{"id":380,"date":"2020-08-29T12:30:27","date_gmt":"2020-08-29T08:30:27","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=380"},"modified":"2020-08-29T12:30:27","modified_gmt":"2020-08-29T08:30:27","slug":"olk%c9%99mizd%c9%99-ana-dilinin-qorunmasi-v%c9%99-z%c9%99nginl%c9%99sdirilm%c9%99si-dovl%c9%99t-siyas%c9%99ti-s%c9%99viyy%c9%99sind%c9%99-gerc%c9%99kl%c9%99sdirilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/olk%c9%99mizd%c9%99-ana-dilinin-qorunmasi-v%c9%99-z%c9%99nginl%c9%99sdirilm%c9%99si-dovl%c9%99t-siyas%c9%99ti-s%c9%99viyy%c9%99sind%c9%99-gerc%c9%99kl%c9%99sdirilir\/","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259mizd\u0259 ana dilinin qorunmas\u0131 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilir"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Xalq\u0131 xalq ed\u0259n, mill\u0259ti mill\u0259t ed\u0259n onun ana dilidir. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin safl\u0131\u011f\u0131na daim qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. \u018fd\u0259bi dilin t\u0259r\u0259qqisi olmadan m\u0259n\u0259vi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin t\u0259r\u0259qqisi m\u00fcmk\u00fcn deyildir.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fL\u0130YEV<br \/>\n\u00dcmummilli lider<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>Ana dilimiz \u00f6z imkanlar\u0131n\u0131n z\u0259nginliyi, s\u0259s qurulu\u015funun s\u0259lisliyi v\u0259 qrammatik qurulu\u015funun sabitliyi il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir. M\u00fcasir Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dili siyasi-ictimai, elmi-m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f i\u015fl\u0259nm\u0259 dair\u0259sin\u0259 malik y\u00fcks\u0259k yaz\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olan v\u0259 daim s\u00f6z ehtiyat\u0131n\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n bir dildir.<br \/>\n\u0130lham \u018fL\u0130YEV<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00dcmummilli \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259miz, ictimai-siyasi h\u0259yatda is\u0259 r\u0259smi statuslu d\u00f6vl\u0259t dilimiz olan Az\u0259rbaycan dili xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemind\u0259, tarix\u0259n, \u0259n qiym\u0259tli s\u0259rv\u0259t kimi qorunmu\u015f v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Ana dilimiz d\u0259 eynil\u0259 ana torpaqlar\u0131m\u0131z kimi \u00f6t\u0259nl\u0259rimizi bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 qovu\u015fdurmu\u015f, xalq\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fcnyada tan\u0131dan \u0259n ba\u015fl\u0131ca milli \u0259lam\u0259t kimi onu bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0<\/strong><br \/>\nAz\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixin m\u0259hvedici s\u0131naqlar\u0131na sin\u0259 g\u0259r\u0259r\u0259k ya\u015famas\u0131nda, zaman-zaman formala\u015fmas\u0131nda \u00f6n\u0259mli rolu v\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015f b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rimiz ana dilimizi m\u0259n\u0259vi V\u0259t\u0259n saym\u0131\u015flar. Ulular\u0131m\u0131z milli varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onu torpaqlar\u0131m\u0131zla eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sevmi\u015f v\u0259 qorumu\u015flar.<br \/>\nDo\u011frudan da, dil, xalq v\u0259 d\u00f6vl\u0259t anlay\u0131\u015flar\u0131 \u00e7oxminillik b\u0259\u015f\u0259r tarixinin gedi\u015fat\u0131nda apar\u0131c\u0131 yer tutdu\u011fu kimi, qloballa\u015fma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 \u00f6n\u0259mini v\u0259 aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f d\u00fcnyan\u0131n siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n, beyn\u0259lxalq birlikd\u0259 r\u0259ngar\u0259nglik yaradan suveren co\u011frafiyalar\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0131nda xalqlar dayan\u0131r. H\u0259r bir xalq\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011funu is\u0259 onun ana dili t\u0259\u015fkil edir. H\u0259qiq\u0259t budur ki, dil olmasa xalq, xalq olmasa d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bir-birind\u0259n se\u00e7ilib-ayr\u0131lmaz. Bel\u0259 bir ifad\u0259 d\u0259 m\u00f6vcuddur: xalq\u0131 onun dili, d\u00f6vl\u0259ti is\u0259 onun xalq\u0131 ya\u015fad\u0131r. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 amill\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 onun xalq\u0131n\u0131n dilinin qorunmas\u0131 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si d\u0259 daim diqq\u0259td\u0259 saxlan\u0131l\u0131r.