{"id":3695,"date":"2026-09-27T12:27:15","date_gmt":"2026-09-27T08:27:15","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=3695"},"modified":"2026-09-27T12:27:15","modified_gmt":"2026-09-27T08:27:15","slug":"sakit-okean-qiyisindan-bizim-kurden-yuxari-daglara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/sakit-okean-qiyisindan-bizim-kurden-yuxari-daglara\/","title":{"rendered":"SAK\u0130T OKEAN QIYISINDAN B\u0130Z\u0130M K\u00dcRD\u018fN YUXARI DA\u011eLARA\u2026"},"content":{"rendered":"<p>(\u0130ntiqam Ya\u015far\u0131n \u201cG\u0259d\u0259b\u0259y hoykular\u0131\u201d \u00fcz\u0259rin\u0259 bir ne\u00e7\u0259 s\u00f6z)<\/p>\n<p>Deyir\u0259m, n\u0259 q\u0259rib\u0259dir: iki-\u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 i\u015f yolda\u015flar\u0131m\u0131zla g\u00fcnorta g\u0259zintisind\u0259 haykulardan s\u00f6z d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc; Asiya ruhaniyyat\u0131, f\u0259ls\u0259f\u0259si v\u0259 kulturolojisini yax\u015f\u0131 bil\u0259n, yadda\u015f\u0131 g\u00fccl\u00fc m\u00f6t\u0259b\u0259r i\u015f yolda\u015f\u0131m\u0131z, r\u0259hm\u0259tlik EL\u00c7\u0130Nin \u00e7evrisind\u0259 ill\u0259r \u00f6nc\u0259 oxudu\u011fu bir ne\u00e7\u0259 haykunu \u0259zb\u0259r s\u00f6yl\u0259di v\u0259 q\u0259r\u0259lind\u0259, k\u0131vam\u0131nda yorumlarda bulundu; indi budur, \u201c\u018fd\u0259biyyat Q\u0259zeti\u201d bizim yeni n\u0259sil \u015fairl\u0259rind\u0259n \u0130ntiqam Ya\u015far\u0131n ilk haykular\u0131n\u0131 yay\u0131mlay\u0131b. N\u0259 gizl\u0259dim, d\u0259rhal h\u0259min m\u00f6t\u0259b\u0259rl\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcm; o da l\u00fctf edib oxudu v\u0259 iki c\u00fcml\u0259 yazd\u0131: \u201cFikirl\u0259r hayku \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m. Hayku daha sad\u0259 olur&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131 \u0130ntiqam\u0131n ilk haykular\u0131, i\u015f yolda\u015f\u0131m\u0131n iki c\u00fcml\u0259lik r\u0259yi \u00fcz\u0259rin\u0259 hasil oldu\u2026<\/p>\n<p>B\u0259li, bir \u0259d\u0259bi bi\u00e7im \u00f6z yurdundan \u00e7\u0131xanda onun n\u0259f\u0259si, ritmi, h\u0259tta b\u0259lk\u0259 ba\u015fqa n\u0259sn\u0259l\u0259ri d\u0259 d\u0259yi\u015fmi\u015f ola bilir.<br \/>\nSakit okean\u0131n q\u0131y\u0131s\u0131ndak\u0131 uzaq adalarda \u2013 G\u00fcndo\u011far \u00f6lk\u0259d\u0259 yaran\u0131b y\u00fczill\u0259rin poetik yadda\u015f\u0131ndan s\u00fcz\u00fcl\u0259n haykunun s\u0259s-sora\u011f\u0131 g\u0259lib Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fcnbatar\u0131nda, d\u0259li K\u00fcrd\u0259n xeyli yuxar\u0131lardak\u0131 da\u011flarda yank\u0131lana bilm\u0259zdimi? \u2013 \u0130ntiqam\u0131n ilk haykular\u0131 bir y\u0131\u011f\u0131n suala cavab bulma \u00e7abas\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrm\u00fc ola?..<\/p>\n<p>B\u0259s yapon \u015fairinin do\u011faya baxan g\u00f6zl\u0259ri G\u0259d\u0259b\u0259yin quzeyind\u0259 iyul qar\u0131n\u0131, da\u011flar\u0131n aras\u0131ndan qalxan t\u00fcst\u00fcn\u00fc, ala\u00e7\u0131\u011fa d\u0259y\u0259n nar\u0131n ya\u011f\u0131\u015f\u0131, \u015fehli \u00e7\u0259m\u0259nliyi, bula\u011f\u0131, k\u0259h\u0259r at\u0131 g\u00f6rs\u0259ydi, n\u0259 dey\u0259rdi g\u00f6r\u0259s\u0259n?<br \/>\nG\u0259lin sual\u0131 t\u0259rsin\u0259 qoyaq:<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u015fairinin g\u00f6z\u00fc yapon haykusunun minillik estetik yadda\u015f\u0131ndan ke\u00e7ib \u00f6z da\u011flar\u0131na baxsa, n\u0259 g\u00f6r\u0259rdi?