{"id":3668,"date":"2026-09-11T11:39:47","date_gmt":"2026-09-11T07:39:47","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=3668"},"modified":"2026-09-11T11:39:47","modified_gmt":"2026-09-11T07:39:47","slug":"duz-cavabdan-duz-suala-dervise-sualin-irfan-yolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/duz-cavabdan-duz-suala-dervise-sualin-irfan-yolu\/","title":{"rendered":"D\u00dcZ CAVABDAN D\u00dcZ SUALA: \u201cD\u018fRV\u0130\u015e\u018f SUAL\u201dIN \u0130RFAN YOLU"},"content":{"rendered":"<p>\u018fkb\u0259r Qo\u015fal\u0131n\u0131n &#8220;D\u0259rvi\u015f\u0259 sual&#8221; poemas\u0131 klassik \u015e\u0259rq t\u0259s\u0259vv\u00fcf f\u0259ls\u0259f\u0259si il\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f f\u0259ls\u0259fi-kulturoloji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u0259xas poetik k\u0259si\u015fm\u0259sidir.<br \/>\n\u200b\u015eeir s\u0259rb\u0259st v\u0259znin dinamikas\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259ns\u0259 d\u0259, daxili ritmi v\u0259 qafiy\u0259 ah\u0259ngini itirmir. M\u00fc\u0259llif folklor elementl\u0259rind\u0259n \u2013 m\u0259s\u0259l\u0259n, saqqal\u0131n yor\u011fan\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259, yoxsa alt\u0131na qoyulmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259\u015fhur l\u0259tif\u0259-m\u0259s\u0259ld\u0259n v\u0259 A\u015f\u0131q Veys\u0259lin \u201cUzun inc\u0259 bir yoldayam\u201d poetik-f\u0259ls\u0259fi motivind\u0259n assosiasiya yaradaraq, m\u0259tni folklor yadda\u015f\u0131na ba\u011flay\u0131r.<br \/>\n\u200bDialoq qurulu\u015fu \u2013 sual ver\u0259n lirik q\u0259hr\u0259man il\u0259 hikm\u0259t sahibi D\u0259rvi\u015f aras\u0131ndak\u0131 t\u0259zadl\u0131 v\u0259 tamamlay\u0131c\u0131 nitq m\u0259tni dramatik poetik monoloq-dialoqa \u00e7evirir.<br \/>\n\u015eeirin \u0259n orijinal leksik v\u0259 m\u0259na tap\u0131nt\u0131lar\u0131ndan biri d\u0259rvi\u015f\u0259 \u201cd\u0259rdi\u015f\u201d dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259sidir. \u015eeir kontekstind\u0259 \u201cd\u0259rdi\u015f\u201d s\u00f6z\u00fc \u201cd\u0259rd\u201d v\u0259 \u201cd\u0259rvi\u015f\u201d aras\u0131nda yaranan s\u0259s v\u0259 m\u0259na yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 x\u00fcsusil\u0259 aktualla\u015fd\u0131r\u0131r.<br \/>\n\u201cD\u0259rdi\u015f&#8221; semantik b\u00fct\u00f6vl\u00fck kimi g\u0259ldi m\u0259n\u0259. (&#8220;D\u0259rdi\u015f&#8221; \u0259n \u00e7ox Tovuz-Qazax b\u00f6lg\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259ns\u0259 d\u0259, art\u0131q \u00e7oxumuza tan\u0131\u015f v\u0259 do\u011fmad\u0131r. Onun orfoqrafik s\u00f6zl\u00fcy\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sini t\u0259klif ed\u0259rdim.) \u015eair m\u00f6vcud dialektal (\u015fiv\u0259) s\u00f6z\u00fcn\u00fc yeni poetik-semantik y\u00fckd\u0259 i\u015fl\u0259dib.<\/p>\n<p>B\u0259lli oldu\u011fu kimi, irfan f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 d\u0259rd adi k\u0259d\u0259r olmaqdan \u00e7\u0131xaraq, H\u0259qiq\u0259t\u0259 olan ilahi h\u0259sr\u0259t, axtar\u0131\u015f v\u0259 ehtiyacd\u0131r. M\u00fc\u0259llif \u201cd\u0259rdi\u015f\u201dl\u0259 d\u0259rvi\u015fliyin, bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u0259, sad\u0259c\u0259 xirq\u0259 (zahir) hadis\u0259si olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daxili bir &#8220;d\u0259rd&#8221; hal\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Eyni zamanda, bu ifad\u0259 irfan \u0259hli aras\u0131ndak\u0131 do\u011fmal\u0131\u011f\u0131, d\u0259rdortaql\u0131\u011f\u0131n\u0131 da vur\u011fulay\u0131r; lirik q\u0259hr\u0259manla d\u0259rvi\u015f aras\u0131ndak\u0131 r\u0259smi, uzaq m\u0259saf\u0259ni qald\u0131raraq onlar\u0131 eyni m\u0259n\u0259vi s\u0259f\u0259rin s\u0259mimi yol yolda\u015flar\u0131na \u00e7evirir.