{"id":656,"date":"2021-02-13T17:30:19","date_gmt":"2021-02-13T13:30:19","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=656"},"modified":"2021-02-13T17:30:19","modified_gmt":"2021-02-13T13:30:19","slug":"b%c9%99xtiyar-vahabzad%c9%99nin-ozumuzu-k%c9%99s%c9%99n-qilinc-%c9%99s%c9%99rind%c9%99-milli-yaddas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/b%c9%99xtiyar-vahabzad%c9%99nin-ozumuzu-k%c9%99s%c9%99n-qilinc-%c9%99s%c9%99rind%c9%99-milli-yaddas\/","title":{"rendered":"B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin &#8220;\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259s\u0259n q\u0131l\u0131nc&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 milli yadda\u015f"},"content":{"rendered":"<p><b>B\u0259dii fikrimizin z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 m\u00fcst\u0259sna rolu olan B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 r\u0259ngar\u0259ng v\u0259 b\u0259nz\u0259rsizdir.<br \/>\n<\/b><br \/>\nB\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259slind\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn folklor elementl\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin bir laboratoriyad\u0131r.Onun z\u0259ngin irsi, \u015feirl\u0259ri, dram v\u0259 pyesl\u0259ri xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan qidalan\u0131r, milli\u2013m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nir. B.Vahabzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n poetik g\u00fcc\u00fc is\u0259 \u0259slind\u0259 milli yadda\u015fdan g\u0259l\u0259n enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan, Seyf\u0259ddin Rzasoyun \u201cB. Vahabzad\u0259 v\u0259 milli yadda\u015f\u201dla ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259ri \u00e7ox orijinald\u0131r.\u201c Ad\u0259t\u0259n, bir s\u0259n\u0259tkar\u0131n milli yadda\u015f\u0131n ulu qayna\u011f\u0131 olan folklora ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rark\u0259n onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda i\u015fl\u0259nmi\u015f atalar s\u00f6zl\u0259ri v\u0259 m\u0259s\u0259ll\u0259r\u0259, na\u011f\u0131l-dastan hikm\u0259tl\u0259rin\u0259, \u0259fsan\u0259-r\u0259vay\u0259t motivl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t verirl\u0259r. Lakin bu yol B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir halda yaram\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck \u015fairin xalq qaynaqlar\u0131na, folklora m\u00fcnasib\u0259tini bu \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 bu s\u0259viyy\u0259d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k, \u0259slind\u0259, B\u0259xtiyarla folklor, B\u0259xtiyarla milli yadda\u015f aras\u0131nda ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 bir s\u0259dd \u00e7\u0259km\u0259k, s\u0259n\u0259tkar\u0131 s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 milli yadda\u015fdan ay\u0131rmaq dem\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 milli yadda\u015fdan he\u00e7 vaxt uzaq d\u00fc\u015fm\u0259mi\u015f, bir an bel\u0259 ondan qopmam\u0131\u015f,\u0259ksin\u0259, h\u0259mi\u015f\u0259 milli yadda\u015fla ba\u015f-ba\u015fa, i\u00e7-i\u00e7\u0259, k\u00f6n\u00fcl-k\u00f6n\u00fcl\u0259 olmu\u015fdur. Bu m\u0259nada B\u0259xtiyar yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda xalq qaynaqlar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fairin