<br \/>\nBudur, \u0130ntiqam Ya\u015far\u0131n \u201cG\u0259d\u0259b\u0259y hoykular\u0131\u201d bu iki uzaq co\u011frafiya aras\u0131nda ki\u00e7ik, iddias\u0131z, amma d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir poetik k\u00f6rp\u00fc t\u0259siri ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. Bel\u0259 k\u00f6rp\u00fcl\u0259r daha \u00f6nc\u0259l\u0259r v\u0259 g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 olmay\u0131bm\u0131? \u2013 Olub, \u0259lb\u0259t, var, \u0259lb\u0259t! Ancaq n\u0259 k\u00f6rp\u00fcl\u0259rin \u00e7oxlu\u011funun ziyan\u0131 var, n\u0259 d\u0259 m\u00f6vcud k\u00f6rp\u00fcl\u0259r yet\u0259rlidir\u2026 B\u0259lk\u0259 bizim bayat\u0131dan haykuya (yaxud t\u0259rsin\u0259) t\u0259sirl\u0259nm\u0259l\u0259rin olub-olmamas\u0131 \u00f6yr\u0259nil\u0259 bil\u0259r; olsun, yaponun 3, bizim 4 misraya s\u0131\u011fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z poe-f\u0259ls\u0259fi y\u00fck, \u00f6rn\u0259yi \u015fotland\u0131n 5 misral\u0131q sonetin\u0259 s\u0131\u011f\u0131r?.. \u0130nsano\u011flu \u015feiri s\u00f6z-s\u00f6z, misra-misra, b\u0259nd-b\u0259nd b\u00f6y\u00fcd\u00fcb b\u0259lk\u0259?.. B\u0259lk\u0259 insan\u0131n az, bo\u015f \u0259razil\u0259rin \u00e7ox olan vaxtlar\u0131 daha b\u00f6y\u00fck poetik m\u0259tnl\u0259r yaran\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 inki\u015faf s\u00fcr\u0259tl\u0259ndikc\u0259, geni\u015fl\u0259ndikc\u0259, ki\u00e7ilm\u0259l\u0259r, ixtisarlar z\u0259ruri q\u0131l\u0131n\u0131b?.. \u2013 Qoy, akademiyalar, \u0259d\u0259biyyat, m\u0259d\u0259niyy\u0259t-s\u0259n\u0259t ocaqlar\u0131 bu m\u00f6vzuya talib olsun, biz is\u0259 qay\u0131daq \u0130ntiqam\u0131n \u201c\u018fd\u0259biyyat Q\u0259zeti\u201dnd\u0259 \u00e7\u0131xan (\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201choyku\u201d dediyi) haykular\u0131na.<br \/>\nB\u0259li, filoloji d\u00fcr\u00fcstl\u00fck t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259 var. \u2013 Bunlar haykudurmu?<br \/>\nKlassik yapon haykusunun y\u0131\u011fcaml\u0131\u011f\u0131, do\u011fa olaylar\u0131n\u0131 bir anda tutmas\u0131, g\u0259l\u0259n\u0259ks\u0259l 5\u20137\u20135 mora \u2013 y\u0259ni \u00fc\u00e7 misrada 5\u20137\u20135 ritmik vahid \u00fczr\u0259 qurulan y\u0131\u011fcam poetik bi\u00e7im (\u0259n yax\u0131n anlay\u0131\u015fla des\u0259k, heca)<br \/>\nqurulu\u015fu v\u0259 m\u00f6vs\u00fcm duyumu onun tan\u0131nan \u0259lam\u0259tl\u0259rind\u0259ndir; lakin haykunun ba\u015fqa dill\u0259rd\u0259ki ya\u015fam\u0131 (ya\u015fay\u0131\u015f\u0131) \u00e7oxdan g\u00f6st\u0259rib ki, bu t\u00fcr yaln\u0131z heca-mora say\u0131m\u0131ndan ibar\u0259t deyil; forma ba\u015fqa dil\u0259 ke\u00e7\u0259nd\u0259 onun \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259n \u00e7ox estetik prinsipl\u0259ri da\u015f\u0131na bilir.<br \/>\nBu bax\u0131mdan \u201cG\u0259d\u0259b\u0259y hoykular\u0131\u201dn\u0131 klassik yapon haykusunun Az\u0259rbaycan dilind\u0259 d\u0259qiq t\u0259krar\u0131 kimi t\u0259qdim etm\u0259k do\u011fru olmazd\u0131.<br \/>\n\u0130\u015f yolda\u015f\u0131mdan g\u0259tirdiyim irad da \u0259sasl\u0131 s\u0259sl\u0259n\u0259 bil\u0259r: \u201cFikirl\u0259r hayku \u00fc\u00e7\u00fcn bir q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir; hayku daha sad\u0259 olur\u201d. \u2013 Do\u011frudurmu? \u2013 Yanl\u0131\u015f deyil. Amma b\u0259lk\u0259 el\u0259 buna g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259llif silsil\u0259nin ad\u0131n\u0131 \u201chayku\u201d deyil, \u201choyku\u201d qoyub?<br \/>\n\u018fg\u0259r bu adland\u0131rma \u015f\u00fcurlu poetik jestdirs\u0259, bir h\u0259rfin d\u0259yi\u015fm\u0259si ki\u00e7ik g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u0259saf\u0259 is\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr: m\u00fc\u0259llif sanki Yaponiyadan ald\u0131\u011f\u0131 forman\u0131 oldu\u011fu kimi m\u0259nims\u0259mir, onunla \u00f6z dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r\u2026<br \/>\nBa\u015fqa s\u00f6zl\u0259, burada haykunun t\u0259qlidind\u0259n \u00e7ox, hayku yadda\u015f\u0131n\u0131n yerli poetik t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259 transformasiyas\u0131ndan (d\u0259yi\u015fim\u0259 v\u0259 ke\u00e7idind\u0259n) dan\u0131\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>B\u0259s yax\u015f\u0131 \u0259g\u0259r sad\u0259lik v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259blik m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 yeni vur\u011fu ets\u0259k, daha n\u0259l\u0259ri dem\u0259liyik?