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev deyirdi: \u201cAz\u0259rbaycan dili bu g\u00fcn d\u0259rin fikirl\u0259rin \u0259n inc\u0259 \u00e7alarlar\u0131nad\u0259k olduqca ayd\u0131n bir \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k q\u00fcdr\u0259tin\u0259 malik dill\u0259rd\u0259ndir. D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rd\u0259ki d\u0259rinliyi, hissl\u0259rd\u0259ki inc\u0259likl\u0259ri b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k kamilliyin\u0259 yeti\u015f\u0259 bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r hans\u0131 xalq\u0131n bir ne\u00e7\u0259 minillik tarixi ya\u015famas\u0131 laz\u0131m g\u0259lir\u201d. Do\u011frudan da, milli varl\u0131q v\u0259 birliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan dil, eyni zamanda, m\u0259n\u0259vi v\u0259 m\u0259d\u0259ni z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259, elmi-texniki inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259sidir. Ana dili h\u0259r bir xalq\u0131n m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259ti, m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n g\u00fczg\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<br \/>\nBug\u00fcnk\u00fc d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimizin m\u00fch\u00fcm atributlar\u0131ndan\u00a0 biri d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z ana dilini ictimai-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yatda ali s\u0259viyy\u0259y\u0259 qald\u0131rmas\u0131, suverenliyinin \u00f6n\u0259mli g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evir\u0259 bilm\u0259sidir. D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimiz kimi, ana dilimimizin d\u00f6vl\u0259t dili s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131 da xalq\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 onun dahi \u00f6vladlar\u0131n\u0131n bu yolda m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc, \u0259zmkar, inadl\u0131 m\u00fcbariz\u0259sinin n\u0259tic\u0259si olaraq \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. Bu tarixi nailiyy\u0259ti q\u0259d\u0259rinc\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k, bu qiym\u0259tli s\u0259rv\u0259t\u0259 q\u0259dirbil\u0259nlikl\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259n az\u0131,\u00a0 yax\u0131n ke\u015fmi\u015f\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq, bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f ictimai borc v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q v\u0259zif\u0259l\u0259rini d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 xat\u0131rlamaq laz\u0131m g\u0259lir.<br \/>\n\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 yada salaq\u00a0 ki, Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf\u0131 \u00fcmum-milli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ulu \u00f6nd\u0259rin a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259l\u0259bi onun Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qorunmas\u0131 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259ram\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn dol\u011funlu\u011fu il\u0259 h\u0259r birimiz\u0259 xat\u0131rlad\u0131r: \u201c\u0130nki\u015faf etmi\u015f z\u0259ngin dil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 sahib olan xalq \u0259yilm\u0259zdir, \u00f6lm\u0259zdir, b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 malikdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131za ulu babalardan miras qalan bu \u0259n qiym\u0259tli milli s\u0259rv\u0259ti h\u0259r bir Az\u0259rbaycan \u00f6vlad\u0131 g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qorumal\u0131, daim qay\u011f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 etm\u0259lidir\u201d.<br \/>\nAna dlimizin misilsiz himay\u0259dar\u0131 olan Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rliyinin bir q\u0259rin\u0259ni \u0259hat\u0259 ed\u0259n h\u0259r iki d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdiyi ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r, verdiyi tarixi q\u0259rarlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dili art\u0131q\u00a0 yar\u0131m \u0259srdir ki, \u00f6lk\u0259mizin d\u00f6vl\u0259t dili s\u0259viyy\u0259sind\u0259 q\u0259rarla\u015faraq xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli kimliyini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya t\u0259qdim edir. Ulu \u00f6nd\u0259r \u00f6t\u0259n \u0259srin 60-70-ci ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 m\u0259tbuat\u0131n, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin, elm v\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f, ana dilimizin d\u00f6vl\u0259t dilinin ictimai-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u00f6vqeyinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 c\u0259sar\u0259tl\u0259 nail olmu\u015fdu.<br \/>\nH\u0259l\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ana dilimizin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si, Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusunun t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev tarixi faktlar ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirmi\u015fdi. M\u0259hz ulu \u00f6nd\u0259rin qay\u011f\u0131 v\u0259 diqq\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan dili \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili kimi r\u0259smil\u0259\u015fmi\u015fdi. Az\u0259rbaycan SSR-in 1978-ci il Konstitusiyas\u0131na Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi daxil edilm\u0259si v\u0259 t\u0259sbit olunmas\u0131 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn milli nailiyy\u0259t v\u0259 tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259 idi.