<br \/>\n\u200b\u015eeird\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n h\u0259r bir sual v\u0259 d\u0259rvi\u015fin verdiyi cavab insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n f\u0259rqli t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u0259 i\u015f\u0131q tutur.<br \/>\n\u00d6rn\u0259k ver\u0259k:<br \/>\n-Lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n m\u0259i\u015f\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc &#8220;saqqal yor\u011fan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259, yoxsa alt\u0131nda?&#8221; sual\u0131na D\u0259rvi\u015f cismani yox, zaman bax\u0131m\u0131ndan cavab verir: \u201cM\u0259n onu qoymu\u015fam ill\u0259rin \u00fcst\u0259&#8230;\u201d Burada saqqal ya\u015flanma\u011f\u0131n yox, qazan\u0131lm\u0131\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259nin simvoludur.<\/p>\n<p>-\u201cAt\u0131 t\u0259rsin\u0259 nallayan hara gets\u0259, izi ba\u015fqa s\u0259mt\u0259 \u00e7\u0259k\u0259r&#8230;\u201d obraz\u0131 \u00f6z h\u0259qiq\u0259tind\u0259n qa\u00e7an v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc ba\u015fqa c\u00fcr g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan insan tipaj\u0131d\u0131r. D\u0259rvi\u015fin \u201cYol aya\u011f\u0131 tan\u0131yar\u201d cavab\u0131 is\u0259 aldad\u0131c\u0131 izl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fctl\u0259q h\u0259qiq\u0259tin v\u0259 mahiyy\u0259tin qalib g\u0259l\u0259c\u0259yini vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p>-O\u011fruluq v\u0259 do\u011fruluq anlay\u0131\u015f\u0131 fiziki v\u0259 m\u0259n\u0259vi bax\u0131mdan ayr\u0131l\u0131r. Qap\u0131 q\u0131r\u0131b k\u00f6n\u00fcl s\u0131nd\u0131ran \u2013 o\u011frudur, amma \u00f6z arzusu il\u0259 a\u00e7\u0131lan \u00fcr\u0259y\u0259 daxil olmaq \u2013 o\u011fruluq say\u0131lm\u0131r. \u201cKilidi i\u00e7 \u00fczd\u0259di\u201d ifad\u0259si irfan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda q\u0259lbin yaln\u0131z insan\u0131n \u00f6z irad\u0259si v\u0259 sevgisi il\u0259 a\u00e7\u0131la bil\u0259c\u0259yin\u0259 i\u015far\u0259dir.<\/p>\n<p>-G\u00fcl v\u0259 Su ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda iki m\u00fcst\u0259qil varl\u0131qd\u0131r &#8211; biri \u0259tri, biri t\u0259mizliyi t\u0259c\u0259lli, t\u0259r\u0259nn\u00fcm edir. Onlar\u0131n bir araya g\u0259lib &#8220;G\u00fcl suyu&#8221;na \u00e7evrilm\u0259si t\u0259s\u0259vv\u00fcfd\u0259ki f\u0259na (\u00f6z\u00fcnd\u0259n ke\u00e7m\u0259) v\u0259 v\u0259hd\u0259t (birolma) anlay\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 yozula bil\u0259r: \u201cBirisi \u00f6z\u00fcnd\u0259n ke\u00e7ib, o birisi \u00f6zg\u0259 qat\u0131b \u00f6z\u00fcn\u0259\u2026\u201d<\/p>\n<p>-Fiziki m\u0259saf\u0259 il\u0259 ruhani m\u0259saf\u0259nin t\u0259zad\u0131 burada \u00e7ox d\u0259qiq qoyulur. Yan\u0131nda olub uzaq olanlarla, aralar\u0131nda d\u0259nizl\u0259r, b\u00f6y\u00fck \u00e7\u00f6ll\u0259r olub h\u0259r add\u0131mda n\u0259f\u0259si duyulanlar \u2013 insan\u0131n maddi d\u00fcnyadan daha \u00e7ox ruhi al\u0259md\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p>\u200b\u015eeirin \u0259n pik, f\u0259ls\u0259fi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259n d\u0259rin n\u00f6qt\u0259si D\u0259rvi\u015fin son s\u00f6zl\u0259ridir:<br \/>\n\u200b\u201c&#8230;d\u00fcz cavab\u0131 axtaranlar bir g\u00fcn \u0259lb\u0259t dayanar.