<br \/>\nB\u0259li, haykunun sad\u0259liyi q\u0259tiyy\u0259n b\u0259sitlik say\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<br \/>\nOnun b\u00f6y\u00fck giz\u0259mi odur ki, \u00e7ox vaxt m\u00fcr\u0259kk\u0259b fikri m\u00fcr\u0259kk\u0259b s\u00f6yl\u0259mir. Olay\u0131 g\u00f6st\u0259rir v\u0259 \u00e7\u0259kilir; h\u00f6km\u00fc oxucu verir. \u2013 Yaponlar monarxiyan\u0131 ya\u015fatsa da, \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131qda monarxl\u0131q el\u0259mir, daha \u00e7ox spikerlik edir\u2026 \u2013 Y\u0259ni h\u0259r k\u0259sin (obrazlar\u0131n) yerin\u0259 m\u00fc\u0259llif \u00f6z\u00fc dan\u0131\u015fm\u0131r, q\u0259ti h\u00f6km vermir, q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131 dan\u0131\u015fd\u0131r\u0131r, oxucunu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 (i\u015ftiraka) c\u0259lb edir v\u0259 s\u2026<\/p>\n<p>\u0130ntiqam Ya\u015far\u0131n b\u0259zi \u201choyku\u201dlar\u0131nda da yaponlar\u0131n hayku yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6nd\u0259 g\u0259l\u0259n f\u0259ls\u0259fi-kulturoloji qat i\u015fl\u0259kdir.<br \/>\n\u201cQ\u0259biristanl\u0131q,<br \/>\nB\u00fct\u00fcn g\u00f6zl\u0259r \u00f6n\u0259 dikilib,<br \/>\nGeriy\u0259 baxan yoxdur\u201d. \u2013<br \/>\nBax, burada ilk bax\u0131\u015fda sad\u0259c\u0259 q\u0259biristanl\u0131q g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc var \u2013 el\u0259 deyilmi? \u2013 ancaq \u201cgeriy\u0259 baxan yoxdur\u201d ifad\u0259si h\u0259min g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fc ontoloji anlam qat\u0131na ke\u00e7irir.<br \/>\nY\u0259ni \u00f6l\u00fcm haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131lm\u0131r;<br \/>\nfanilik bar\u0259d\u0259 m\u00fchazir\u0259 oxunmur; h\u0259tta \u201cEh, bu d\u00fcnya g\u0259ldi-ged\u0259rdir\u201d deyilmir.<br \/>\nSad\u0259c\u0259 \u2013 \u201cgeriy\u0259 baxan yoxdur\u201d&#8230;<br \/>\nBax, burada fikir \u00f6z\u00fc dan\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r\u2026<br \/>\nBa\u015fqa bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc:<br \/>\n\u201cQoca baba,<br \/>\nAyaqlar\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u0259 baxm\u0131r,<br \/>\n\u018fkdiyi a\u011fac \u0259lind\u0259n tutub\u201d\u2026<\/p>\n<p>Bu, art\u0131q klassik haykunun, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, t\u0259mkinli sad\u0259liyind\u0259n bir q\u0259d\u0259r uzaqd\u0131r. Burada metafor daha a\u00e7\u0131qd\u0131r, insanla\u015fd\u0131rma g\u00fccl\u00fcd\u00fcr, fikir \u00f6nc\u0259d\u0259n poetik \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkil olunub. Lakin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn arxas\u0131nda q\u0259dim bir m\u0259d\u0259niyy\u0259t kodu dayan\u0131r:<br \/>\n\u0259kdiyin bir g\u00fcn s\u0259nin \u0259lind\u0259n tutar.<br \/>\n(H\u0259tta, Pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 aid edil\u0259n \u00fcnl\u00fc hikm\u0259td\u0259 deyildiyi kimi \u201csabah qiyam\u0259t qopaca\u011f\u0131n\u0131 bils\u0259niz, bu g\u00fcn bir fidan dikin\u201d)\u2026<br \/>\nB\u0259li, insano\u011flu a\u011fac \u0259kir, zaman ke\u00e7ir, a\u011fac b\u00f6y\u00fcy\u00fcr, \u0259k\u0259n qocal\u0131r v\u0259 do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f a\u011fac o\u011flu a\u011fac bel\u0259, g\u00fcn g\u0259lir, onu \u0259k\u0259nin daya\u011f\u0131na \u00e7evrilir.