{"id":383,"date":"2020-08-29T12:32:08","date_gmt":"2020-08-29T08:32:08","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=383"},"modified":"2020-08-29T12:32:08","modified_gmt":"2020-08-29T08:32:08","slug":"%c9%99bdurr%c9%99him-b%c9%99yin-q%c9%99stinl%c9%99ri-rust%c9%99m-kamal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/%c9%99bdurr%c9%99him-b%c9%99yin-q%c9%99stinl%c9%99ri-rust%c9%99m-kamal\/","title":{"rendered":"\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259yin &#8220;q\u0259stin&#8221;l\u0259ri &#8211; R\u00fcst\u0259m Kamal"},"content":{"rendered":"<p>\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev 1906-c\u0131 ilin noyabr ay\u0131nda &#8220;Molla N\u0259sr\u0259ddin&#8221;in sora\u011f\u0131 il\u0259 Rusiyadan Tiflis\u0259 g\u0259lir. \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, &#8220;bir q\u0259d\u0259r mehmanxanada rahat olduqdan sonra birba\u015f &#8220;Molla N\u0259sr\u0259ddin&#8221; idar\u0259sin\u0259 getdim&#8221;.<\/p>\n<p>\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y &#8220;Odissey kompleksin\u0259&#8221; malik yaz\u0131\u00e7\u0131d\u0131r. Odissey kimi, yerd\u0259yi\u015fm\u0259 onun taleyin\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Mehmanxana da evdir, amma m\u00fcv\u0259qq\u0259ti evdir, &#8220;\u00f6zg\u0259 d\u00fcnya&#8221;n\u0131n bir hiss\u0259sidir. \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259yin q\u0259hr\u0259manlar\u0131 da sanki evd\u0259 yox, mehmanxanada rahatl\u0131q tap\u0131rlar. B\u0259lk\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 mehmanxanalarda qalma\u011f\u0131 sevirdi\u2026<\/p>\n<p>\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y &#8220;A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015eah Qacar&#8221;\u0131 yazanda \u0130randa, bir m\u00fcdd\u0259t mehmanxanada da qalmal\u0131 olur.<\/p>\n<p>1919-cu ild\u0259 M\u00fcsavat h\u00f6kum\u0259ti g\u00f6nd\u0259ri\u015fi il\u0259 Da\u011f\u0131stana g\u0259l\u0259nd\u0259 \u00f6nc\u0259 mehmanxanaya gedir\u2026<\/p>\n<p>\u015eu\u015fa onun yadda\u015f\u0131nda &#8220;uca da\u011f ba\u015f\u0131nda&#8221; b\u00f6y\u00fck bir mehmanxanaya d\u00f6nm\u00fc\u015fd\u00fc. Mehmanxana metaforas\u0131 b\u0259lk\u0259 bu u\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131n travmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131yd\u0131: anas\u0131 atas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra ba\u015fqa \u0259r\u0259 gedir. Balaca \u018fbd\u00fcrr\u0259him\u0259 \u0259misigild\u0259 g\u00f6z verib, i\u015f\u0131q vermirl\u0259r. Bi\u00e7ar\u0259 u\u015faq \u0259zablara d\u00f6zm\u0259yib anas\u0131n\u0131n yan\u0131na qay\u0131d\u0131r\u2026<\/p>\n<p>Onun bioqrafiyas\u0131 &#8220;mehmanxana m\u0259tni&#8221;nd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Onun b\u0259dii s\u00fcjetl\u0259rinin \u0259sas xronotopunu da mehmanxana t\u0259\u015fkil edir, s\u00fcjetl\u0259rd\u0259 m\u0259nayarad\u0131c\u0131 m\u0259kand\u0131r. Mehmanxana yegan\u0259 yerdir ki, q\u0259hr\u0259man \u00f6z mehmanxana s\u0259rg\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rinin tarixini, ke\u00e7\u0259n g\u00fcnl\u0259ri ard\u0131c\u0131ll\u0131qla dan\u0131\u015fa bilir. Q\u0259za ispalkomunun maarif \u015f\u00f6b\u0259sinin zavxozu S\u00fcleyman Qurbanov&#8221; \u00fc\u00e7 min manat cibim\u0259 pul qoyub Tiflis\u0259 varid olub birba\u015f &#8220;Oriyant&#8221; mehmanxanas\u0131na getm\u0259sini xat\u0131rlay\u0131r. (&#8220;Ke\u00e7mi\u015f g\u00fcnl\u0259r&#8221;). B\u00fct\u00fcn yollar onun &#8220;marallar&#8221;\u0131n\u0131 mehmanxanaya apar\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 &#8220;bir ba\u015f&#8221; z\u0259rfini \u00e7ox i\u015fl\u0259dir.