{"id":3853,"date":"2026-11-20T12:58:12","date_gmt":"2026-11-20T08:58:12","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=3853"},"modified":"2026-11-20T12:58:12","modified_gmt":"2026-11-20T08:58:12","slug":"kul-altindan-cixan-alov-movlan%c9%99-v%c9%99-s%c9%99ms-t%c9%99nhaliginin-f%c9%99ls%c9%99f%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/kul-altindan-cixan-alov-movlan%c9%99-v%c9%99-s%c9%99ms-t%c9%99nhaliginin-f%c9%99ls%c9%99f%c9%99si\/","title":{"rendered":"K\u00dcL ALTINDAN \u00c7IXAN ALOV (M\u00f6vlan\u0259 v\u0259 \u015e\u0259ms t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259si)"},"content":{"rendered":"<p>H\u0259yat b\u0259z\u0259n insan\u0131 b\u0259lli bir m\u0259qamda g\u00f6zl\u0259d\u0259r, xarici al\u0259m\u0259 baxanda h\u0259r \u015fey tamam g\u00f6r\u00fcn\u0259r \u2013 ad-san, h\u00f6rm\u0259t, m\u0259dr\u0259s\u0259 divarlar\u0131 aras\u0131nda \u0259ks olunan k\u0259lamlar, cild-cild kitablar\u0131n verdiyi bilg\u0259lik hissi&#8230; Lakin i\u00e7\u0259rid\u0259, ruhun \u0259n qaranl\u0131q k\u00fcnc\u00fcnd\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 doymayan, n\u0259 il\u0259 sakitl\u0259\u015f\u0259c\u0259yini bilm\u0259y\u0259n dilsiz bir susuzluq olar. M\u00f6vlan\u0259 C\u0259lal\u0259ddin Rumi m\u0259hz bel\u0259 bir zahiri dolulu\u011fun v\u0259 daxili susuzlu\u011fun bo\u015flu\u011funda idi.<\/p>\n<p>V\u0259 sonra \u015e\u0259ms g\u0259ldi.<\/p>\n<p>\u015e\u0259ms bir m\u00fc\u0259llim kimi g\u0259lm\u0259di, o, daxild\u0259ki alovu oyand\u0131ran bir q\u0131\u011f\u0131lc\u0131m, ruhu g\u00f6st\u0259r\u0259n bir g\u00fczg\u00fc kimi g\u0259ldi. Biri ill\u0259rl\u0259 toplad\u0131\u011f\u0131 bilikl\u0259rin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u0259yilirdi, dig\u0259ri is\u0259 o y\u00fck\u00fc at\u0131b i\u00e7\u0259rid\u0259ki alovu azad etm\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n azadl\u0131q a\u015fiqi ruh idi. Onlar\u0131n ilk bax\u0131\u015fmas\u0131 iki sonsuzlu\u011fun \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 idi.<\/p>\n<p>\u015e\u0259ms k\u0259si\u015fm\u0259 n\u00f6qt\u0259sind\u0259 bir z\u0259rr\u0259 kimi dayand\u0131 v\u0259 o m\u0259\u015fhur sual\u0131 atd\u0131 ortaya:<\/p>\n<p>\u2013 M\u0259h\u0259mm\u0259d (s.\u0259.s) b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, yoxsa Bay\u0259zid B\u0259stami?<\/p>\n<p>M\u00f6vlan\u0259 t\u0259r\u0259dd\u00fcds\u00fcz cavab verdi:<\/p>\n<p>\u2013 Bu nec\u0259 suald\u0131r? \u018flb\u0259tt\u0259 ki, H\u0259zr\u0259ti M\u0259h\u0259mm\u0259d (s.\u0259.s) b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u015e\u0259ms g\u00f6zl\u0259rini M\u00f6vlan\u0259nin g\u00f6zl\u0259rin\u0259 dik\u0259r\u0259k t\u0259krar etdi:<\/p>\n<p>\u2013 B\u0259s n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn B\u0259stami \u201c\u00d6z\u00fcm\u00fc t\u0259sbeh edir\u0259m, \u015fan\u0131m n\u0259 ucad\u0131r\u201d dediyi halda, M\u0259h\u0259mm\u0259d (s.\u0259.s) Allaha \u201cS\u0259ni layiqinc\u0259 tan\u0131ya bilm\u0259dik\u201d \u2013 deyirdi?<\/p>\n<p>M\u0259hz bu an o qapal\u0131 m\u0259dr\u0259s\u0259 divarlar\u0131, o quru elmi q\u0259libl\u0259r \u00e7at verdi. M\u00f6vlan\u0259 d\u0259rind\u0259n n\u0259f\u0259s ald\u0131 v\u0259 sirrin p\u0259rd\u0259sini aralad\u0131:<\/p>\n<p>\u2013 B\u0259staminin m\u0259n\u0259vi qab\u0131 bir damla il\u0259 doldu v\u0259 da\u015fd\u0131. O, azac\u0131q feyzl\u0259 doydu\u011funu sand\u0131. Lakin H\u0259zr\u0259ti M\u0259h\u0259mm\u0259din (s.\u0259.s) m\u0259n\u0259vi tutumu v\u0259 sin\u0259si sonsuz bir \u00fcmman idi; o, i\u00e7dikc\u0259 daha \u00e7ox susay\u0131r, daha da d\u0259rinl\u0259\u015firdi.