<br \/>\nBel\u0259c\u0259, \u00fc\u00e7 misral\u0131q m\u0259nz\u0259r\u0259d\u0259 insan\u2013do\u011fa m\u00fcnasib\u0259tinin b\u00fct\u00f6v \u00e7evr\u0259si tamamlanm\u0131rm\u0131?..<\/p>\n<p>G\u00fcndo\u011far\u0131n bax\u0131\u015f\u0131 b\u0259lli\u2026 \u0130ntiqam\u0131n haykular\u0131 is\u0259 yurdumuzun g\u00fcnbatar\u0131ndak\u0131 da\u011flar qoynunda g\u00fcn \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb\u2026<br \/>\nYapon estetik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin \u0259n ilginc \u00f6z\u0259llikl\u0259rind\u0259n biri do\u011faya insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n davam\u0131 kimi baxmas\u0131d\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259n\u0259ks\u0259l d\u00fcnyaduyumunda da do\u011fa insandan q\u0131raq san\u0131lm\u0131r. \u00d6rn\u0259yi: \u201cA\u011fac yax\u0131n, da\u015f do\u011fmad\u0131, adamdan Akif S\u0259m\u0259d\u0259\u201d\u2026<\/p>\n<p>Dig\u0259rl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq bizim d\u0259d\u0259l\u0259rimiz yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131n ilkinind\u0259 ilk sevgilini (q\u0131z\u0131) g\u00f6rkl\u00fc a\u011fac\u0131n ba\u011fr\u0131ndan \u00e7\u0131xard\u0131r\u2026<br \/>\nEl dilind\u0259 D\u0259d\u0259 pal\u0131d deyirik, Ana a\u011fac deyirik\u2026<br \/>\nDa\u011f yaln\u0131z da\u011f, bulaq yaln\u0131z su, a\u011fac da yaln\u0131z a\u011fac san\u0131ld\u0131sa d\u00fcnya adil\u0259\u015fm\u0259zmi? Ustad M\u0259mm\u0259d \u0130smay\u0131l \u201cQoymay\u0131n d\u00fcnyan\u0131 adil\u0259\u015fm\u0259y\u0259\u201d demirdimi?<\/p>\n<p>\u201cBulaqlar, bulaqlar,<br \/>\nbol sulu bulaqlar,<br \/>\n\u00d6z\u00fcn\u00fcz, \u00f6z\u00fcn\u00fcz su i\u00e7m\u0259diniz.<br \/>\nA\u011faclar, a\u011faclar,<br \/>\nbar ver\u0259n a\u011faclar,<br \/>\nMeyv\u0259 yem\u0259diniz, yarpaq d\u0259rm\u0259diz.<br \/>\nAh, G\u00fcn\u0259\u015f,<br \/>\nah, G\u00fcn\u0259\u015f, h\u0259l\u0259 s\u0259n,<br \/>\nh\u0259l\u0259 s\u0259n&#8230;<br \/>\nS\u0259ni n\u0259 isid\u0259r?<br \/>\n\u00c7i\u00e7\u0259kl\u0259r, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r,<br \/>\nn\u0259 qoxlars\u0131n\u0131z?<br \/>\nYa\u011f\u0131\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcn\u0259 ya\u011fmayan buludlar,<br \/>\nb\u0259s sizi kim duyar,<br \/>\nb\u0259s sizi kim a\u011flar?..<br \/>\nBir d\u0259 m\u0259n, bir d\u0259 m\u0259n \u2013<br \/>\n\u00d6mr\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7ox g\u00f6r\u0259n\u201d&#8230;<br \/>\n-demirdikmi b\u0259s?..<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcn, s\u00f6z\u00fcm\u00fcz-sovumuz hardan haraya ax\u0131n etdi\u2026<br \/>\n\u00c7\u0259n, qar, \u00e7\u0259m\u0259n, at, ala\u00e7\u0131q \u2013 bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 ulusun yadda\u015f\u0131nda m\u0259i\u015f\u0259td\u0259n mif\u0259, folklordan poeziyaya uzanan anlam da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131r.<br \/>\nOna g\u00f6r\u0259 Sakit okean\u0131n q\u0131y\u0131s\u0131ndak\u0131 estetik duyumla bizim yuxar\u0131 da\u011flar\u0131n poetik do\u011fas\u0131 aras\u0131nda ilk bax\u0131\u015fda g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n bir qohumluq yaran\u0131r.<br \/>\nBiri do\u011faya baxaraq insan\u0131 duyur, dig\u0259ri insana baxaraq do\u011fay\u0131 dan\u0131\u015fd\u0131r\u0131r.<br \/>\n\u0130ntiqam Ya\u015far\u0131n silsil\u0259sind\u0259 d\u0259 do\u011fa passiv fon kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmir:<br \/>\nt\u00fcst\u00fc yorulur;<br \/>\nda\u011flar yol g\u00f6zl\u0259yir;<br \/>\na\u011fac qocan\u0131n \u0259lind\u0259n tutur;<br \/>\nala\u00e7\u0131qlar bir-birini salamlay\u0131r;<br \/>\nk\u0259p\u0259n\u0259k da\u015f\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 qanad\u0131n\u0131n r\u0259ngini xatir\u0259 qoyur\u2026<\/p>\n<p>Deyir\u0259m, bax, bu art\u0131q co\u011frafiyan\u0131n (akademik demi\u015f), antropomorfla\u015fmas\u0131, y\u0259ni insanil\u0259\u015fm\u0259sidir \u2013 G\u0259d\u0259b\u0259y insan kimi n\u0259f\u0259s alma\u011fa ba\u015flay\u0131r\u2026<\/p>\n<p>\u201cG\u0259d\u0259b\u0259y hoykular\u0131\u201dnda diqq\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n \u0259sas keyfiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259, bel\u0259 dem\u0259k olarsa, kadr prinsipidir.