{"id":549,"date":"2021-01-13T16:12:06","date_gmt":"2021-01-13T12:12:06","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=549"},"modified":"2021-01-13T16:14:48","modified_gmt":"2021-01-13T12:14:48","slug":"nizami-g%c9%99nc%c9%99vinin-milliy%c9%99ti-n%c9%99-idi-zaur-%c9%99liyev-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/nizami-g%c9%99nc%c9%99vinin-milliy%c9%99ti-n%c9%99-idi-zaur-%c9%99liyev-yazir\/","title":{"rendered":"Nizami G\u0259nc\u0259vinin milliy\u0259ti n\u0259 idi? &#8211; Zaur \u018fliyev yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<div>\n<div><strong>Alman yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u0130ohan \u015eerr: Nizami ata t\u0259r\u0259fd\u0259n t\u00fcrk idi.<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Amerika tarix\u00e7isi Lev Slyozkin 1934-c\u00fc ild\u0259 SSR\u0130 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin birinci Konqresind\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, Nizami G\u0259nc\u0259vini &#8220;G\u0259nc\u0259d\u0259n olan t\u00fcrk\u201d adland\u0131r\u0131b.<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u0130ran \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar\u0131: Nizami G\u0259nc\u0259vi farsca yaz\u0131b, amma ondan t\u00fcrk \u0259tri g\u0259lir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>3 aprel 1939-cu ild\u0259 Ukrayna \u015fairi Nikolay Bajan\u0131n &#8220;Pravda&#8221; q\u0259zetind\u0259 m\u0259qal\u0259si \u00e7\u0131x\u0131r. M\u0259qal\u0259d\u0259 o, Stalinl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131: &#8220;Yolda\u015f Stalin m\u0259n\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fair Nizami il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015fd\u0131, onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n sitat g\u0259tirdi, o, bu s\u00f6zl\u0259rl\u0259 onu \u0259sasland\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, Nizamini \u0130ran \u0259d\u0259biyyat\u0131na verm\u0259k laz\u0131m deyil. Ona g\u00f6r\u0259 yox ki, farsca \u015feirl\u0259r yaz\u0131b, ona g\u00f6r\u0259 ki, o \u00f6z poemalar\u0131nda farsca \u015feir yazma\u011fa m\u0259cbur oldu\u011funu v\u0259 \u00f6z xalq\u0131yla do\u011fma dilind\u0259 \u0259laq\u0259y\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259diyini g\u00f6st\u0259rir\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>1947-ci il 22 sentyabrda SSR\u0130 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u0259dri Nikolay Tixonovun &#8220;Pravda\u201d q\u0259zetind\u0259 bel\u0259 bir m\u0259qal\u0259si d\u0259rc olunmu\u015fdu: &#8220;Ayd\u0131nd\u0131r ki, Nizami farsca yaz\u0131b. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri olan burjua tarix\u00e7il\u0259ri, \u0130ran milliy\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Nizaminin fars \u015fairi kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verilm\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycanla \u0259laq\u0259sinin olmamas\u0131 fakt\u0131 ilk d\u0259f\u0259 deyil, ancaq bu h\u0259yas\u0131z yalan he\u00e7 kimi aldada bilm\u0259di&#8221;.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Yevgeni Bertels t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan B\u00f6y\u00fck Sovet Ensiklopediyas\u0131 1939-cu ild\u0259 Nizamini Az\u0259rbaycan \u015fairi kimi t\u0259qdim etdi v\u0259 1940-c\u0131 ild\u0259n sonra art\u0131q Nizaminin az\u0259rbaycanl\u0131 olmas\u0131 b\u00fct\u00fcn sovet aliml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olundu.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259: &#8220;Yaln\u0131z farsca yazd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fcrk dem\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? \u018fsla!!!&#8221;<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018fs\u0259rl\u0259rini \u0259r\u0259bc\u0259 yazd\u0131qlar\u0131 halda, t\u00fcrkl\u00fck haqq\u0131ndak\u0131 duy\u011fular\u0131 il\u0259, t\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyi tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna yer tutan Ka\u015f\u011farl\u0131 Mahmudlar, F\u0259xr\u0259ddin M\u00fcbar\u0259k\u015fahlar, Z\u0259m\u0259x\u015f\u0259rli Mahmudlar n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u00fcrkd\u00fcrl\u0259rs\u0259, Nizami d\u0259 onlar q\u0259d\u0259r t\u00fcrkd\u00fcr!