\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, Bor\u00e7al\u0131, Qaraba\u011f, v\u0130ran\u0131n Az\u0259rbaycan siyas\u0259ti, \u201cDild\u0259, fikird\u0259, i\u015fd\u0259 birlik\u201d d\u00fcsturu, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sisteml\u0259ri sava\u015f\u0131, t\u00fcrk kimliyi, milli hiss, dil, ad m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri kimi m\u00f6vzular bir-birini tamamlayan \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim olunur.<br \/>\nBu ard\u0131c\u0131ll\u0131q yazar\u0131n esse ustal\u0131\u011f\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259rdi\u015fd\u0259n daha \u00e7ox, konseptual \u0259s\u0259r yazmaq ist\u0259yinin g\u00f6st\u0259ricisidir.<br \/>\nBitiyin diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u00f6z\u0259llikl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 z\u0259ngin qaynaq bazas\u0131d\u0131r.<br \/>\nZiya G\u00f6yalp, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, Yusuf Ak\u00e7ura, \u0130smay\u0131l b\u0259y Qasp\u0131ral\u0131, \u018fhm\u0259d A\u011fao\u011flu, Ats\u0131z, Z\u0259ki V\u0259lidi Do\u011fan v\u0259 b. \u00e7oxsayl\u0131 bilginl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan tarix\u00e7iliyinin, ictimai fikir tarixinin m\u00fcxt\u0259lif qaynaqlar\u0131na \u00fcz tutulmas\u0131 yazar\u0131n ara\u015fd\u0131rma dair\u0259sinin yet\u0259rinc\u0259 geni\u015f oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\n\u018flb\u0259tt\u0259, ist\u0259nil\u0259n n\u0259z\u0259ri bitik kimi burada da dart\u0131\u015fmal\u0131 fikirl\u0259r, f\u0259rqli bax\u0131\u015f ist\u0259y\u0259n m\u0259qamlar tapmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu, elmi \u0259s\u0259rin t\u0259bii \u00f6z\u0259lliyidir. \u018fsas olan yazar\u0131n sual kimi sual qoya bilm\u0259si, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 dart\u0131\u015fmas\u0131na z\u0259min yaratmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u0259lin el\u0259 bu yerd\u0259 bir m\u0259qam\u0131 ayr\u0131ca vur\u011fulayaq. Bitik 44 g\u00fcnl\u00fck sava\u015fdan sonra \u2013 2022-ci ild\u0259 g\u00fcn \u00fcz\u00fc g\u00f6rs\u0259 d\u0259, Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259rinin T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n y\u0131\u011fval\u0131na a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 yeni \u00fcf\u00fcql\u0259r burada \u0259ksini tapmay\u0131b. Halbuki \u015eu\u015fan\u0131n qurtulu\u015fu t\u0259kc\u0259 bir \u015f\u0259h\u0259rin azad olunmas\u0131 deyildi; o, t\u00fcrk milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin uzun ill\u0259r \u00f6zl\u0259diyi m\u0259n\u0259vi y\u00fcks\u0259li\u015fin r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrildi. Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259rind\u0259n sonra T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda inteqrasiya prosesl\u0259ri d\u0259 yeni s\u00fcr\u0259t qazand\u0131. Art\u0131q Z\u0259f\u0259rin ilk ilind\u0259 Az\u0259rbaycan il\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan aras\u0131nda uzun ill\u0259r m\u00fcbahis\u0259 do\u011furmu\u015f \u201cK\u0259p\u0259z\u2013S\u0259rdar\u201d yata\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 anla\u015fma \u0259ld\u0259 olundu v\u0259 X\u0259z\u0259rd\u0259ki \u201cDostluq\u201d yata\u011f\u0131 \u00f6z ad\u0131 kimi dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrildi\u2026<\/p>\n<p>Sonra \u201c\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si\u201c (15.06.2021) Az\u0259rbaycan\u2013T\u00fcrkiy\u0259 qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeni m\u00fctt\u0259fiqlik m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 da\u015f\u0131d\u0131, Z\u0259f\u0259rin birinci ild\u00f6n\u00fcm\u00fc \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 T\u00fcrk G\u0259n\u0259\u015fi (T\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131) T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131na \u00e7evril\u0259r\u0259k, daha canl\u0131 siyasi-m\u0259d\u0259ni m\u0259zmun qazand\u0131, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi ideyas\u0131 ortaq t\u00fcrk co\u011frafiyas\u0131n\u0131n strateji x\u0259rit\u0259sini d\u0259yi\u015fdir\u0259n anlay\u0131\u015flardan biri oldu. B\u00fct\u00fcn bunlar n\u0259yi g\u00f6st\u0259rir? \u2013 B\u0259li, XXI y\u00fczilin t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fc art\u0131q yaln\u0131z tarixi yadda\u015fa s\u00f6yk\u0259n\u0259n fikir sistemi olmaqdan \u00e7\u0131x\u0131b; o, h\u0259m d\u0259 qalib d\u00f6vl\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259si, ger\u00e7\u0259k geosiyasi i\u015fbirliyi v\u0259 ortaq g\u0259l\u0259c\u0259k layih\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259dir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 suverenliyini tam b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra T\u00fcrk\u00fcstanl\u0131 qarda\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rimizin \u00f6z aras\u0131ndak\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00fcmum\u0259n t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131<br \/>\nb\u0259zi uzunm\u00fcdd\u0259tli sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm yoluna \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 da t\u0259sad\u00fcfi saym\u0131r\u0131q; bunlar b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n artan siyasi \u00e7\u0259kisinin t\u0259zah\u00fcrl\u0259ridir.<br \/>\n\u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201dnin g\u0259l\u0259c\u0259k basq\u0131lar\u0131nda bax, bu b\u00f6y\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn n\u0259z\u0259ri inc\u0259l\u0259nm\u0259sinin \u00f6z layiqli yerini almas\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259yir\u0259m. Bel\u0259 olarsa, bitiyin \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131q n\u0259f\u0259sinin daha da q\u00fcvv\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131ram.<\/p>\n<p>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n daha s\u0131x, m\u00f6hk\u0259m birl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn onun b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259li \u00e7al\u0131\u015fma sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u2013 b\u00fct\u00fcn kateqoriya v\u0259 t\u00fcrd\u0259n olan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn art\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn? Bu, ilk s\u0131rada \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259, sonra d\u00fcnyan\u0131n qalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 n\u0259 v\u0259d edir? \u2013 G\u0259lin y\u0131\u011fcam \u015f\u0259kild\u0259 s\u0131ralayaq:<br \/>\n-N\u0259 zamanki t\u00fcrkl\u0259r d\u00fcnyada s\u00f6z yiy\u0259siydi d\u00fcnya bel\u0259 b\u0259rbad deyildi;<br \/>\n-\u0130ki D\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n h\u0259r biri t\u00fcrkl\u0259r qlobal meydanda geril\u0259y\u0259nd\u0259n sonra ba\u015f verib;<br \/>\n-T\u00fcrkl\u0259r d\u00fcnyada s\u00f6z yiy\u0259siyk\u0259n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n silahlar\u0131 yarad\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131 yaxud o d\u00f6n\u0259m\u00e7\u00fcn k\u00fctl\u0259vi say\u0131lan q\u0131r\u011f\u0131n silahlar\u0131 yaln\u0131z \u0259dal\u0259tin, d\u00fcz\u0259nin t\u0259mini \u00fc\u00e7\u00fcn qullan\u0131l\u0131rd\u0131. \u0130ddia edir\u0259m, \u0259g\u0259r t\u00fcrkl\u0259r d\u00fcnyada ke\u00e7\u0259rli s\u00f6z yiy\u0259si olsayd\u0131, Xirosima v\u0259 Naqasakiy\u0259 atom bombas\u0131 