<br \/>\nSanki \u015fair uzun \u015feir yazm\u0131r, \u0259lind\u0259 \u201cg\u00f6r\u00fcnm\u0259z fotoaparat\u201d, k\u00f6nl\u00fcn\u00fcn s\u0259r\u0259ncam\u0131nda is\u0259 S\u0259ttar B\u0259hlulzad\u0259 f\u0131r\u00e7as\u0131n\u0131 tutma co\u015f\u011fun dil\u0259yi\u2026 da\u011flar\u0131 g\u0259zir.<br \/>\nBu kadra bax\u0131n birc\u0259:<br \/>\nax\u015fam v\u0259 k\u0259nd i\u015f\u0131qlar\u0131na boylanan me\u015f\u0259 s\u00fckutu\u2026<\/p>\n<p>\u0130kinci kadr:<br \/>\n\u0259lind\u0259 sar\u0131 z\u0259nbill\u0259 k\u0259nd\u0259 g\u0259l\u0259n G\u00fcn\u0259\u015f\u2026<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kadr:<br \/>\ndumana sar\u0131 yor\u011fun-yor\u011fun ged\u0259n t\u00fcst\u00fc\u2026<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc:<br \/>\n\u00f6z\u00fcn\u0259 s\u0131\u011f\u0131naraq yuma\u011fa d\u00f6nm\u00fc\u015f it.<\/p>\n<p>Be\u015finci:<br \/>\na\u00e7\u0131q p\u0259nc\u0259r\u0259si il\u0259 d\u0259rdind\u0259n \u0259l a\u00e7m\u0131\u015f kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n yiy\u0259siz ev.<\/p>\n<p>Bu anlamda silsil\u0259 poetik fotoqrafiyad\u0131r, S\u0259ttar B\u0259hlulzad\u0259nin \u201cTorpa\u011f\u0131n arzusu, \u201cK\u0259p\u0259zin g\u00f6z ya\u015flar\u0131\u201d, \u201cQ\u0131z b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259y\u0259 ged\u0259n yol\u201dundan al\u0131nan ilham\u0131n, z\u00f6vq\u00fcn poetikl\u0259\u015fdirilm\u0259si, haykula\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 c\u0259hdidir&#8230;<br \/>\nDahi r\u0259ssama Tanr\u0131dan r\u0259hm\u0259t, g\u0259nc \u0130ntiqama m\u00f6hk\u0259m cansa\u011fl\u0131\u011f\u0131 dil\u0259kl\u0259rimizl\u0259 d\u00f6n\u0259k fotoqrata\u2026<br \/>\nFotoaparat g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc saxlay\u0131r, \u015fair is\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcn i\u00e7ind\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259ni oyad\u0131r. \u2013 Fotoqrafiya il\u0259 poeziya aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rq d\u0259 bax, el\u0259 bu olsa g\u0259r\u0259k\u2026<\/p>\n<p>B\u0259s iyulda qar h\u0259nc\u0259ridir \u2013 iyulda qar?.. \u2013 Silsil\u0259d\u0259 m\u0259n\u0259 \u0259n \u00e7ox hayku duyumunu xat\u0131rladan m\u0259qamlardan biri budur:<br \/>\n\u201c\u0130yuldur,<br \/>\nQ\u00fczeyd\u0259 qar var,<br \/>\n\u018ftraf\u0131nda t\u0259nb\u0259l \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r\u2026\u201d<\/p>\n<p>Burada b\u00f6y\u00fck iddia varm\u0131? \u2013 Yox.<br \/>\nHe\u00e7 f\u0259ls\u0259fi h\u00f6km d\u0259 yoxdur.<br \/>\nAncaq olay var\u2026 \u0130yul var\u2026 Qar var\u2026 Siz iyul qar\u0131na baxmay\u0131n, iyula bax\u0131n \u2013 orada \u00e7i\u00e7\u0259k var ax\u0131, \u00e7i\u00e7\u0259k. M\u0259n burada Oljas S\u00fcleymenovun \u201c\u0130yulda qar\u201d\u0131n\u0131 xat\u0131rlatmaq ist\u0259m\u0259zdim \u2013 poetik fakturas\u0131 xeyli ba\u015fqad\u0131r. \u2013 Lakin m\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir \u015fair istisi ba\u015fde\u015f\u0259n yay g\u00fcn\u00fcnd\u0259 bird\u0259n bir \u0259yri-\u00fcyr\u00fc hasar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 iri a\u011f h\u0259rfl\u0259rl\u0259 QAR yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 el\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259r\u2026 oradan \u015f\u0259h\u0259r\u0259 s\u0259rinlik yay\u0131lard\u0131\u2026 Oljas\u0131n (qazax\u0131n!) qar\u0131 \u0259rim\u0259y\u0259n da\u011flar\u0131 da, q\u0131zmar \u00e7\u00f6ll\u0259ri d\u0259 G\u00fcndo\u011fara daha yax\u0131nd\u0131r v\u0259 o, hayku yazmay\u0131b, bizim g\u00f6zl\u0259diyimiz yayda q\u0131\u015f s\u0259rinliyini is\u0259 bir ba\u015fqa c\u00fcr i\u015fl\u0259m\u0259yi uy\u011fun bilib \u2013 ustad ustad\u0131rsa do\u011fru yapar ya\u2026<\/p>\n<p>\u201cHasar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 c\u0131z\u0131l\u0131b bir s\u00f6z \u2013 QAR. H\u0259min o x\u0259tdir, h\u0259min o t\u0259ba\u015fir, D\u00fcn\u0259n tamam ba\u015fqa \u015feyl\u0259r yaz\u0131rd\u0131&#8230; Bu g\u00fcn is\u0259 q\u0259fild\u0259n, sad\u0259c\u0259 \u2013 QAR.<br \/>\nYeniliyi il\u0259 diksindirdi bu s\u00f6z,<br \/>\nSad\u0259liyin do\u011furdu\u011fu heyr\u0259tl\u0259\u201d\u2026<\/p>\n<p>Qay\u0131daq yen\u0259 bizim \u0130ntiqam\u0131n olay, iyul v\u0259 qar\u0131na \u2013 \u00fc\u00e7\u00fc bir yerd\u0259 do\u011fan\u0131n ki\u00e7ik paradoksunu yarad\u0131r.<br \/>\nHaykunun ruhuna yax\u0131n olan da b\u0259lk\u0259 el\u0259 budur: \u015fair do\u011fan\u0131 izah etm\u0259y\u0259nd\u0259 do\u011fan\u0131n \u00f6z\u00fc \u015feir\u0259 \u00e7evrilm\u0259zmi ola?..<br \/>\nG\u0259d\u0259b\u0259yin q\u00fczeyind\u0259 iyulda qalan qar yapon poeziyas\u0131n\u0131n m\u00f6vs\u00fcm h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 uzaqdan-uza\u011fa s\u0259sl\u0259\u015fir. Co\u011frafiyalar ayr\u0131, t\u0259bi\u0259tin insan ruhunda yaratd\u0131\u011f\u0131 heyr\u0259t is\u0259 ortaqd\u0131r. \u2013 B\u0259s n\u0259n\u0259nin \u00f6rp\u0259yind\u0259ki \u00e7\u0259m\u0259nlik? \u2013 Silsil\u0259nin son g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259rind\u0259n biri \u00f6z\u0259llikl\u0259 z\u0259rifdir:<br \/>\n\u201cN\u0259n\u0259 eyn\u0259yini silir,<br \/>\n\u00d6rp\u0259yind\u0259ki \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r r\u0259ngl\u0259nir,<br \/>\n\u00c7\u0259m\u0259nlik ruh ox\u015fay\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>B\u0259r\u0259k\u0259tli G\u0259d\u0259b\u0259y torpa\u011f\u0131n\u0131n \u0130ntiqamdan \u00e7ox ill\u0259r \u00f6nc\u0259 \u00fcn qazanm\u0131\u015f \u015fair o\u011flu, r\u0259hm\u0259tlik \u0130lyas Tapd\u0131\u011f\u0131n u\u015faq \u015feirl\u0259rind\u0259n biri yad\u0131ma d\u00fc\u015fd\u00fc:<br \/>\n\u201cN\u0259n\u0259nin evind\u0259 g\u0259b\u0259 var.<br \/>\nG\u0259b\u0259nin \u00fcst\u00fcnd\u0259<br \/>\nd\u0259v\u0259 var,<br \/>\nD\u0259v\u0259nin belind\u0259<br \/>\nt\u0259p\u0259 var,<br \/>\nT\u0259p\u0259nin \u00fcst\u00fcnd\u0259<br \/>\nn\u0259v\u0259 var.<\/p>\n<p>D\u0259v\u0259nin yunundan toxunur g\u0259b\u0259l\u0259r,<br \/>\nD\u0259v\u0259nin \u00fcst\u00fcnd\u0259 dayan\u0131r t\u0259p\u0259l\u0259r,<br \/>\nT\u0259p\u0259l\u0259r \u00fcst\u00fcnd\u0259 oynay\u0131r n\u0259v\u0259l\u0259r.\u201d<\/p>\n<p>R\u0259hm\u0259tliyin d\u0259, \u0130ntiqam\u0131n da<br \/>\nyazd\u0131qlar\u0131nda art\u0131q do\u011fayla m\u0259d\u0259niyy\u0259tin s\u0131n\u0131r\u0131 itir.<br \/>\n\u00c7\u0259m\u0259nlikd\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259k var.<br \/>\nN\u0259n\u0259nin \u00f6rp\u0259yind\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259k var.<br \/>\nBirincisini do\u011fa yarad\u0131b, ikincisini insano\u011flu.<br \/>\nLakin \u015fairin bax\u0131\u015f\u0131nda h\u0259r ikisi eyni m\u0259nz\u0259r\u0259nin i\u00e7ind\u0259dir.<br \/>\nBu, ki\u00e7ik bir m\u0259d\u0259niyy\u0259t (\u201cki\u00e7ik\u201d v\u0259 \u201cm\u0259d\u0259niyy\u0259t\u201di bir c\u00fcml\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259tm\u0259k q\u00fcsur say\u0131lmazsa\u2026) \u00e7evr\u0259sidir:<br \/>\ndo\u011fa \u2013 insan \u2013 s\u0259n\u0259t \u2013 yenid\u0259n do\u011fa&#8230;<br \/>\nN\u0259n\u0259nin \u00f6rp\u0259yind\u0259ki \u00e7i\u00e7\u0259k \u00e7\u0259m\u0259nliyin m\u0259d\u0259ni yadda\u015f\u0131d\u0131r sanki&#8230;<br \/>\nDeyir\u0259m, b\u0259lk\u0259 \u201cG\u0259d\u0259b\u0259y hoykular\u0131\u201dn\u0131n filo-kulturoloji d\u0259y\u0259ri el\u0259 buradad\u0131r\u2026<\/p>\n<p>G\u0259lin bir daha \u201chayku yoxsa hoyku?