<\/p>\n<p>\u015eeyx \u015eaban\u0131n, Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin, qoca tarz\u0259nin evind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 bir fanilik, m\u00fcv\u0259qq\u0259tilik r\u00fczgar\u0131 dola\u015f\u0131r. &#8220;R\u00f6ya&#8221; hekay\u0259sind\u0259 &#8220;D\u0259rb\u0259nd&#8221; mehmanxanas\u0131 qoca acar S\u00fcleyman \u0259f\u0259ndinin m\u0259nzili olur.<\/p>\n<p>Dramlar\u0131nda hadis\u0259l\u0259r otaqlarda c\u0259r\u0259yan edir. Bu otaqlar sanki mehmanxana n\u00f6mr\u0259l\u0259ridir. A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar \u015eu\u015fada xan evind\u0259 qal\u0131r v\u0259 bura da\u00a0 onun son m\u0259nzili olur\u2026<\/p>\n<p>Onun personajlar\u0131 hans\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 gedirl\u0259rs\u0259, \u00f6nc\u0259 mehmanxanan\u0131n yerini soru\u015furlar. Mozalan b\u0259yin s\u0259yah\u0259tinin \u0259sas &#8220;mar\u015furutu&#8221; mehmanxanalardan ke\u00e7ir. Onun G\u0259nc\u0259 s\u0259yah\u0259ti &#8220;Tehran&#8221; mehmanxanas\u0131ndan ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;M\u00fcs\u0259lman q\u0259stinl\u0259ri&#8221; \u0259yal\u0259t \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir, vizit kart\u0131d\u0131r. \u015e\u0259h\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q mehmanxanadan ba\u015flay\u0131r: &#8220;\u00c7ox g\u00f6z\u0259l m\u00fcs\u0259lman q\u0259sdin&#8221;l\u0259ri var. &#8220;\u0130stanbul&#8221;, &#8220;Tehran&#8221;, &#8220;Parij&#8221; yax\u015f\u0131 \u0259la n\u00f6mr\u0259l\u0259r, \u0259la x\u00f6r\u0259kl\u0259r, \u00e7ox rahat olars\u0131n\u0131z&#8221; (&#8220;Mozalan b\u0259yin s\u0259yah\u0259tnam\u0259si&#8221;). &#8220;\u018fla n\u00f6mr\u0259l\u0259r&#8221;, &#8220;g\u00f6y\u00e7\u0259k n\u00f6mr\u0259l\u0259r&#8221; bu mehmanxanalar\u0131n reklam epitetl\u0259ridir.<\/p>\n<p>G\u0259nc\u0259d\u0259 mehmanxana biznesi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan Seyid Bala onunla \u00f6y\u00fcn\u00fcr ki, onun mehmanxanas\u0131nda, &#8220;n\u00f6mr\u0259l\u0259rd\u0259 qumar oynanm\u0131r, cavanlar y\u0131\u011f\u0131l\u0131b kef el\u0259mirl\u0259r. T\u0259mizc\u0259, pakiz\u0259 m\u00fcs\u0259lman n\u00f6mr\u0259l\u0259ri saxlay\u0131ram, m\u00fcs\u0259lman a\u015fpaz\u0131 saxlay\u0131ram, g\u00f6z\u0259l plov, dov\u011fa, dolma, k\u00fcft\u0259 bi\u015firir ki, \u00f6l\u00fc yes\u0259 diril\u0259r&#8221;. &#8220;M\u00fcs\u0259lman q\u0259stinl\u0259ri&#8221; \u0259la x\u00f6r\u0259kl\u0259ri il\u0259 tan\u0131n\u0131rsa, &#8220;Rusiya n\u00f6mr\u0259l\u0259rinin samovar\u0131na s\u00f6z ola bilm\u0259z&#8221;.<\/p>\n<p>Q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131n can\u0131ndak\u0131 mac\u0259ra-s\u0259rg\u00fcz\u0259\u015ft instinkti,\u00a0 cismani ehtiraslar\u0131, erotik x\u00fclyalar\u0131 yaln\u0131z &#8220;yad m\u0259kanlarda&#8221; &#8211; mehmanxana n\u00f6mr\u0259l\u0259rind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259 bilir. Mehmanxana k\u0259l\u0259kbazl\u0131q v\u0259 gop\u00e7uluq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u0259lveri\u015fli m\u0259kand\u0131r.