at\u0131lmazd\u0131, h\u0259tta h\u0259r iki D\u00fcnya sava\u015f\u0131 ya ba\u015f verm\u0259zdi ya daha az itkil\u0259rl\u0259, daha q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 sonuclanard\u0131;<br \/>\n-T\u00fcrkl\u0259r d\u00fcnyada s\u00f6z yiy\u0259siyk\u0259n T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndan q\u0131raqda qalanlar\u0131n \u00f6z aralar\u0131ndak\u0131 qar\u015f\u0131durmalar\u0131 da t\u00fcrk\u00fcn ad\u0131n\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm\u0259 qovu\u015fa bilirdi. Haqs\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan t\u0259r\u0259f m\u0259hz t\u00fcrk\u00fcn \u0259dal\u0259tin\u0259 s\u0131\u011f\u0131n\u0131rd\u0131, o \u0259dal\u0259ti g\u00f6r\u00fcrd\u00fc;<br \/>\n-T\u00fcrk\u00fcn fitr\u0259tind\u0259 f\u0259th var amma i\u015f\u011fal yoxdur;<br \/>\n-T\u00fcrkl\u0259r f\u0259th etdiyi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin, \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259dal\u0259tli y\u00f6n\u0259dilm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131; t\u00fcrkl\u0259r yerli \u0259halinin dil, din, g\u0259l\u0259n\u0259kl\u0259rinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131rd\u0131, f\u0259th olunan \u0259razil\u0259rin sakinl\u0259rinin \u00f6z ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259rind\u0259n toplu s\u00fcr\u00fclm\u0259si olmurdu;<br \/>\n-T\u00fcrkl\u0259r haqs\u0131z\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda, haql\u0131n\u0131n yan\u0131ndayd\u0131\u2026<\/p>\n<p>Siyah\u0131n\u0131 uzatmaq da olar lakin san\u0131ram, deyil\u0259nl\u0259r bel\u0259 ayd\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcr \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rlidir.<br \/>\nHaz\u0131rk\u0131 m\u00fcst\u0259qil t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri d\u0259 g\u00fccl\u0259rinin yetdiyinc\u0259 m\u0259hz bu x\u0259tti \u2013 d\u0259d\u0259l\u0259rimizin yolunu davam v\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ancaq T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn daha da art\u0131r\u0131lmas\u0131, qlobal meydanda sanball\u0131 g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si ba\u015f verm\u0259d\u0259n s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u0259s\u0259ri n\u0259 d\u0259d\u0259l\u0259rimizin s\u00f6z\u00fc k\u0259s\u0259rinc\u0259 olar, n\u0259 d\u0259 anti-t\u00fcrk gedi\u015fat\u0131 ba\u015flatma\u011fa f\u00fcrs\u0259t g\u00f6zl\u0259y\u0259nl\u0259ri pe\u015fman ed\u0259 bil\u0259rik. H\u0259l\u0259 7-8 y\u00fczil bundan \u00f6nc\u0259 Hac\u0131 Bekta\u015f V\u0259li demi\u015f, \u201cBir olal\u0131m, diri olal\u0131m, iri olal\u0131m\u201d!<br \/>\nT\u00fcrk birliyi ad\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmalarda Az\u0259rbaycan h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6nd\u0259dir! \u2013 Bunu k\u00f6n\u00fcl \u015fadl\u0131\u011f\u0131 il\u0259, q\u00fcrurula vur\u011fulay\u0131r, o biri qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n sanball\u0131 t\u00f6hf\u0259l\u0259rini d\u0259 \u015f\u00fckranl\u0131qla, q\u0259dirbil\u0259nlikl\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r\u0131q.<br \/>\nM\u0259nc\u0259, \u201cn\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck?\u201d, \u201cT\u00fcrk birliyi n\u0259y\u0259 xidm\u0259t edir?\u201d kimi xo\u015f v\u0259 b\u0259dniyy\u0259tli suallara Od\u0259r Qutlu\u0259rin i\u015f bu kitab\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k basq\u0131lar\u0131nda geni\u015f yer verilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>M\u0259n bu bitikd\u0259 bir c\u0259h\u0259ti \u00f6z\u0259llikl\u0259 ay\u0131rard\u0131m. Burada ke\u00e7mi\u015f yaln\u0131z an\u0131lm\u0131r; bitik ke\u00e7mi\u015fd\u0259n g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 n\u0259z\u0259r salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ke\u00e7mi\u015f \u2013 ulu, \u015fanl\u0131 v\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131!.. G\u0259l\u0259c\u0259k \u2013 dil\u0259diyimiz b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259k!.. Bir s\u00f6zl\u0259, \u201cOrtaq t\u00fcrk ke\u00e7mi\u015find\u0259n ortaq t\u00fcrk g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259!