poeziyas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 birba\u015fa milli yadda\u015f\u0131n, folklor yadda\u015f\u0131n\u0131n ulu hikm\u0259tl\u0259rinin qorundu\u011fu qaynaq kimi yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>B.Vahabzad\u0259 \u00f6z\u00fc insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc \u015f\u0259rti olaraq 3 d\u00f6vr\u0259 b\u00f6l\u00fcr: u\u015faql\u0131q- no\u011ful d\u00f6vr\u00fc, g\u0259nclik \u2013na\u011f\u0131l d\u00f6vr\u00fc, ah\u0131ll\u0131q v\u0259 qocal\u0131q is\u0259-a\u011f\u0131l d\u00f6vr\u00fc.<\/p>\n<p>B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn no\u011ful d\u00f6vr\u00fcn\u00fc xat\u0131rlay\u0131r: \u201c\u00d6mr\u00fcmd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 g\u00f6y gurultusunu e\u015fidib qorxudan anam\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 qa\u00e7d\u0131\u011f\u0131m v\u0259 o s\u0259sin n\u0259 oldu\u011funu soru\u015fdu\u011fum indiki kimi yad\u0131mdad\u0131r. Anam m\u0259ni ba\u011fr\u0131na bas\u0131b:-Qorxma, -dedi,-M\u0259l\u0259kl\u0259r g\u00f6yd\u0259 at \u00e7ap\u0131r. O, g\u00f6yd\u0259 at \u00e7apan m\u0259l\u0259kl\u0259ri x\u0259yal\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259ril\u0259 g\u00f6r\u00fcr: He\u00e7 dem\u0259, g\u00f6y gurultusu, atlar\u0131n ki\u015fn\u0259rtisi v\u0259 ayaqlar\u0131n\u0131n tapp\u0131lt\u0131s\u0131 \u015fim\u015f\u0259k is\u0259 na\u011f\u0131llar\u0131ndan qopan par\u0131lt\u0131 imi\u015f\u2026\u201d<\/p>\n<p>B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 h\u0259min o g\u00f6z\u0259l s\u00f6z\u00fcn sehrin\u0259 b\u00fcr\u00fcn\u0259r\u0259k, \u0259d\u0259biyyata, s\u00f6z s\u0259n\u0259tin\u0259 g\u0259lir. Xalq ruhundan boy at\u0131r, xalq ruhuna k\u00f6kl\u0259nir, bu ruhun ifad\u0259\u00e7isin\u0259 \u00e7evrilir. Folklorumuzla n\u0259f\u0259s al\u0131r v\u0259 dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00f6v yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u015fifahi \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n ruhunu ya\u015fad\u0131r. Daha sonralar is\u0259 yazar, t\u0259bi\u0259t hadis\u0259sini &#8211; h\u0259min o g\u00f6y gurultusunu \u201c\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259s\u0259n q\u0131l\u0131nc\u201d pyesin\u0259 g\u0259tirir, obraz\u0131n xarakterinin, onun i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131nda m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 t\u0259tbiq edir.<\/p>\n<p><i>\u201cG\u00f6y gurultusu &#8230;<br \/>\nDulu xan: Bu s\u0259s n\u0259dir?<\/i><\/p>\n<p>M\u0259l\u0259k: O s\u0259s s\u0259nin i\u00e7ind\u0259 xeyirl\u0259 \u015f\u0259rin toqqu\u015fan q\u0131l\u0131nclar\u0131n\u0131n s\u0259sidir\u201d Milli \u2013 m\u0259n\u0259vi irs\u0259, folklora b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m ver\u0259n B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin, \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131, onun ideya v\u0259 b\u0259dii x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda qiym\u0259tli fikirl\u0259ri b\u00fct\u00fcn zaman\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn aktuald\u0131r.