\u201d sual\u0131na deyin\u0259k.<br \/>\nT\u00fcr bax\u0131m\u0131ndan bu m\u0259tnl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131 klassik hayku adland\u0131rmaq \u00e7\u0259tindir.<br \/>\nB\u0259zil\u0259rind\u0259 metafor \u00e7oxdur; b\u0259zil\u0259rind\u0259 fikir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u0259 ke\u00e7irmi\u015f kimi g\u0259ldi m\u0259n\u0259.<br \/>\nB\u0259zil\u0259rind\u0259 g\u0259nc \u015fair do\u011fan\u0131 sad\u0259c\u0259 izl\u0259mir, g\u00f6z\u0259tl\u0259mir, onu dan\u0131\u015fd\u0131r\u0131r, anlamland\u0131r\u0131r, h\u0259tta ki\u00e7ik prit\u00e7aya, i\u00e7s\u0259s\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131r.<br \/>\nBu anlamda, b\u0259lli \u201chayku daha sad\u0259 olur\u201d irad\u0131n\u0131n filoloji \u0259sas\u0131 vard\u0131r.<br \/>\nAncaq h\u0259min f\u0259rq silsil\u0259nin q\u00fcsuru olmaq zorunlulu\u011funu da\u015f\u0131m\u0131r.<br \/>\n\u00c7\u00fcn qar\u015f\u0131m\u0131zda yapon haykusu yox, Az\u0259rbaycan \u201choyku\u201dsu dayan\u0131rsa, art\u0131q onu yaln\u0131z ba\u015flan\u011f\u0131c t\u00fcr\u00fcn q\u0259libi il\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259k yet\u0259rli olmaya bil\u0259r.<br \/>\nM\u0259d\u0259niyy\u0259tin \u0259n ilginc olaylar\u0131, toxunu\u015flar\u0131 b\u0259z\u0259n el\u0259 bel\u0259 yaran\u0131r:<br \/>\nforma bir ulusdan g\u0259lir,<br \/>\nruh ba\u015fqa co\u011frafiyaya d\u00fc\u015f\u00fcr\u2026<br \/>\ndil onu \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirir,<br \/>\nyerli yadda\u015f is\u0259 ona yeni m\u0259zmun verir.<br \/>\nSakit okean\u0131n t\u0259lat\u00fcml\u00fc q\u0131y\u0131lar\u0131ndan qalxan bir \u0259d\u0259bi ritm Qafqaz da\u011flar\u0131na \u00e7atanda eyni s\u0259sl\u0259n\u0259 bilm\u0259zdi onsuz da\u2026<br \/>\nYaponiyada sakura \u00e7i\u00e7\u0259yin\u0259 baxan g\u00f6z G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 q\u00fczey qar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259zmi ola?..<br \/>\nOrada bambukdan ke\u00e7\u0259n k\u00fcl\u0259kdirs\u0259, burada ala\u00e7\u0131\u011f\u0131n \u00e7ad\u0131r\u0131n\u0131 \u00e7\u0131rtmalayan ya\u011f\u0131\u015fd\u0131r&#8230;<br \/>\nN\u0259 d\u0259yi\u015fir d\u0259yi\u015fsin, insan\u0131n heyr\u0259ti d\u0259yi\u015fmir, insan heyr\u0259ti!.. \u2013 B\u0259lk\u0259 d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u0259n g\u00f6z\u0259l qanunlar\u0131ndan biri d\u0259 budur.<br \/>\nM\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r bir-birinin n\u0259 sur\u0259ti, n\u0259 d\u0259 s\u00fcr\u0259ti olur\u2026 \u2013 Anadolu qarda\u015f\u0131m\u0131z demi\u015f, bir-birind\u0259 yank\u0131 bulur\u2026<br \/>\nSakit okean\u0131n q\u0131y\u0131s\u0131ndak\u0131 uzaq adalarda yaranm\u0131\u015f poetik bir bax\u0131\u015f\u0131n y\u00fczill\u0259r sonra Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fcnbatar\u0131ndak\u0131 da\u011flarda \u00f6z\u00fcn\u0259 ba\u015fqa bir s\u0259s tapmas\u0131 da bu bax\u0131mdan sad\u0259c\u0259 \u0259d\u0259bi forma m\u0259s\u0259l\u0259si say\u0131lmama\u011f\u0131 haqq edir.<br \/>\nBu, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin uzaqdan salamla\u015fmas\u0131, bir-birin\u0259 g\u00fcnayd\u0131n dem\u0259sidir.<br \/>\nNec\u0259 ki \u0130ntiqam Ya\u015far\u0131n s\u0259h\u0259rind\u0259 G\u0259d\u0259b\u0259y ala\u00e7\u0131qlar\u0131 (G\u0259d\u0259b\u0259y a\u015f\u0131qlar\u0131 da!) bir-birin\u0259 g\u00fcnayd\u0131n deyir\u2026<br \/>\nEl\u0259c\u0259 d\u0259 G\u00fcndo\u011far\u0131n q\u0259dim haykusu il\u0259 bizim G\u00fcnbatar\u0131n yeni n\u0259sil \u015fairinin \u201choyku\u201dsu bir-birin\u0259 uzaqdan salam verir.