\u201d<\/p>\n<p>Od\u0259r milli ideyan\u0131n XXI y\u00fczild\u0259 hans\u0131 formada ya\u015famal\u0131 oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bu is\u0259 yeni n\u0259sil bilgini \u00fc\u00e7\u00fcn sevindirici \u00f6z\u0259llikdir. \u2013 B\u0259li, tarix yaln\u0131z ke\u00e7mi\u015f haqq\u0131nda dan\u0131\u015fm\u0131r. \u2013 Tarix g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259suliyy\u0259t hissi d\u0259 yarad\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cBiz beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla ba\u011fl\u0131 bundan sonra da \u00f6z add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 ataca\u011f\u0131q, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u0259yl\u0259rimizi davam etdir\u0259c\u0259yik. Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn prioritetdir.<br \/>\n\u2026Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r, \u00e7\u00fcnki bu, bizim ail\u0259mizdir. B\u0130Z\u0130M BA\u015eQA A\u0130L\u018fM\u0130Z YOXDUR. B\u0130Z\u0130M A\u0130L\u018fM\u0130Z T\u00dcRK D\u00dcNYASIDIR\u201d. \u2013 Az\u0259rbaycan Prezidenti, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin antiterror t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n 5 ay sonra (14.02.2024, Milli M\u0259clisd\u0259 Andi\u00e7m\u0259d\u0259) dediyi bu s\u00f6zl\u0259r Bizim Yol x\u0259rit\u0259mizdir. Yol x\u0259rit\u0259miz Ruh x\u0259rit\u0259miz \u0259sas\u0131nda \u015f\u0259kill\u0259nir. S\u00f6hb\u0259t T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndan gedirs\u0259, daha hans\u0131 kateqoriya hadis\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli ola bil\u0259r ki? Biz d\u0259d\u0259l\u0259rimizin ruhunu \u015fad ed\u0259n Yolla y\u00fcr\u00fcy\u00fcr\u00fck \u2013 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f\u0131q g\u0259l\u0259n yolla!..<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 do\u011frudan da yeni bir tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur.<br \/>\nT\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 art\u0131q siyasi platformdan daha geni\u015f anlam da\u015f\u0131ma\u011fa ba\u015flay\u0131r.<br \/>\nBel\u0259 bir d\u00f6n\u0259md\u0259 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck m\u00f6vzusunda yaz\u0131lan h\u0259r bir ciddi \u0259s\u0259r, \u00f6z\u0259llikl\u0259 d\u0259 yeni n\u0259sil ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259mind\u0259n \u00e7\u0131xan \u0259s\u0259r diqq\u0259tl\u0259 oxunma\u011f\u0131 haqq edir.<br \/>\nOd\u0259r Qutlu\u0259rin bu bitiyi da h\u0259min istiqam\u0259td\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f u\u011furlu add\u0131mlardan biridir.<br \/>\n\u0130nan\u0131ram, bu \u0259s\u0259r onun elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n son n\u00f6qt\u0259si deyildir.<br \/>\nQutlu\u0259rd\u0259 ara\u015fd\u0131rmaq h\u0259v\u0259si d\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, m\u00f6vzuya ba\u011fl\u0131l\u0131q da, m\u0259suliyy\u0259t d\u0259.<\/p>\n<p>M\u0259n Od\u0259r Qutlu\u0259rd\u0259n bundan da sanball\u0131, bundan da d\u0259rin, bundan da \u00fcf\u00fcq\u00fcgeni\u015f bitikl\u0259r g\u00f6zl\u0259yir\u0259m.<br \/>\nOnun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00f6y\u00fck bir yol a\u00e7\u0131l\u0131r.