\u201cE\u015fitdiyimiz na\u011f\u0131llar, \u0259fsan\u0259l\u0259r, \u0259satirl\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r sehrli v\u0259 m\u00f6c\u00fcz\u0259lidirs\u0259, bir o q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u0259ldir, bir o q\u0259d\u0259r m\u0259nal\u0131d\u0131r, hikm\u0259tlidir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki bu sirl\u0259r, m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r u\u015faq x\u0259yal\u0131na qanad verir, u\u00e7urur, fantaziyas\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir. Amand\u0131r analar, n\u0259n\u0259l\u0259r, babalar, u\u015faqlara sirli, m\u00f6c\u00fcz\u0259li na\u011f\u0131llar dan\u0131\u015f\u0131n, onlara u\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn qanad verin\u201d Bu ideyaya sadiq qalan s\u0259n\u0259tkar b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 boyu xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n r\u0259ngar\u0259ng n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla yararlan\u0131r, d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259ri xalq\u0131n s\u00f6z yadda\u015f\u0131nda \u0259b\u0259di h\u0259kk olunur.<\/p>\n<p>B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk yazar\u0131 H\u00fcseyn Nihal Ats\u0131z\u0131n \u201cBozkurtlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc\u201d roman\u0131n\u0131n t\u0259siril\u0259 \u201c\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259s\u0259n q\u0131l\u0131nc\u201d pyesini yaz\u0131r v\u0259 onun xatir\u0259sin\u0259 ithaf edir.Yazar \u0259s\u0259rini \u0259vv\u0259ld\u0259n ax\u0131ra q\u0259d\u0259r milli folklor \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00f6kl\u0259yir. B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 \u0259s\u0259rd\u0259, qurddan t\u00f6r\u0259y\u0259n, q\u0259dim T\u00fcrk soylar\u0131ndan g\u0259l\u0259n A\u015fina ail\u0259sinin qurdu\u011fu G\u00f6yt\u00fcrk xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tarixi t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl yolunu, m\u00fcbariz\u0259 tarixini \u0259svir edir.<\/p>\n<p>B. Vahabzad\u0259 \u0259n q\u0259dim T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n olan v\u0259 ad\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 T\u00fcrk ad\u0131 yer alan G\u00f6yt\u00fcrkl\u0259r\u0259 aid dastanlara m\u00fcraci\u0259t edir. T\u00fcrkl\u0259rin islam\u0131 q\u0259bul etm\u0259l\u0259rind\u0259n \u00f6nc\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapan Bozqurd v\u0259 Ergenekon \u0259fsan\u0259l\u0259rini \u0259s\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcr.B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 \u201c \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259s\u0259n q\u0131l\u0131nc \u201c pyesind\u0259 folklorda yatan tarixi oyada bilir, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck yazar\u0131 \u00c7ingiz Aytmatov demi\u015fk\u0259n \u201c\u015eair \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 tarixi m\u00fcasirlik q\u0259d\u0259r ya\u015fada bilir\u201d.<\/p>\n<p>Y\u00fczill\u0259rin s\u00fczg\u0259cind\u0259n ke\u00e7ib g\u0259l\u0259n milli \u0259n\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259r ver\u0259n , yaz\u0131\u00e7\u0131 \u201c \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259s\u0259n q\u0131l\u0131nc \u201c pyesind\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 yeni n\u0259f\u0259s verir.G\u00f6yt\u00fcrkl\u0259r d\u00f6n\u0259mind\u0259ki t\u00fcrkl\u0259rin h\u0259yat t\u0259rzini ad\u0259t &#8211; \u0259n\u0259n\u0259sini tarixi hadis\u0259l\u0259rl\u0259 canland\u0131r\u0131r. M\u00fc\u0259yy\u0259n bir d\u00f6vr\u0259 q\u0259d\u0259r ads\u0131z v\u0259 ya m\u00fcv\u0259qq\u0259ti adla tan\u0131nan t\u00fcrk ki\u015fil\u0259rin\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi , m\u00fcbarizlik , \u015f\u00fcca\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 ad verilm\u0259 \u0259n\u0259n\u0259si \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastanlar\u0131nda D\u0259d\u0259 Qorqud t\u0259r\u0259find\u0259n icra olunur.