<br \/>\nM\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin dil siyas\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si d\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. 1993-c\u00fc ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycanda yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra is\u0259 Az\u0259rbaycan dili \u00f6z inki\u015faf\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. 1995-ci ild\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si yolu il\u0259 q\u0259bul edil\u0259n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin ilk Konstitusiyas\u0131 il\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin ad\u0131 b\u0259rpa edildi. Bu, ulu \u00f6nd\u0259rin ana dilimiz\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259z m\u00f6vqeyinin daha bir parlaq n\u00fcmun\u0259si oldu. Bundan sonra d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ana dilinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli s\u0259n\u0259dl\u0259r q\u0259bul edildi.<br \/>\nPrezident Heyd\u0259r \u018fliyevin 2001-ci il iyunun 18-d\u0259 \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman\u0131 il\u0259 2001-ci il avqustun 1-d\u0259n Az\u0259rbaycanda b\u00fct\u00fcn media v\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7m\u0259si r\u0259smil\u0259\u015fdirildi, lat\u0131n qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. H\u0259min s\u0259n\u0259dd\u0259 deyilirdi: \u201cMill\u0259tin milliliyini saxlayan onun dilidir. Dil \u0259d\u0259biyyatla, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259, m\u0259n\u0259viyyatla ba\u011fl\u0131d\u0131r, bunlars\u0131z is\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik formulu yoxdur\u201d.<br \/>\n\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6z ana dilin\u0259 sevgisi, onun qorunmas\u0131 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r tariximizd\u0259 ciddi bir istisnal\u0131q t\u0259\u015fkil edir. B\u00f6y\u00fck r\u0259hb\u0259r iftixarla deyirdi: \u201cM\u0259n h\u0259r yerd\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131ram. Qoy t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7il\u0259r m\u0259nim dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131m\u0131 \u00f6z dilimd\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259 etsinl\u0259r. M\u0259n arzu ed\u0259rdim ki, Az\u0259rbaycan g\u0259nci \u015eekspiri ingilis dilind\u0259 oxusun, Pu\u015fkini rus dilind\u0259 oxusun, Nizamini, F\u00fczulini, N\u0259simini is\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 oxusun. \u00d6z ana dilini bilm\u0259y\u0259n adamlar \u015fik\u0259st adamlard\u0131r!\u201d<br \/>\nBu g\u00fcn Az\u0259rbaycan dili m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin d\u00fcnyada n\u00fcfuzunun artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar beyn\u0259lxalq arenaya \u00e7\u0131x\u0131b. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l dil siyas\u0259ti ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilir. Bu z\u0259ruri siyas\u0259tin \u0259saslar\u0131n\u0131 yaradan is\u0259 m\u0259hz \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev olmu\u015fdur. Ulu \u00f6nd\u0259rin milli dil quruculu\u011fu siyas\u0259ti onun milli d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu strategiyas\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259mli t\u0259rkib hiss\u0259si olub b\u00fct\u00f6v bir sistem t\u0259\u015fkil edir. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusunun t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 son yar\u0131m \u0259srd\u0259 verilmi\u015f q\u0259rarlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin alt\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevin imzas\u0131 durur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev bu siyas\u0259ti u\u011furla davam etdirir. Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 70 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f y\u0131\u011f\u0131ncaqdak\u0131 nitqind\u0259 \u00f6lk\u0259 Prezidenti Az\u0259rbaycan elminin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda ana dilimiz\u0259 qay\u011f\u0131n\u0131 da \u00f6n plana \u00e7\u0259kdi: \u201c\u018fsrl\u0259r boyu biz ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rin, imperiyalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, m\u00fcst\u0259qil olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6vrd\u0259 milli d\u0259y\u0259rl\u0259rimizi, ana dilimizi qoruya, saxlaya bilmi\u015fik. Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruya bilmi\u015fik\u201d.