<br \/>\nBu yol elmi d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rin yolu olmaqdan daha \u00fcst\u00fcn \u2013 milli fikir tariximiz\u0259 xidm\u0259t yoludur.<\/p>\n<p>Q\u0259l\u0259min iti olsun, Od\u0259r!<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si daim yenil\u0259nsin.<br \/>\nT\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ortaq bilims\u0259l, m\u0259d\u0259ni m\u0259kan\u0131na yeni t\u00f6hf\u0259l\u0259r verm\u0259kd\u0259 davam ed\u0259c\u0259yin\u0259 inam\u0131m tamd\u0131r.<\/p>\n<p>Ad\u0131n\u0131n anlam\u0131 kimi, yolu da qutlu olan insanlar\u0131n i\u015fi he\u00e7 vaxt t\u0259kc\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 aid olmur; onlar\u0131n yazd\u0131qlar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259ri v\u0259 qurduqlar\u0131 k\u00f6rp\u00fcl\u0259r b\u00fct\u00f6v bir mill\u0259tin m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tin\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>G\u00f6ybayra\u011fa, Tanr\u0131da\u011f\u0131na \u0259s\u0259nlikl\u0259r!<\/p>\n<p>\u018fkb\u0259r QO\u015eALI<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-3590\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0007-300x300.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0007-300x300.jpg 300w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0007-150x150.jpg 150w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0007-420x420.jpg 420w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0007-640x640.jpg 640w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0007-681x681.jpg 681w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0007.jpg 720w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-3591\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0006-197x300.jpg\" alt=\"\" width=\"197\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0006-197x300.jpg 197w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0006-673x1024.jpg 673w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0006-768x1169.jpg 768w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0006-276x420.jpg 276w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0006-640x974.jpg 640w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0006-681x1036.jpg 681w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260729-WA0006.jpg 841w\" sizes=\"(max-width: 197px) 100vw, 197px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Od\u0259r Qutlu\u0259rin \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d bitiyi \u00fcz\u0259rin\u0259 bir ne\u00e7\u0259 s\u00f6z) \u015eabrandayam. Bak\u0131dan \u00f6z\u00fcml\u0259 bir ne\u00e7\u0259 bitik (kitab) g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f\u0259m, onlardan yaln\u0131z birinin yazar\u0131 \u2013 Od\u0259r Qutlu\u0259r m\u0259nd\u0259n cavand\u0131r. Bu s\u0259f\u0259rki se\u00e7imim: Q\u0259dim d\u00fcnya \u0259dibl\u0259ri, bilginl\u0259ri Aristotelin \u201cPoetika\u201ds\u0131, Bualonun \u201cPoeziya s\u0259n\u0259ti\u201d, imzas\u0131 XX y\u00fczild\u0259 parlam\u0131\u015f Murad Ac\u0131n\u0131n \u201cAvropa. T\u00fcrkl\u0259r. B\u00f6y\u00fck \u00e7\u00f6l\u201d\u00fc, \u201cYevgeni Tarlenin \u201cTaleyran\u201d\u0131, Prof.Dr. M\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn H\u00fcseynovun \u201cX\u0259ttin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3592,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3589"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=3589"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3593,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3589\/revisions\/3593"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/3592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=3589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=3589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=3589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}