<\/p>\n<p>Bu \u0259n\u0259n\u0259ni yaz\u0131\u00e7\u0131\u00a0<b>\u201c\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259s\u0259n q\u0131l\u0131nc\u201d\u0259s\u0259ri<\/b>nd\u0259 G\u00f6yt\u00fcrk xaqan\u0131 Qara xaqan t\u0259r\u0259find\u0259n orijinall\u0131qla davam etdirir.<\/p>\n<p>\u0130lkin qaynaqlardan olan dastanlar\u0131m\u0131zda da rast g\u0259ldiyimiz ,q\u0259dim t\u00fcrk ad\u0259tl\u0259rind\u0259n olan ad qoyma m\u0259rasiminin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus t\u0259svirini , veril\u0259n adla alp\u0131n \u2013q\u0259hr\u0259man\u0131n xarakteri v\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi \u015f\u00fcca\u0259t aras\u0131nda uzla\u015fman\u0131 \u0259s\u0259rin birinci p\u0259rd\u0259sind\u0259 G\u00f6yt\u00fcrk xaqan\u0131 Qara xaqan\u0131n, T\u00fcrk elin\u0259 z\u0259f\u0259r qazand\u0131rm\u0131\u015f q\u0259hr\u0259manlar\u0131na ad verm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik.\u201c<\/p>\n<p>Qara xaqan &#8211; \u015eu \u2013 Tekin , T\u00fcrkelinin suyu,havas\u0131 v\u0259 \u0259km\u0259yi s\u0259n\u0259 halal olsun! \u018fyilm\u0259y\u0259n ba\u015flar\u0131 \u0259ydirmi\u015f ,b\u00fck\u00fclm\u0259y\u0259n dizl\u0259ri b\u00fckd\u00fcrm\u00fc\u015f atalar\u0131m\u0131z Metenin , buminin ,\u0130steminin xeyir- duas\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 s\u0259n\u0259 yar olsun!S\u0259n qorxulu d\u00fc\u015fm\u0259nimiz juan \u2013juanlar\u0131 diz \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259kl\u0259, onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 z\u0259f\u0259r \u00e7almaqla atalar\u0131m\u0131z\u0131n ruhunu \u015fad etdin!<\/p>\n<p>M\u0259n \u00d6t\u00fck\u0259n\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131rm\u0131\u015f ordunun ba\u015fbu\u011funu m\u00fckafatland\u0131r\u0131ram.Qarda\u015f\u0131m o\u011flu \u015eu \u2013Tekini Gur \u2013 \u015fad, d\u0259mir\u00e7il\u0259rimiz\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edib,ordunu h\u0259r c\u00fcr silahla t\u0259min etmi\u015fqarda\u015f\u0131m o\u011flu Ya\u015far \u2013\u015ead\u0131 Dulu xan adland\u0131r\u0131r , Minbulaq torpa\u011f\u0131n\u0131n xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ona tap\u015f\u0131r\u0131ram!. \u201c \u018fski t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 u\u015fa\u011fa ad qoyma \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259rd\u0259n biri idi. U\u015fa\u011f\u0131n ad\u0131 il\u0259 al\u0131n yaz\u0131s\u0131 aras\u0131nda bir ba\u011f oldu\u011funa inan\u0131l\u0131rd\u0131. Yenisey sahill\u0259rind\u0259 ya\u015fayan t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 ad qoyma zaman\u0131 ziyaf\u0259t veril\u0259r , lider \u2013 \u015faman u\u015fa\u011fa yara\u015fan , u\u011furlu ilk ad\u0131n\u0131 ver\u0259rdi.