<br \/>\n\u00dcmummilli liderin ideyalar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 r\u0259hb\u0259r tutan v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev do\u011fma dilimiz\u0259, milli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz\u0259, q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015f\u0131r. Bu g\u00fcn dilimizin inki\u015faf\u0131n\u0131n \u0259sas qarant\u0131 da m\u0259hz \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rinin \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131, az\u0259rbaycanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n sanball\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin lat\u0131n qrafikas\u0131nda yenid\u0259n n\u0259\u015fr edilm\u0259si m\u0259hz \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u015f tutdu. Prezidentin 2004-c\u00fc il yanvar\u0131n 12-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d s\u0259r\u0259ncam\u0131 h\u0259m d\u0259 \u0259lifba il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259ri tamamil\u0259 h\u0259ll etdi. Bunun da n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin lat\u0131n qrafikas\u0131na ke\u00e7irilm\u0259si ba\u015f tutdu.<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n sonrak\u0131 s\u0259r\u0259ncamlar\u0131nda is\u0259 150 cildlik \u201cD\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 kitabxanas\u0131\u201d, 100 cildlik \u201cD\u00fcnya u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 kitabxanas\u0131\u201d, 100 cildlik \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 kitabxanas\u0131\u201d seriyas\u0131ndan olan yeni n\u0259\u015frl\u0259r respublika kitabxana \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259d\u0259biyyat fondunu z\u0259nginl\u0259\u015fdirdi. Prezident \u0130lham \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi m\u00fch\u00fcm v\u0259 u\u011furlu t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 2004-c\u00fc il 13 yanvar tarixind\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan milli ensiklopediyas\u0131n\u0131n n\u0259\u015fri haqq\u0131nda\u201d s\u0259r\u0259ncam oldu. Bu s\u0259r\u0259ncamlar\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 qiym\u0259tli kitablar\u0131n \u00e7ap\u0131 m\u0259n\u0259vi x\u0259zin\u0259mizin z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131.<br \/>\n\u201cAz\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201d adl\u0131 fundamental s\u0259n\u0259din haz\u0131rlan\u0131b Az\u0259rbaycan Prezidentinin 2013-c\u00fc il 9 aprel tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq edilm\u0259si d\u0259 \u00f6n\u0259mli tarixi hadis\u0259dir. M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rini, konkret olaraq, qloballa\u015fma prosesinin f\u0259ls\u0259f\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alan h\u0259min d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di Az\u0259rbaycan dilinin istifad\u0259si v\u0259 t\u0259dqiqin\u0259 d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, ana dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sini, \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7ilik ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u0259sasl\u0131 sur\u0259td\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, dil\u00e7iliyin apar\u0131c\u0131 istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 fundamental v\u0259 t\u0259tbiqi t\u0259dqiqatlar\u0131n inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f yarad\u0131c\u0131l\u0131q s\u0259yl\u0259rinin birl\u0259\u015fdirilm\u0259sini v\u0259 dil\u00e7iliyin m\u00fcasir c\u0259miyy\u0259tin aktual probleml\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259kdir.<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyev milli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rimizin saxlanmas\u0131nda ana dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015fl\u0131ca amill\u0259rd\u0259n oldu\u011funu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k demi\u015fdir: \u201cBizi mill\u0259t kimi qoruyub saxlayan m\u0259hz dilimiz, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z, tariximiz, \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimizdir\u201d. \u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda, insanlarla s\u00f6hb\u0259tl\u0259rind\u0259, b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7irdiyi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 d\u00f6vl\u0259t atributlar\u0131na, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan dilin\u0259, \u0259lifbas\u0131na, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259, inc\u0259s\u0259n\u0259tin\u0259, milli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi ehtiramla yana\u015faraq onun f\u0259zil\u0259tl\u0259rind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131r.