<\/p>\n<p>\u015e\u0259msin d\u0259 almaq ist\u0259diyi cavab m\u0259hz bu cavab idi: B\u0259staminin bir damla il\u0259 doyan f\u0259nal\u0131\u011f\u0131 m\u00fcqabilind\u0259 H\u0259zr\u0259ti M\u0259h\u0259mm\u0259din (s.\u0259.s) \u00fcmman oldu\u011funu v\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259r ucal\u0131\u011f\u0131n\u0131n he\u00e7 vaxt bitm\u0259y\u0259n bir ilahi susuzluqdan ibar\u0259t oldu\u011funu ortaya qoymaq.<\/p>\n<p>Bu dialoq \u0259slind\u0259 n\u0259z\u0259ri a\u011f\u0131lla sonsuz e\u015fqin, \u00f6l\u00e7\u00fcy\u0259 g\u0259l\u0259n bilikl\u0259 co\u015f\u011fun bir \u00fcmman\u0131n ilk qar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 idi. M\u00f6vlan\u0259 anlad\u0131 ki, indiy\u0259d\u0259k toplad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn cavablar sad\u0259c\u0259 bilik q\u0259libl\u0259ridir; \u015e\u0259ms is\u0259 ona o q\u0259libl\u0259r\u0259 s\u0131\u011fmayan, s\u0259rh\u0259d tan\u0131mayan m\u0259n\u0259vi \u00fcmman\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi.<\/p>\n<p>H\u0259r k\u0259s\u0259 onlar\u0131n aylarla davam ed\u0259n x\u0259lv\u0259ti \u2013 ba\u011fl\u0131 qap\u0131 arxas\u0131ndak\u0131 t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131 maraql\u0131 idi. D\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fcnd\u0259 bu, bir alimin yolundan sapmas\u0131, bir d\u0259rvi\u015fin sehrin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Lakin o qapal\u0131 otaqda n\u0259l\u0259rin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 sonralar M\u00f6vlan\u0259nin q\u0259l\u0259mind\u0259n s\u00fcz\u00fcl\u0259n misralardan b\u0259lli olacaqd\u0131. O x\u0259lv\u0259t n\u0259 quru bilik m\u00fcbadil\u0259si, n\u0259 d\u0259 n\u0259z\u0259riyy\u0259 idi, o, iki ruhun bir-birind\u0259 f\u0259na taparaq \u0130lahi Varl\u0131\u011f\u0131n aynas\u0131na \u00e7evrilm\u0259si hal\u0131 idi.<\/p>\n<p>\u0130nsan b\u0259z\u0259n bildikl\u0259rini unutduqca, bildikl\u0259rind\u0259n soyunduqca \u00d6z\u00fcn\u0259 \u00e7at\u0131r. M\u00f6vlan\u0259 d\u0259 \u015e\u0259msin g\u00fczg\u00fcs\u00fcnd\u0259 soyunurdu: kitablar\u0131ndan, unvanlar\u0131ndan, z\u0259nn etdiyi \u201cm\u0259n\u201dind\u0259n \u2013 rahat, amma soyuq k\u00fcl\u00fcnd\u0259n&#8230;<\/p>\n<p>Onlar\u0131n s\u00f6hb\u0259ti dill\u0259rinin susdu\u011fu yerd\u0259 ba\u015flay\u0131rd\u0131 \u2013 lisani-halda, s\u00fckutun daxili musiqisind\u0259. B\u0259z\u0259n saatlarla susurdular. \u00c7\u00fcnki h\u0259qiqi Sevgi v\u0259 feyz s\u00f6z\u00fcn \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sin\u0259 s\u0131\u011fmaz, o, Xaliqd\u0259n g\u0259ldiyi \u00fc\u00e7\u00fcn bir bax\u0131\u015fdan dig\u0259rin\u0259, bir \u00fcr\u0259k d\u00f6y\u00fcnt\u00fcs\u00fcnd\u0259n dig\u0259r x\u0259lq\u0259 axar. \u015e\u0259ms M\u00f6vlan\u0259y\u0259 xaml\u0131qdan bi\u015fm\u0259y\u0259, bi\u015fm\u0259kd\u0259n yanma\u011fa ged\u0259n yolu a\u00e7\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>V\u0259 o g\u00fcn g\u0259ldi&#8230; \u015e\u0259ms yox oldu. Qeyb\u0259 \u00e7\u0259kildi, ya da bir k\u00f6lg\u0259 kimi gec\u0259nin i\u00e7ind\u0259 \u0259riyib getdi.