<\/p>\n<p>U\u015faq tez-tez x\u0259st\u0259l\u0259n\u0259rdis\u0259, ad\u0131 a\u011f\u0131r g\u0259ldi dey\u0259 ad d\u0259yi\u015fdiril\u0259rdi. Yakut t\u00fcrkl\u0259rind\u0259 ilk ad qoyma do\u011fumdan \u00fc\u00e7 ay sonra,\u0259sil ad qoyma is\u0259 u\u015faq yay bas\u0131b, ox atma\u011fa ba\u015flay\u0131nca olard\u0131.Altay t\u00fcrkl\u0259rind\u0259 u\u015fa\u011fa ilk ad\u0131 atas\u0131 ver\u0259rdi.\u018fs\u0259rd\u0259 h\u0259min \u0259n\u0259n\u0259nin davam\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik .<\/p>\n<p>\u201cBanu\u00e7i\u00e7\u0259k \u2013 M\u0259n d\u0259 qayn\u0131m \u015eu \u2013 Tekini ald\u0131\u011f\u0131 yeni adla Gur \u2013\u015ead r\u00fctb\u0259si il\u0259 kutlay\u0131r v\u0259 onu ulu tanr\u0131n\u0131n ona b\u0259x\u015f etdiyi \u00f6vlad pay\u0131 il\u0259 t\u0259brik edir\u0259m.( Gur-\u015eada yax\u0131nla\u015f\u0131b qunda\u011f\u0131 ona verir.) S\u0259n yeni ald\u0131\u011f\u0131n ad g\u00fcn\u00fcnd\u0259, o\u011ful \u00f6vlad\u0131na \u00f6z\u00fcn ad verm\u0259lis\u0259n. Qoy bu g\u00fcn h\u0259r ikinizin ad g\u00fcn\u00fc olsun.Gur-\u015ead- M\u0259nim \u00f6vlad\u0131ma m\u0259n yox,b\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131m Dulu xan ad versin.<br \/>\nDulu xan (u\u015fa\u011f\u0131 al\u0131b.) &#8211; \u201cM\u0259n qarda\u015f\u0131m\u0131n ilkin\u0259 Kutluq- \u0130lt\u0259ri\u015f ad\u0131 verdim, ya\u015f\u0131n\u0131 Tanr\u0131 versin !\u201d<\/p>\n<p>\u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131ndan da bildiyimiz kimi , ata v\u0259 anan\u0131n verdiyi ad m\u00fcv\u0259qq\u0259ti add\u0131r. Q\u0259hr\u0259man \u0259sil \u2013ger\u00e7\u0259k ad\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn qabiliyy\u0259t, sava\u015fda h\u00fcn\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k al\u0131r. Dirs\u0259 xan\u0131n o\u011flunun qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xan bu\u011fan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcb ad almas\u0131 kimi.Nec\u0259 ki, \u0259s\u0259rd\u0259 \u00d6t\u00fcgen elinin o\u011fullar\u0131 \u015eu \u2013Tekin v\u0259 Ya\u015far \u2013\u015ead , d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri -juan \u2013juanlar\u0131 diz \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259kl\u0259, onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7almaqla T\u00fcrkelin\u0259 z\u0259f\u0259r , \u00f6zl\u0259rin\u0259 yeni ad \u2013 r\u00fctb\u0259 qazand\u0131rm\u0131\u015f olurlar.T\u00fcrkl\u0259rin i\u011fidl\u0259rin\u0259 alp ad\u0131 verm\u0259l\u0259rinin ilk qanunu igidlik, c\u0259surluk, \u015f\u0259xsi keyfiyy\u0259t , q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 \u0259sal\u0259tdir.<\/p>\n<p>Boy i\u00e7ind\u0259 \u0259sil bir ail\u0259d\u0259n olmayana bu ad verilm\u0259zdi. \u201cAlp\u201d ki\u015fid\u0259 sa\u011flam \u00fcr\u0259k, qolda quvv\u0259t, qeyr\u0259t , \u00fcr\u0259k , at, x\u00fcsusi bir geyim , iti q\u0131l\u0131n\u00e7, s\u00fcng\u00fc, yay v\u0259 sevgili qad\u0131n\u0131n\u0131n olmas\u0131 vacib idi. O\u011fuz Xagan dastan\u0131nda bu tipin \u0259n idealina rast g\u0259lirik. \u0130slamiy\u0259td\u0259n sonrak\u0131 T\u00fcrk dastanlar\u0131nda bu tip, \u201cAlp-\u0259r\u0259n\u201d tipin\u0259 d\u00f6n\u00fcr. Fuad K\u00f6pr\u00fcl\u00fc is\u0259 \u0130slamiy\u0259tin t\u0259sirind\u0259n sonrak\u0131 T\u00fcrk alplar\u0131na Alp-Gazi ad\u0131n\u0131 verm\u0259kd\u0259dir. \u015e\u0259xsi keyfiyy\u0259t v\u0259 davran\u0131\u015f\u0131 il\u0259 bir ulusun , mill\u0259tin \u00f6n\u00fcnd\u0259 olan Alp igidi Gur \u2013\u015ead sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 malikdir. O, xalq\u0131n\u0131n g\u00fcc simvoludur. T\u00fcrk dastanlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u0259n alp tipi, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u0259n\u0259vi bir g\u00fcc\u0259 malikdir. Tanr\u0131ya inanmaqda, q\u00fcvv\u0259t, q\u00fcdr\u0259t, u\u011fur insan o\u011fluna Tanr\u0131n\u0131n bir vergisi olaraq q\u0259bul etdirilm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u015fair idi , \u201cd\u00fcnyada \u0259n\u0259n\u0259siz he\u00e7 n\u0259 yoxdur\u201d, \u201cdey\u0259n \u015fair , z\u0259ngin irsi vasit\u0259sil\u0259 k\u00f6k\u0259 s\u0259daq\u0259tli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc.\u201cElin h\u0259r hans\u0131 ad\u0259t v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259si bar\u0259d\u0259 fikir y\u00fcr\u00fcd\u0259nd\u0259 ehtiyatl\u0131 olmaq laz\u0131md\u0131r.\u00c7\u00fcnki bu ad\u0259ti xalq el\u0259- bel\u0259 yaratmay\u0131b. Bu ad\u0259t min ill\u0259r boyu ya\u015fay\u0131bsa , dem\u0259k onun ya\u015fama\u011fa haqq\u0131 var.Dem\u0259k o forma deyil m\u0259zmundur.\u201d<\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n , modern d\u00fcnyam\u0131z\u0131n biz\u0259 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 imkanlardan sui- istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k , k\u00f6rp\u0259l\u0259rimiz d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259mi\u015fd\u0259n aylar \u00f6nc\u0259 ad qoyulur. Bizl\u0259r, \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 sadiq qalaraq , sava\u015fdan z\u0259f\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131xan ,\u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fc bel\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u0259n alp \u2013 igidl\u0259rimizin , s\u0259daq\u0259tli ,xatunlar\u0131m\u0131z\u0131n ,q\u0259dim dastanlar\u0131m\u0131zda ad\u0131 ke\u00e7\u0259nl\u0259rimizin adlar\u0131n\u0131 ya\u015fatmal\u0131y\u0131q. \u00c7\u00fcnki , insan adlar\u0131 da yer adlar\u0131 kimi bir mill\u0259tin ke\u00e7mi\u015fini , dini inanc\u0131n\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini v\u0259 d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ara\u015fd\u0131rmaq a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259\u00a0<b>pyesd\u0259 dastan motivl\u0259ri<\/b>ni, \u0259s\u0259rin q\u0259hr\u0259manlar\u0131 il\u0259 i\u00e7 &#8211; i\u00e7\u0259 bir durumda t\u0259qdim edir. \u018fn \u00f6n\u0259mli rol q\u0259hr\u0259man\u0131n oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, yazar, motivl\u0259ri q\u0259hr\u0259man\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun olaraq inki\u015fafda verir.<\/p>\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, toplumun inanc\u0131 v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzi d\u0259 motivl\u0259ri \u015f\u0259kill\u0259ndirir. \u015eifahi xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilkin qaynaqlar\u0131ndan olan dastanlar\u0131m\u0131zda qurdun T\u00fcrk\u00fcn h\u0259yat v\u0259 sava\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bir simvolu olaraq verildiyinin \u015fahidiyik.