<br \/>\nAna dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusuna y\u00fcks\u0259lm\u0259si, haql\u0131 olaraq, tarixi hadis\u0259, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin tarixinin \u00f6n\u0259mli s\u0259hif\u0259si say\u0131l\u0131r. Bu, milli yetkinliyin t\u0259sdiqi, xalq\u0131n \u00f6z taleyin\u0259 sahibliyinin, d\u00f6vl\u0259t qurmaq v\u0259\u00a0 qorumaq q\u00fcdr\u0259tinin parlaq ifad\u0259sidir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan dili, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda, m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259tin dilidir. \u0130ndi Az\u0259rbaycan dili d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259ri il\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259y\u0259 girm\u0259k imkan\u0131 qazan\u0131b. \u018fg\u0259r bir vaxtlar d\u00fcnya dill\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan dili yaln\u0131z rus dili vasit\u0259sil\u0259 \u0259laq\u0259y\u0259 girirdis\u0259, indi birba\u015fa \u0259laq\u0259 imkanlar\u0131 var. Bu m\u0259nada Az\u0259rbaycan dilinin inki\u015faf\u0131 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131, onun d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin qorunub ya\u015fad\u0131lmas\u0131 z\u0259man\u0259mizd\u0259 r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259sbit olunmu\u015f ana dilimizin tarixi il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu kimi, siyasi-m\u0259n\u0259vi m\u00fcst\u0259qilliyimizin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si d\u0259 xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 bu misilsiz m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tin \u00e7a\u011fda\u015f durumundan g\u00fcc al\u0131r. \u018fslind\u0259, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin itirildiyi d\u00f6n\u0259ml\u0259rd\u0259 milli varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 tarixi co\u011frafiyam\u0131z\u0131n qorunmas\u0131 ana dilimizin v\u0259 \u00f6z\u0259l m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin ya\u015fad\u0131lmas\u0131 m\u00fcst\u0259visind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fmi\u015fdir.<br \/>\nBuna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti onun r\u0259smi atributlar\u0131ndan biri kimi t\u0259sdiq olunmu\u015f r\u0259smi dilin \u00f6lk\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 mane\u0259siz i\u015fl\u0259dilm\u0259sinin, qorunmas\u0131n\u0131n v\u0259 onun taleyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llinin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 kimi \u00f6z v\u0259zif\u0259sini \u0259sasl\u0131 v\u0259 davaml\u0131 olaraq yerin\u0259 yetirir. \u00d6t\u0259n ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusunun b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131, bu \u00fcmummilli \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259sinin tam i\u015fl\u0259kliyinin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fck\u0259mm\u0259l h\u00fcquqi-normativ baza yarad\u0131lmas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik tariximizin \u00f6n\u0259mli ger\u00e7\u0259klikl\u0259rind\u0259n biridir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan dili \u00f6z\u00fcn\u00fcn haz\u0131rk\u0131 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atana q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7ib.<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyevin 2015-ci ilin noyabr\u0131nda Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 70 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n toplant\u0131dak\u0131 nitqind\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin k\u0259nar t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131 v\u0259 safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131n\u0131n vacibliyini qeyd etmi\u015f, l\u00fczumsuz yer\u0259 dilimizd\u0259 yad k\u0259lm\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259dilm\u0259sinin \u0259leyhin\u0259 oldu\u011funu bildirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Prezidenti d\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiq dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusunun tam t\u0259min edilm\u0259sini, onun qorunmas\u0131 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 kompleks m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri daim n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlayan \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00f6t\u0259n ilin oktyabr\u0131nda d\u00f6vl\u0259tin dil siyas\u0259tini icra ed\u0259n qurumlar\u0131n v\u0259 apar\u0131c\u0131 media vasit\u0259l\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin, tan\u0131nm\u0131\u015f ziyal\u0131lar\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin qorunmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf\u0131nda K\u0130V-in rolu\u201d movzusunda konfransda ana dilimizin normal inki\u015faf\u0131na \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259d\u0259n \u00e7e\u015fidli n\u00f6qsanlar ciddi pisl\u0259ndi.<br \/>\nH\u0259min toplant\u0131da d\u00f6vl\u0259t dilinin qorunub inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f qanun, f\u0259rman, s\u0259r\u0259ncam v\u0259 proqramlarda \u0259ksini tapm\u0131\u015f m\u00fcdd\u0259alar\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rinin narahatl\u0131\u011f\u0131na, mediada \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131na say\u011f\u0131s\u0131zl\u0131qla \u0259laq\u0259dar geni\u015f ictimaiyy\u0259tin naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u00f6vl\u0259t r\u0259smil\u0259ri, Milli M\u0259clisin deputatlar\u0131, dil\u00e7i aliml\u0259r, k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u0259trafl\u0131 ara\u015fd\u0131rd\u0131lar, m\u00f6vcud n\u00f6qsanlar\u0131 tezlikl\u0259 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sasl\u0131 t\u0259klifl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirdil\u0259r.