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r \u015e\u0259ms getm\u0259s\u0259ydi, M\u00f6vlan\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 yaln\u0131z bir n\u0259f\u0259rin a\u015fiqi kimi qalacaqd\u0131. Lakin \u015e\u0259msin gedi\u015fi \u2013 o b\u00f6y\u00fck h\u0259sr\u0259t v\u0259 d\u00f6z\u00fclm\u0259z a\u011fr\u0131 M\u00f6vlan\u0259nin daxilind\u0259ki vulkan\u0131 partlatd\u0131. \u015e\u0259msin cismaniyy\u0259ti \u00e7\u0259kildi ki, onun m\u0259nas\u0131 b\u00fct\u00fcn kainata yay\u0131ls\u0131n. O ayr\u0131l\u0131qdan \u201cDivan-i K\u0259bir\u201din co\u015f\u011fun misralar\u0131, \u201cM\u0259sn\u0259vi\u201dnin hikm\u0259t \u00e7aylar\u0131 axd\u0131. M\u00f6vlan\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259n\u0259vi \u00f6mr\u00fcn\u00fc n\u0259hay\u0259tind\u0259 bu \u00fc\u00e7 k\u0259lm\u0259 il\u0259 p\u0131\u00e7\u0131lday\u0131rd\u0131: \u201cXamd\u0131m, bi\u015fdim, yand\u0131m&#8230;\u201d<\/p>\n<p>M\u00f6vlan\u0259 anlad\u0131 ki, \u015e\u0259msd\u0259n \u00f6yr\u0259ndiyi sirr \u015e\u0259msin \u00f6z\u00fc deyilmi\u015f, \u015e\u0259ms sad\u0259c\u0259 o sirr\u0259 ged\u0259n qap\u0131ym\u0131\u015f. O qap\u0131 ba\u011fland\u0131, lakin p\u0259nc\u0259r\u0259 b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u00fcz\u00fcn\u0259 a\u00e7\u0131ld\u0131. (\u018flb\u0259tt\u0259 ki, g\u00f6r\u0259 bil\u0259n\u0259.)<\/p>\n<p>Art\u0131q o, t\u0259kc\u0259 \u00f6z daxili yan\u011f\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fayan d\u0259rvi\u015f deyil, h\u0259r k\u0259si o sonsuz \u00fcmmana \u00e7a\u011fran bir b\u0259\u015f\u0259r s\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi:<\/p>\n<p>Gene gel, gene.Ne olursan ol, ister kafir ol,\u0130ster ate\u015fe tap, ister puta,\u0130ster y\u00fcz kere t\u00f6vbe etmi\u015f ol,ister y\u00fcz kere bozmu\u015f ol t\u00f6vbeni&#8230;Umutsuzluk kap\u0131s\u0131 de\u011fil bu kap\u0131,Nas\u0131lsan,\u00d6yle gel&#8230;<\/p>\n<p>M\u00f6vlan\u0259 il\u0259 \u015e\u0259msin s\u00f6hb\u0259tl\u0259rind\u0259ki \u0259sl sirr el\u0259 budur: \u0130nsan\u0131n \u00f6z i\u00e7ind\u0259ki \u0130lahi c\u00f6vh\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir b\u0259l\u0259d\u00e7iy\u0259, o b\u0259l\u0259d\u00e7inin gedi\u015find\u0259n do\u011fan h\u0259sr\u0259t\u0259 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, h\u0259r \u015feyi yand\u0131ran bir E\u015fq\u0259 ehtiyac\u0131 var. O s\u00f6hb\u0259t bitm\u0259yib; o, h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6z i\u00e7ind\u0259ki s\u00fckutu dinl\u0259y\u0259 bil\u0259n, h\u0259qiqi \u201cm\u0259n\u201dini axtaran h\u0259r ruhun d\u0259rinliyind\u0259 p\u0131\u00e7\u0131ldama\u011fa davam edir.<\/p>\n<p>Adil\u0259 N\u0259z\u0259r<\/p>\n<p>Filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259yat b\u0259z\u0259n insan\u0131 b\u0259lli bir m\u0259qamda g\u00f6zl\u0259d\u0259r, xarici al\u0259m\u0259 baxanda h\u0259r \u015fey tamam g\u00f6r\u00fcn\u0259r \u2013 ad-san, h\u00f6rm\u0259t, m\u0259dr\u0259s\u0259 divarlar\u0131 aras\u0131nda \u0259ks olunan k\u0259lamlar, cild-cild kitablar\u0131n verdiyi bilg\u0259lik hissi&#8230; Lakin i\u00e7\u0259rid\u0259, ruhun \u0259n qaranl\u0131q k\u00fcnc\u00fcnd\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 doymayan, n\u0259 il\u0259 sakitl\u0259\u015f\u0259c\u0259yini bilm\u0259y\u0259n dilsiz bir susuzluq olar. M\u00f6vlan\u0259 C\u0259lal\u0259ddin Rumi m\u0259hz bel\u0259 bir zahiri dolulu\u011fun v\u0259 daxili [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3854,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3853"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=3853"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3855,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/3853\/revisions\/3855"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/3854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=3853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=3853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=3853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}