<\/p>\n<p>Tiflis &#8220;q\u0259stin&#8221;l\u0259ri z\u0259ngin, varl\u0131 b\u0259yl\u0259rin ey\u015f-i\u015fr\u0259t yeridir. &#8220;D\u00f6rd\u00fc bir yerd\u0259 olanda Tiflis q\u0259stinl\u0259rind\u0259 s\u00fcrd\u00fckl\u0259ri kefd\u0259n bir-birin\u0259 s\u00f6yl\u0259y\u0259nl\u0259r&#8221; (&#8220;Xortdan\u0131n c\u0259h\u0259nn\u0259m m\u0259ktublar\u0131&#8221;).<\/p>\n<p>\u0130ranl\u0131 M\u0259rdudqulu xan\u0131n Tiflisd\u0259 bir n\u00f6mr\u0259d\u0259 ba\u015f\u0131 bir xan\u0131mla kef\u0259 nec\u0259 qar\u0131\u015f\u0131rsa, gec\u0259 var-yoxunu o\u011furlay\u0131rlar, birc\u0259 papa\u011f\u0131na toxunmurlar.<\/p>\n<p>Ke\u00e7mi\u015f g\u00fcnl\u0259rin nostaljisi onlar\u0131n yadda\u015f\u0131n\u0131 rahat buraxm\u0131r. &#8220;Budur, ne\u00e7\u0259 ildir ha \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram ki, he\u00e7 olmasa, gedim gend\u0259n d\u0259 olsa o kef \u00e7\u0259kdiyim mehmanxanalara tama\u015fa el\u0259yim&#8221;.<\/p>\n<p>\u018fn\u00a0 maraql\u0131 hadis\u0259l\u0259r mehmanxana tarix\u00e7\u0259l\u0259ridir: &#8220;Ax\u015fam saat s\u0259kkizd\u0259, gec\u0259 paltomun boynunu yuxar\u0131 qovzay\u0131b, papa\u011f\u0131m\u0131 g\u00f6zl\u0259rimin \u00fcst\u00fcn\u0259 bas\u0131b birba\u015f &#8220;Qryaznaya n\u00f6mr\u0259y\u0259&#8221; r\u0259van oldum. Qap\u0131\u00e7\u0131dan soru\u015fdum: &#8220;Filank\u0259s m\u0259nzild\u0259dirmi?&#8221; Dedi: &#8220;Buyurun, m\u0259nzild\u0259dir&#8221; v\u0259 cavab verm\u0259d\u0259n ikiqat ba\u015f \u0259yib, iki barma\u011f\u0131 il\u0259 boynunun ard\u0131n\u0131 qa\u015f\u0131d\u0131. Boynun ard\u0131n\u0131 qa\u015f\u0131maq bir z\u0259bani-hald\u0131r. Bunun m\u0259nas\u0131 budur ki, &#8220;buraya g\u0259lib-ged\u0259nd\u0259 kas\u0131b-kusubu unutma&#8221;.<\/p>\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u0259yal\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n absurdlu\u011funu v\u0259 m\u0259ntiqsizliyini t\u0259svir ed\u0259rk\u0259n sarkazm\u0131ndan qalm\u0131r. Q\u0259rv\u0259ndd\u0259ki mehmanxanan\u0131n q\u0259rib\u0259liyi ondad\u0131r ki, n\u00f6mr\u0259l\u0259rin yolu yoxdur. S\u0259b\u0259bini bel\u0259 izah edirl\u0259r: &#8220;Burada o\u011fru-\u0259yri \u00e7ox oldu\u011fundan m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259ri n\u0259rdivanla \u00e7\u0131xard\u0131b sonra n\u0259rdivan\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u00fck&#8221;. Bu mehmanxanan\u0131n bir p\u0259nc\u0259r\u0259si d\u0259 s\u00fc\u015f\u0259sizdir. S\u0259b\u0259bi d\u0259 budur ki, p\u0259nc\u0259r\u0259 olanda ditdili v\u0259 mil\u00e7\u0259k \u00e7\u0131xma\u011fa yol tapm\u0131r.