<br \/>\nM\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015f\u0131tirak ed\u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f ziyal\u0131lar bildirdil\u0259r ki, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 qloballa\u015fma prosesi d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259il\u0259r\u00a0 sah\u0259sind\u0259n d\u0259 yan ke\u00e7m\u0259mi\u015fdir. Fasil\u0259siz t\u0259kmill\u0259\u015f\u0259n informasiya-kommunikasiya sisteml\u0259ri, insanlar\u0131n texnoloji yenilikl\u0259ri s\u00fcr\u0259tl\u0259 m\u0259nims\u0259m\u0259l\u0259ri, mane\u0259siz informasiya m\u00fcbadil\u0259si imkanlar\u0131n\u0131n artmas\u0131 d\u00f6vl\u0259t dilini z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, onu m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259r\u0259 d\u0259 m\u0259ruz qoyur. Bel\u0259 hallar h\u0259m c\u0259miyy\u0259td\u0259, h\u0259m d\u0259 onun g\u00fczg\u00fcs\u00fc olan m\u0259tbuatda \u00f6z\u00fcn\u00fc qabar\u0131q b\u00fcruz\u0259 verir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, biz tez-tez k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n elektron K\u0130V-d\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin norma v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olmayan s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259dilm\u0259sinin \u015fahidi oluruq.<br \/>\nBu il iyulun 18-d\u0259 is\u0259 \u00adPrezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan dilinin elektron m\u0259kanda daha geni\u015f istifad\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. H\u0259min s\u0259n\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan dilinin elektron m\u0259kanda daha geni\u015f istifad\u0259sinin, bu dill\u0259 maraqlanan \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259sinin asanla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi T\u0259hsil Nazirliyi, N\u0259qliyyat, Rabit\u0259 v\u0259 Y\u00fcks\u0259k Texnologiyalar Nazirliyi v\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201c\u018fcn\u0259bil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan dilinin elektron platformas\u0131\u201d layih\u0259sinin t\u0259tbiqin\u0259, h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si mexanizml\u0259rin\u0259 v\u0259 icra m\u00fcdd\u0259tin\u0259 dair t\u0259klifl\u0259rini iki ay m\u00fcdd\u0259tind\u0259 haz\u0131rlay\u0131b Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 t\u0259qdim etm\u0259lidir.<br \/>\nG\u00f6rk\u0259mli dil\u00e7ilik m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri birm\u0259nal\u0131 olaraq qeyd edirl\u0259r ki, dil, sad\u0259c\u0259, \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si deyil, eyni zamanda, \u0259d\u0259biyyatd\u0131r, tarixdir, mahn\u0131d\u0131r, musiqidir, mill\u0259tin taleyidir. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti bu h\u0259qiq\u0259t\u0259 sonsuz say\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015faraq ana dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131, onun \u00f6z imkanlar\u0131 v\u0259 qarda\u015f t\u00fcrk dill\u0259ri il\u0259 s\u0131x t\u0259masda inki\u015faf\u0131n\u0131 daim himay\u0259 edir, neqativ hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sirli t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131, ana dilimizin d\u00f6vl\u0259t dili statusuna he\u00e7 d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 say\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131lmamas\u0131, dild\u0259n istifad\u0259 zaman\u0131 onun sabitl\u0259\u015fmi\u015f normalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 da ciddi narahatl\u0131q do\u011furur.<br \/>\nYol veril\u0259n bel\u0259 n\u00f6qsanlar, \u0259sas\u0259n, s\u00f6zl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn yaz\u0131lmamas\u0131, m\u0259nan\u0131n ayd\u0131n v\u0259 s\u0259lis ifad\u0259 edilm\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycanda yaz\u0131l\u0131 m\u0259tbuat\u0131n s\u0259viyy\u0259si kifay\u0259t q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259kdir. M\u0259tbuat k\u00fctl\u0259vi hadis\u0259 oldu\u011fundan i\u015f\u00e7il\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox \u00e7\u0259tin m\u0259s\u0259l\u0259dir. Az\u0259rbaycanda \u0259d\u0259bi dilin qorunmas\u0131na ictimai n\u0259zar\u0259t seyr\u00e7ilikd\u0259n f\u0259al ictimai q\u0131na\u011fa v\u0259 \u0259m\u0259li i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirilm\u0259lidir.