<br \/>\nD\u00fcz sual\u0131 axtaransa \u00f6mr\u00fc boyu yol ged\u0259r\u2026\u201d<\/p>\n<p>Burada &#8220;Yol&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcf\u00fcn \u00f6z\u00fcd\u00fcr \u2013 seyri-s\u00fclukd\u00fcr. Cavab tapan insan dayan\u0131r, \u00e7\u00fcnki axtar\u0131\u015f\u0131 bitir; amma do\u011fru sual\u0131 axtaran insan daim m\u0259n\u0259vi h\u0259r\u0259k\u0259td\u0259, t\u0259kam\u00fcld\u0259dir.<br \/>\nT\u0259s\u0259vv\u00fcfd\u0259 seyri-s\u00fcluk n\u0259fsin t\u0259rbiy\u0259si v\u0259 q\u0259lbin t\u0259mizl\u0259nm\u0259si yolu il\u0259 m\u0259n\u0259vi kamilliy\u0259 do\u011fru daxili yol\u00e7uluqdur. Bu bax\u0131mdan \u015feirin \u201cyol\u201du insan\u0131n \u00f6z i\u00e7in\u0259 v\u0259 H\u0259qiq\u0259t\u0259 do\u011fru bitm\u0259y\u0259n s\u0259f\u0259ridir&#8230;<\/p>\n<p>\u018fkb\u0259r Qo\u015fal\u0131n\u0131n bu \u015feiri sad\u0259 dild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f, lakin d\u0259rin irfani, f\u0259ls\u0259fi v\u0259 insani qatlar\u0131 olan kamil bir poetik m\u0259tndir. \u015eeird\u0259ki s\u0259mimiyy\u0259t, obrazlar\u0131n oynaql\u0131\u011f\u0131 v\u0259 fikrin d\u0259rinliyi oxucunu m\u0259n\u0259vi bir \u201cyola \u00e7\u0131xma\u011f\u201da v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn D\u0259rvi\u015f\u0259 (m\u0259nc\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259!..) suallar\u0131n\u0131 verm\u0259y\u0259 t\u0259hrik edir\u2026<\/p>\n<p>B\u0259lk\u0259 d\u0259 \u015feirin \u0259n gizli dialoqu el\u0259 buradad\u0131r: lirik q\u0259hr\u0259man D\u0259rvi\u015f\u0259 \u00fcz tutur, amma verdiyi h\u0259r sual\u0131n \u0259ks-s\u0259das\u0131 \u00f6z i\u00e7in\u0259 qay\u0131d\u0131r. Bel\u0259c\u0259, D\u0259rvi\u015f ayr\u0131ca bir obraz olmaqla yana\u015f\u0131, insan\u0131n \u00f6z i\u00e7ind\u0259ki sor\u011fu, vicdan v\u0259 hikm\u0259t s\u0259sin\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Adil\u0259 N\u018fZ\u018fR<br \/>\nFilologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru,<br \/>\n\u015fair-publisist<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fkb\u0259r Qo\u015fal\u0131n\u0131n &#8220;D\u0259rvi\u015f\u0259 sual&#8221; poemas\u0131 klassik \u015e\u0259rq t\u0259s\u0259vv\u00fcf f\u0259ls\u0259f\u0259si il\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f f\u0259ls\u0259fi-kulturoloji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u0259xas poetik k\u0259si\u015fm\u0259sidir. \u200b\u015eeir s\u0259rb\u0259st v\u0259znin dinamikas\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259ns\u0259 d\u0259, daxili ritmi v\u0259 qafiy\u0259 ah\u0259ngini itirmir. M\u00fc\u0259llif folklor elementl\u0259rind\u0259n \u2013 m\u0259s\u0259l\u0259n, saqqal\u0131n yor\u011fan\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259, yoxsa alt\u0131na qoyulmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259\u015fhur l\u0259tif\u0259-m\u0259s\u0259ld\u0259n v\u0259 A\u015f\u0131q Veys\u0259lin \u201cUzun inc\u0259 bir yoldayam\u201d poetik-f\u0259ls\u0259fi motivind\u0259n assosiasiya yaradaraq, m\u0259tni folklor [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3669,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3668"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=3668"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3670,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3668\/revisions\/3670"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/3669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=3668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=3668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=3668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}