<br \/>\nAralar\u0131nda minl\u0259rl\u0259 kilometr varm\u0131? \u2013 var; aralar\u0131nda dill\u0259r, tarixl\u0259r, d\u0259nizl\u0259r, da\u011flar varm\u0131? \u2013 var, var!<br \/>\nR\u0259hm\u0259tlik Vaqif \u0130brahimo\u011flu demi\u015f, \u201camma, ancaq v\u0259 lakin\u201d \u015feirin m\u0259saf\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc kilometrl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcr.<br \/>\nO \u00f6l\u00e7\u00fc b\u0259z\u0259n bir damla \u015feh, b\u0259z\u0259n bir qar d\u0259n\u0259si q\u0259d\u0259rdir&#8230;<\/p>\n<p>P.S. \u0130ntiqamdan \u00f6nc\u0259 hayku \u00f6rn\u0259kl\u0259ri yaratm\u0131\u015f yaxud yapon haykular\u0131n\u0131 s\u0259rrast \u00e7evir\u0259r\u0259k, poetik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259miz\u0259 qazand\u0131rm\u0131\u015flara say\u011f\u0131lar s\u00f6yl\u0259m\u0259yi unutmadan, bir s\u00f6z d\u0259 deyim: \u0130ntiqam vaxtil\u0259 q\u0259z\u0259l yaz\u0131rd\u0131, a\u00e7\u0131\u011f\u0131 m\u0259n onun q\u0259z\u0259ld\u0259n yay\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131nda bir q\u0259d\u0259r t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f ola bil\u0259r\u0259m; m\u0259nc\u0259, \u0130ntiqamda heca daha do\u011fma v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u0259rb\u0259st daha yax\u015f\u0131 al\u0131n\u0131r; indi ilk haykular\u0131na yara\u015fd\u0131rd\u0131qlar\u0131m avans v\u0259 q\u0259z\u0259ld\u0259n yay\u0131nd\u0131rma eyl\u0259minin kompensasiyas\u0131 olsun.)<\/p>\n<p>\u018fkb\u0259r QO\u015eALI<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-3696\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG-20260927-WA0003-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG-20260927-WA0003-225x300.jpg 225w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG-20260927-WA0003-768x1024.jpg 768w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG-20260927-WA0003-315x420.jpg 315w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG-20260927-WA0003-640x853.jpg 640w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG-20260927-WA0003-681x908.jpg 681w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG-20260927-WA0003.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(\u0130ntiqam Ya\u015far\u0131n \u201cG\u0259d\u0259b\u0259y hoykular\u0131\u201d \u00fcz\u0259rin\u0259 bir ne\u00e7\u0259 s\u00f6z) Deyir\u0259m, n\u0259 q\u0259rib\u0259dir: iki-\u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 i\u015f yolda\u015flar\u0131m\u0131zla g\u00fcnorta g\u0259zintisind\u0259 haykulardan s\u00f6z d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc; Asiya ruhaniyyat\u0131, f\u0259ls\u0259f\u0259si v\u0259 kulturolojisini yax\u015f\u0131 bil\u0259n, yadda\u015f\u0131 g\u00fccl\u00fc m\u00f6t\u0259b\u0259r i\u015f yolda\u015f\u0131m\u0131z, r\u0259hm\u0259tlik EL\u00c7\u0130Nin \u00e7evrisind\u0259 ill\u0259r \u00f6nc\u0259 oxudu\u011fu bir ne\u00e7\u0259 haykunu \u0259zb\u0259r s\u00f6yl\u0259di v\u0259 q\u0259r\u0259lind\u0259, k\u0131vam\u0131nda yorumlarda bulundu; indi budur, \u201c\u018fd\u0259biyyat Q\u0259zeti\u201d bizim yeni [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3697,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3695"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=3695"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3698,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3695\/revisions\/3698"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/3697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=3695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=3695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=3695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}