{"id":3810,"date":"2026-10-29T16:58:59","date_gmt":"2026-10-29T12:58:59","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=3810"},"modified":"2026-10-29T16:58:59","modified_gmt":"2026-10-29T12:58:59","slug":"mehman-h%c9%99s%c9%99nlinin-turk-dunyasinda-roman-monoqrafiyasi-isiq-uzu-gorub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/mehman-h%c9%99s%c9%99nlinin-turk-dunyasinda-roman-monoqrafiyasi-isiq-uzu-gorub\/","title":{"rendered":"Mehman H\u0259s\u0259nlinin \u201cT\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda roman\u201d monoqrafiyas\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb"},"content":{"rendered":"<p>AMEA Nizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun elmi i\u015fl\u0259r v\u0259 r\u0259q\u0259msal inki\u015faf \u00fczr\u0259 direktor m\u00fcavini, filologiya elml\u0259ri doktoru Mehman H\u0259s\u0259nlinin \u201cT\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda roman\u201d monoqrafiyas\u0131 n\u0259\u015fr olunub.<\/p>\n<p>Monoqrafiyada T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda roman janr\u0131n\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc v\u0259 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri 23 t\u00fcrk \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni areal\u0131 \u00fczr\u0259 \u00fczr\u0259 100-\u0259 yax\u0131n roman n\u00fcmun\u0259si \u0259sas\u0131nda ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<br \/>\nT\u0259dqiqatda Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259, T\u00fcrkm\u0259nistan, Qaqauz, Ax\u0131ska, \u0130raq v\u0259 Suriyada ya\u015fayan t\u00fcrkmanlar, \u015eimali Kipr, Balkan t\u00fcrkl\u0259ri (Bolqar\u0131stan, \u015eimali Makedoniya v\u0259 Kosovo), \u00d6zb\u0259kistan, Uy\u011fur, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, Qazax\u0131stan, Tatar\u0131stan, Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan, Qumuq, Qara\u00e7ay-Malkar, Kr\u0131m, \u00c7uva\u015f, Saxa v\u0259 Tuva \u0259d\u0259bi m\u00fchitl\u0259rind\u0259 roman yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri t\u0259hlil edilib.<br \/>\nBe\u015f f\u0259sild\u0259n ibar\u0259t t\u0259dqiqatda T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n roman \u0259n\u0259n\u0259si O\u011fuz, Karluk, Q\u0131p\u00e7aq, \u00c7uva\u015f v\u0259 Sibir t\u00fcrkl\u0259rinin \u0259d\u0259bi irsi kontekstind\u0259 sisteml\u0259\u015fdirilib. M\u00fc\u0259llif ayr\u0131-ayr\u0131 t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n roman yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tarixi-tipoloji yana\u015fma \u0259sas\u0131nda ara\u015fd\u0131raraq janr\u0131n milli \u0259d\u0259biyyatlarda formala\u015fma yollar\u0131n\u0131 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus inki\u015faf istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib.<br \/>\nMonoqrafiyan\u0131n O\u011fuz t\u00fcrkl\u0259rinin roman \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f f\u0259slind\u0259 Az\u0259rbaycan roman\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri, T\u00fcrkiy\u0259 roman\u0131nda narrativ strukturun t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc, T\u00fcrkm\u0259n roman\u0131nda sosial motivl\u0259r v\u0259 tarixi q\u0259hr\u0259man problemi ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bununla yana\u015f\u0131, Qaqauz roman\u0131nda etnogenez, Ax\u0131ska t\u00fcrkl\u0259rinin roman\u0131nda s\u00fcrg\u00fcn m\u00f6vzusu, \u0130raq v\u0259 Suriya t\u00fcrkmanlar\u0131n\u0131n roman yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda milli kimlik, \u015eimali Kipr v\u0259 Balkan t\u00fcrkl\u0259rinin romanlar\u0131nda tarixi prosesl\u0259rin b\u0259dii inikas\u0131 t\u0259hlil\u0259 c\u0259lb edilib.<br \/>\nKarluk t\u00fcrkl\u0259rinin roman \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunan f\u0259sild\u0259 \u00f6zb\u0259k roman\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131nda milli ideya v\u0259 tarixilik, uy\u011fur romanlar\u0131nda tarixi xronika v\u0259 milli t\u0259f\u0259kk\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilib. Q\u0131p\u00e7aq t\u00fcrkl\u0259rinin roman yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 is\u0259 mifoloji t\u0259may\u00fcll\u0259r, \u00fcslubi transformasiyalar, repressiya, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk, tarixi-sosial probleml\u0259r v\u0259 estetik axtar\u0131\u015flar bax\u0131m\u0131ndan ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. F\u0259sild\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, Qazax\u0131stan, Tatar\u0131stan, Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan, Qumuq, Qara\u00e7ay-Malkar v\u0259 Kr\u0131m t\u00fcrkl\u0259rinin roman \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri t\u0259hlil edilib.<br \/>\nT\u0259dqiqat\u0131n son f\u0259slind\u0259 \u00c7uva\u015f v\u0259 Sibir t\u00fcrkl\u0259rinin roman yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t yetirilib. Aleksandr Artemyevin \u201cSalambi\u201d, Nikolay Yakutskay\u0131n \u201cC\u00fczzam v\u0259 e\u015fq\u201d v\u0259 K\u0131z\u0131l Enik Kudaj\u0131n\u0131n \u201cT\u0259nha bucaq\u201d romanlar\u0131 \u0259sas\u0131nda bu \u0259d\u0259bi m\u00fchitl\u0259rd\u0259 etnom\u0259d\u0259ni kontekst, yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc, m\u0259h\u0259bb\u0259t m\u00f6vzusunun ontoloji semantikas\u0131 v\u0259 Tuva n\u0259srinin \u00fcmumt\u00fcrk \u0259d\u0259bi m\u0259kan\u0131ndak\u0131 yeri ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<br \/>\nMonoqrafiya T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u0259d\u0259bi m\u00fchitl\u0259rind\u0259 roman janr\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc v\u0259 inki\u015faf\u0131n\u0131 vahid t\u0259dqiqat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ara\u015fd\u0131ran, milli roman \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin tarixi-tipoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini sistemli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hlil ed\u0259n elmi \u0259s\u0259rdir. T\u0259dqiqat T\u00fcrk xalqlar\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n tarixi, roman n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 m\u00fcqayis\u0259li \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q sah\u0259l\u0259rind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar \u00fc\u00e7\u00fcn elmi m\u0259nb\u0259 kimi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AMEA Nizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun elmi i\u015fl\u0259r v\u0259 r\u0259q\u0259msal inki\u015faf \u00fczr\u0259 direktor m\u00fcavini, filologiya elml\u0259ri doktoru Mehman H\u0259s\u0259nlinin \u201cT\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda roman\u201d monoqrafiyas\u0131 n\u0259\u015fr olunub. Monoqrafiyada T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda roman janr\u0131n\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc v\u0259 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri 23 t\u00fcrk \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni areal\u0131 \u00fczr\u0259 \u00fczr\u0259 100-\u0259 yax\u0131n roman n\u00fcmun\u0259si \u0259sas\u0131nda ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. T\u0259dqiqatda Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259, T\u00fcrkm\u0259nistan, Qaqauz, Ax\u0131ska, \u0130raq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3811,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3810"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=3810"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3810\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3812,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3810\/revisions\/3812"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/3811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=3810"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=3810"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=3810"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}