<\/p>\n<p>Rusiya mehmanxanalar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti \u00fcr\u0259ka\u00e7an deyil, &#8220;r\u00fctub\u0259t qoxusu n\u00f6mr\u0259l\u0259rin zin\u0259tidir\u2026&#8221; \u018fbd\u00fcrr\u0259himb\u0259yin rus mehmanxanalar\u0131n\u0131n bir xo\u015fag\u0259lm\u0259z detal\u0131n\u0131 da qeyd edir: &#8220;Rusiya n\u00f6mr\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259\u015farat\u00fcl-\u0259rzd\u0259n h\u0259r n\u0259 ist\u0259s\u0259n tap\u0131lar: bir\u0259, taxtabiti, si\u00e7an, tarakan deyil\u0259n bir n\u00f6v dozanqurdu ki, ad\u0131na bizim k\u0259ndl\u0259rd\u0259 &#8220;qara fatma&#8221; deyirl\u0259r\u2026&#8221;<\/p>\n<p>Bu t\u0259svir Qoqolun &#8220;\u00d6l\u00fc canlar&#8221;\u0131nda bir b\u0259nz\u0259tm\u0259ni xat\u0131rlatd\u0131: &#8220;Qara gaval\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n tarakanlar&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Mehmanxana&#8221; obraz\u0131 \u018f.Haqverdiyevd\u0259 (M.C\u0259lild\u0259 d\u0259!)\u00a0 xalq\u0131n, toplumun metaforas\u0131d\u0131r. Yad\u0131n\u0131zdad\u0131rsa, Mirz\u0259 C\u0259lilin &#8220;Nigaran\u00e7\u0131l\u0131q&#8221; hekay\u0259si bel\u0259 ba\u015flay\u0131r: &#8220;Tiflisd\u0259 &#8220;\u0130slamiyy\u0259&#8221; mehmanxanas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc n\u00f6mr\u0259sin\u0259 iki n\u0259f\u0259r m\u00fcsafir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc, ikisi d\u0259 nax\u00e7\u0131vanl\u0131 idi\u2026<\/p>\n<p>H\u0259min g\u00fcn mehmanxanaya bir n\u0259f\u0259r d\u0259 g\u0259ldi d\u00fc\u015fd\u00fc, bu da \u015firvanl\u0131 M\u0259\u015f\u0259di M\u0259mm\u0259dba\u011f\u0131r idi ki, \u00f6zg\u0259 n\u00f6mr\u0259l\u0259rd\u0259 yer olmad\u0131\u011f\u0131ndan qabaqk\u0131 m\u0259\u015f\u0259dil\u0259rin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259min \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc n\u00f6mr\u0259y\u0259 bir kravat qoydurdu, bunlara yolda\u015f oldu&#8221;.<\/p>\n<p>\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259yd\u0259 is\u0259 &#8220;\u0130nsafiyy\u0259&#8221; mehmanxanas\u0131n\u0131n sahibi alt\u0131 n\u0259f\u0259r iranl\u0131n\u0131 bir n\u00f6mr\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fdirir (&#8220;H\u0259m\u015f\u0259ri pasportu&#8221;). G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, metafora hekay\u0259ni prit\u00e7aya \u00e7evirm\u0259k g\u00fcc\u00fcnd\u0259dir\u2026<\/p>\n<p>&#8220;\u018fd\u0259biyyat&#8221; q\u0259zeti<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev 1906-c\u0131 ilin noyabr ay\u0131nda &#8220;Molla N\u0259sr\u0259ddin&#8221;in sora\u011f\u0131 il\u0259 Rusiyadan Tiflis\u0259 g\u0259lir. \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, &#8220;bir q\u0259d\u0259r mehmanxanada rahat olduqdan sonra birba\u015f &#8220;Molla N\u0259sr\u0259ddin&#8221; idar\u0259sin\u0259 getdim&#8221;. \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y &#8220;Odissey kompleksin\u0259&#8221; malik yaz\u0131\u00e7\u0131d\u0131r. Odissey kimi, yerd\u0259yi\u015fm\u0259 onun taleyin\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Mehmanxana da evdir, amma m\u00fcv\u0259qq\u0259ti evdir, &#8220;\u00f6zg\u0259 d\u00fcnya&#8221;n\u0131n bir hiss\u0259sidir. \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259yin q\u0259hr\u0259manlar\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":384,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/383"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=383"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":385,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/383\/revisions\/385"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}