<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Nizami G\u0259nc\u0259vi 1188-ci il sentyabr ay\u0131n\u0131n 24-d\u0259 bitirdiyi &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221; \u0259s\u0259rini t\u00fcrk dilind\u0259 yazmaq ist\u0259yib. &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun\u201du t\u00fcrk dilind\u0259 deyil, fars dilind\u0259 yazmas\u0131n\u0131 \u0259mr ver\u0259n Axistan\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri onu \u00e7ox q\u0259z\u0259bl\u0259ndirib, amma o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259din xahi\u015fi il\u0259 onu farsca yazma\u011fa raz\u0131l\u0131q verib. \u00d6z etiraz\u0131n\u0131 \u0259s\u0259rd\u0259 bel\u0259 \u015f\u0259rh edib: &#8220;N\u0259 c\u00fcr\u0259tim vard\u0131r \u0259mrd\u0259n qa\u00e7am, n\u0259 d\u0259 k\u00f6nl\u00fcn vard\u0131r x\u0259zin\u0259 a\u00e7am&#8221;.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Q\u0259rb \u0259d\u0259biyyat\u0131 is\u0259 onu \u0259sas\u0259n fars v\u0259 iranl\u0131 kimi t\u0259qdim edir. Burada fars dilind\u0259 yazm\u0131\u015f oldu\u011funu \u0259sas kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Halbuki, fars dilind\u0259 yazmaq o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259si idi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Nizami G\u0259nc\u0259vi &#8220;Xosrov v\u0259 \u015eirin\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>T\u00fcrkl\u00fcy\u00fcm bu h\u0259b\u0259\u015fd\u0259 hec getmir.<\/div>\n<div>Dadl\u0131 dov\u011faya xalq meyl etmir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Burdada Farsl\u0131\u011f\u0131m v\u0259 ya K\u00fcrdl\u00fcy\u00fcm deyil, T\u00fcrkl\u00fcy\u00fcm deyir. H\u0259l\u0259 XV \u0259srd\u0259 D\u00f6vl\u0259t\u015fah S\u0259m\u0259rq\u0259ndi &#8220;T\u0259zkir\u0259t\u00fcl-\u015f\u00fc\u0259ra&#8221; kitab\u0131nda Nizaminin t\u00fcrkc\u0259 divan\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verib.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai d\u0259 Nizamini \u00e7ox sevirdi. Onun f\u0259rman\u0131yla &#8220;X\u0259ms\u0259&#8221;nin \u00fcz\u00fc d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Nizami (G\u0259nc\u0259vi) d\u0259 \u00f6z \u00f6vlad\u0131n\u0131 t\u00fcrkzad\u0259 (t\u00fcrk o\u011flu) adland\u0131r\u0131r v\u0259 &#8220;Xosrov v\u0259 \u015eirin&#8221; \u0259s\u0259rinin sonunda yaz\u0131r:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018fg\u0259r \u015fod tork\u0259m \u0259z x\u0259rg\u0259h n\u0259hani,<\/div>\n<div>Xoday\u0259, torkzad\u0259mva to dani.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>(\u018fg\u0259r t\u00fcrk\u00fcm \u00e7ad\u0131rdan gizlin\u0259 \u00e7\u0259kildis\u0259 d\u0259,<\/div>\n<div>Xudaya, t\u00fcrk balas\u0131n\u0131 s\u0259n \u00f6z\u00fcn qoru.)<\/div>\n<div><\/div>\n<div>M\u0259lumdur ki, bu misralarda \u015fair \u00e7ox sevdiyi Afaq\u0131n d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7m\u0259sind\u0259n b\u0259hs a\u00e7\u0131r, ona &#8220;t\u00fcrk\u00fcm&#8221; deyir, Afaqdan olan o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259di is\u0259 &#8220;t\u00fcrk balas\u0131&#8221; adland\u0131r\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Q\u0259rb t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131ndan Hammer, Baxer, Rutter, Erdman, Atkinson, Duda, Vilson, Blend kimi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnaslar onu t\u00fcrk adland\u0131r\u0131blar.<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Zaur \u018fliyev<\/strong><\/div>\n<div><strong>dosent<\/strong><\/div>\n<div><b>\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-550\" src=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Zaur-300x181.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"181\" srcset=\"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Zaur-300x181.jpg 300w, https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Zaur.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/b><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alman yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u0130ohan \u015eerr: Nizami ata t\u0259r\u0259fd\u0259n t\u00fcrk idi. Amerika tarix\u00e7isi Lev Slyozkin 1934-c\u00fc ild\u0259 SSR\u0130 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin birinci Konqresind\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, Nizami G\u0259nc\u0259vini &#8220;G\u0259nc\u0259d\u0259n olan t\u00fcrk\u201d adland\u0131r\u0131b. \u0130ran \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar\u0131: Nizami G\u0259nc\u0259vi farsca yaz\u0131b, amma ondan t\u00fcrk \u0259tri g\u0259lir. 3 aprel 1939-cu ild\u0259 Ukrayna \u015fairi Nikolay Bajan\u0131n &#8220;Pravda&#8221; q\u0259zetind\u0259 m\u0259qal\u0259si \u00e7\u0131x\u0131r. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":551,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/549"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=549"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":554,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/549\/revisions\/554"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}