<br \/>\n\u0130ctimai r\u0259yd\u0259 narahatl\u0131q do\u011furan bir \u00f6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 unutmaq olmaz. Az\u0259rbaycan dilinin imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, dilin z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si prosesind\u0259 \u0259d\u0259biyyat v\u0259 elml\u0259 yana\u015f\u0131, median\u0131n da rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. K\u0130V insanlarla g\u00fcnd\u0259lik \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fundan onun dil normalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yol verdiyi n\u00f6qsanlar daha \u00e7ox diqq\u0259ti c\u0259lb edir v\u0259 haql\u0131 ictimai narahatl\u0131q do\u011furur. Bu g\u00fcn milli m\u0259tbuat, televiziya v\u0259 radioda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan q\u00fcsurlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n \u00f6hd\u0259l\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n i\u015fi layiqinc\u0259 yerin\u0259 yetirm\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<br \/>\nDig\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259 yeni s\u00f6zl\u0259rin, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259cn\u0259bi leksik vahidl\u0259rin dil\u0259 l\u00fczumsuz daxil edilm\u0259sidir. Son onillikl\u0259rd\u0259 c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 ba\u015f ver\u0259n ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 dilimiz\u0259 k\u00fclli miqdarda al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rin daxil olmas\u0131 t\u0259bii v\u0259 qanunauy\u011fun hald\u0131r. Bununla bel\u0259, \u00f6z s\u00f6zl\u0259rimiz ola-ola z\u0259ruri ehtiyac duyulmadan onlar\u0131n \u0259cn\u0259bi qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n nitqimiz\u0259 n\u00fcfuz etm\u0259sinin d\u0259 \u015fahidi oluruq. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, apar\u0131c\u0131 d\u00fcnya dill\u0259rinin Az\u0259rbaycan dilin\u0259, dilimizin is\u0259 dig\u0259r dill\u0259r\u0259 t\u0259siri qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. Burada \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 jurnalistl\u0259rin h\u0259min s\u00f6zl\u0259ri nec\u0259 i\u015fl\u0259d\u0259 bilm\u0259l\u0259ridir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131\u00a0 \u0130lham \u018fliyev d\u0259 AMEA-n\u0131n yubileyind\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 toxunaraq bildirmi\u015fdi ki, bizim dilimiz g\u00f6z\u0259l dildir v\u0259 yersiz \u0259cn\u0259bi s\u00f6zl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131m deyil.<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan dil\u00e7i aliml\u0259rin, bu sah\u0259nin inki\u015faf\u0131na m\u0259sul elmi dair\u0259l\u0259rin d\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 ciddi v\u0259zif\u0259l\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcr. AMEA Dil\u00e7iliik \u0130nstitutunda ana dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusunun t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanun\u00e7ulu\u011fun v\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 son d\u00f6vrd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 yeni b\u00f6lm\u0259 &#8212; q\u0259dim dill\u0259r v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r, sosiolinqvistika v\u0259 dil siyas\u0259ti, komp\u00fcter dil\u00e7iliyi, monitorinq \u015f\u00f6b\u0259l\u0259ri yarad\u0131l\u0131b. \u0130nstitutun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 vaxta\u015f\u0131r\u0131 yoxlamalar apar\u0131r, monitorinql\u0259r ke\u00e7irir v\u0259 \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131, m\u00f6vcud n\u00f6qsanlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn maarifl\u0259ndirici t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcr, aidiyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlara t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verir, onlarla m\u00fcqavil\u0259l\u0259r ba\u011flay\u0131r.<br \/>\nTeleviziya v\u0259 radio kanallar\u0131nda, m\u0259tbuat orqanlar\u0131nda v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin normalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ictimaiyy\u0259tin d\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 operativ t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Dil\u00e7ilik \u0130nstitutunda art\u0131q iki ildir ki, \u201cqaynar x\u0259tt\u201d f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. K\u0130V-d\u0259 \u0259d\u0259bi dilin normalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu sah\u0259y\u0259 sistemli, kompleks yana\u015fma z\u0259ruridir. K\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn vaxta\u015f\u0131r\u0131 dil m\u00f6vzusunda t\u0259lim v\u0259 seminarlar\u0131n t\u0259\u015fkili d\u0259 \u00f6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259dir.<br \/>\nK\u0130V-d\u0259 dil q\u00fcsurlar\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 jurnalistl\u0259rin m\u00fcraci\u0259t el\u0259dikl\u0259ri m\u00f6vzunu, b\u0259hs etdikl\u0259ri predmeti yax\u015f\u0131 bilm\u0259m\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Media v\u0259 dil m\u00f6vzusunda m\u00fczakir\u0259ld\u0259 bu bax\u0131mdan jurnalistl\u0259rin sah\u0259 v\u0259 m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 ixtisaslamas\u0131 prosesini d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259yin vacibliyi vur\u011fulan\u0131r. Do\u011frudan da, dil q\u00fcsurlar\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn media t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin pe\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, t\u0259hsild\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259, ictimai \u015f\u00fcurda dilin qorunmas\u0131, qanun\u00e7ulu\u011fun g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir.<br \/>\nMilli Televiziya v\u0259 Radio \u015euras\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan M\u0259tbuat \u015euras\u0131n\u0131n son ill\u0259rd\u0259 vaxta\u015f\u0131r\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 monitorinql\u0259r K\u0130V-d\u0259 ana dili normalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259li n\u00f6qsanlar\u0131n davam etdiyini a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 buna qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u00fcsullar\u0131 t\u0259klif edir. Teleradio dilind\u0259 \u0259sas narahatl\u0131q do\u011furan m\u0259s\u0259l\u0259 bir s\u0131ra hallarda adi m\u0259i\u015f\u0259t dilinin \u0259d\u0259bi dilin \u015fifahi formas\u0131 il\u0259 eynil\u0259\u015fdirilm\u0259sidir. \u00d6z\u0259l televiziya m\u0259kan\u0131nda \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 hallar\u0131na daha \u00e7ox rast g\u0259linir.<br \/>\nBu qurum b\u00fct\u00fcn televiziya v\u0259 radio \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n t\u0259l\u0259b edir ki, apar\u0131c\u0131lar d\u00f6vl\u0259t dilini m\u00fck\u0259mm\u0259l bilm\u0259li v\u0259 s\u0259lis dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 bacarmal\u0131d\u0131rlar.<br \/>\nAz\u0259rbaycan K\u0130V-nin ana dilimizd\u0259n istifad\u0259d\u0259 yol verdiyi n\u00f6qsanlarla ba\u011fl\u0131 yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz konfransda d\u00f6vl\u0259tin dil siyas\u0259tinin t\u0259l\u0259bi olaraq bildirilmi\u015fdi: \u201cSon zamanlar Az\u0259rbaycan dilinin verg\u00fcl\u00fcnd\u0259n tutmu\u015f \u00fcslubuna q\u0259d\u0259r pozulmas\u0131 hallar\u0131 yava\u015f-yava\u015f meyil hal\u0131 almaqdad\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycan dili z\u0259if dil deyil ki, hans\u0131sa normalar\u0131n pozulmas\u0131 dilin m\u0259hvin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xars\u0131n. Amma b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 dilin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, onun inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 bu sah\u0259y\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 diqq\u0259t qar\u015f\u0131m\u0131za qoydu\u011fumuz m\u0259qs\u0259d\u0259 \u00e7atma\u011f\u0131n \u0259sas yollar\u0131ndan biridir. Biz bunu m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259liyik\u201d.<br \/>\nBu z\u0259ruri t\u0259l\u0259b h\u0259r bir soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruma\u011fa, onu z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.<br \/>\nUnutmayaq ki, torpaq fiziki varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259t\u0259ni oldu\u011fu kimi, ana dilimiz d\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyam\u0131z\u0131n be\u015fiyidir. \u00dcmummili lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan dilin\u0259 tarixi sevgisinin sonsuzlu\u011fu, Prezident \u0130lham \u018fliyevin ana dilimizin qorunmas\u0131 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si z\u0259rur\u0259tin\u0259 diqq\u0259tinin ciddiliyi h\u0259r bir soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z ana dilin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 \u00f6rn\u0259k v\u0259 t\u0259l\u0259b olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Tahir AYDINO\u011eLU,<br \/>\n\u201cXalq q\u0259zeti\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xalq\u0131 xalq ed\u0259n, mill\u0259ti mill\u0259t ed\u0259n onun ana dilidir. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin safl\u0131\u011f\u0131na daim qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. \u018fd\u0259bi dilin t\u0259r\u0259qqisi olmadan m\u0259n\u0259vi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin t\u0259r\u0259qqisi m\u00fcmk\u00fcn deyildir. Heyd\u0259r \u018fL\u0130YEV \u00dcmummilli lider &nbsp; Ana dilimiz \u00f6z imkanlar\u0131n\u0131n z\u0259nginliyi, s\u0259s qurulu\u015funun s\u0259lisliyi v\u0259 qrammatik qurulu\u015funun sabitliyi il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir. M\u00fcasir Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dili siyasi-ictimai, elmi-m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f i\u015fl\u0259nm\u0259 dair\u0259sin\u0259 malik [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":381,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/380"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=380"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/380\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":382,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/380\/revisions\/382"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/381"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}