<\/p>\n<p>\u015eamanizm inanc\u0131n\u0131 ya\u015fayan T\u00fcrkl\u0259r aras\u0131nda qurd ya\u015fam v\u0259 sava\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u0259mli simvolu olub, m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6n\u0259ml\u0259rd\u0259 T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n bayra\u011f\u0131nda t\u0259svir olunur. \u201c\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259s\u0259n q\u0131l\u0131nc\u201d da \u201cM\u0259ml\u0259k\u0259tin r\u0259mzi q\u0131z\u0131l qurd ba\u015fl\u0131 bayraq\u201d d\u0131r.<\/p>\n<p>Uy\u011furlara aid olan \u201cT\u00f6r\u0259yi\u015f\u201d dastan\u0131nda Tanr\u0131 bir erk\u0259k qurd \u015f\u0259klind\u0259 yer\u0259 enir, bir T\u00fcrk xaqan\u0131n\u0131n q\u0131z\u0131 il\u0259 evl\u0259nir v\u0259 Uy\u011fur n\u0259sill\u0259ri t\u00f6r\u0259yir. \u201cG\u00f6yt\u00fcrk\u201d dastanlar\u0131nda da T\u00fcrkl\u0259rin yenid\u0259n \u00e7oxalmalar\u0131 bu motiv\u0259 ba\u011flan\u0131r. \u201cO\u011fuz Xaqan \u201cDastan\u0131nda bir i\u015f\u0131q i\u00e7ind\u0259n \u00e7\u0131xaraq O\u011fuzla dan\u0131\u015fan qurd, h\u0259r yerd\u0259 O\u011fuz ordusuna yol g\u00f6st\u0259rir.T\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 milli kult m\u0259rt\u0259b\u0259sind\u0259 olan qurd motivi B.Vahabzad\u0259nin \u201c\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259s\u0259n q\u0131l\u0131nc\u201d pyesinin \u0259s\u0259rinin t\u0259m\u0259l \u00fcs\u00fcrl\u0259rind\u0259ndir.<\/p>\n<p><i>\u201cG\u00f6z\u00fcn ayd\u0131n T\u00fcrkeli, yurd \u00fcst\u00fcn\u0259 yurd g\u0259lir,<br \/>\nKe\u015fiyin\u0259 bu yurdun t\u0259z\u0259 bir boz qurd g\u0259lir\u201d.<\/i><\/p>\n<p>T\u00fcrk dastan v\u0259 \u0259fsan\u0259l\u0259rind\u0259 do\u011fub &#8211; t\u00f6r\u0259m\u0259k, soyu yox olmaqdan qurtarmaq kimi ortaq x\u00fcsusiyy\u0259t\u0259 malik qurd motivinin t\u0259k y\u00f6n\u00fc tanr\u0131c\u0131ql\u0131qd\u0131r. Ad\u0131n\u0131n bozqurd olmas\u0131 da bu tanr\u0131\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n t\u0259k s\u00fcbutudur. Bozqurd, g\u00f6yqurd kimi adland\u0131rmalarda \u201cboz\u201d v\u0259 ya \u201cg\u00f6y\u201d r\u0259ng x\u00fcsusiyy\u0259ti oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259, eyni zamanda Tanr\u0131sall\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tidir. Qeyd ed\u0259k ki m\u00fcq\u0259dd\u0259s olan, Tanr\u0131sal olan qurd deyil, \u201cG\u00f6yqurd \u201d v\u0259 ya \u201cBozqurddur\u201d. M.Fuad K\u00f6pr\u00fcl\u00fc, \u00c7in qaynaqlar\u0131nda yer alan G\u00f6yt\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li \u0259fsan\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131rd\u0131qdan sonra, \u201c\u2026 B\u00fct\u00fcn bu ayinl\u0259r, t\u00fcrkl\u0259rin \u00f6zl\u0259rini qurd n\u0259sli sayd\u0131qlar\u0131n\u0131, y\u0259ni qurdu \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bir totem bildikl\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir\u201d q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259lir. \u018fs\u0259r G\u00f6y Tanr\u0131 inanc\u0131ndan qaynaqlanan g\u00f6y \u00fcz\u00fcn\u0259, aya baxaraq dil\u0259k tutmaq, sitayi\u015f etm\u0259k elementl\u0259ri il\u0259 z\u0259ngindir.<\/p>\n<p>Banu\u00e7i\u00e7\u0259k: \u201c\u00d6z q\u0131l\u0131nc\u0131m\u0131z niy\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259sir G\u00f6y tanr\u0131?\u201d<br \/>\nGur- \u015ead: \u201cS\u0259ni d\u0259, bu \u00e7ocu\u011fu da G\u00f6y Tanr\u0131ya tap\u015f\u0131r\u0131ram\u201d.<br \/>\nDulu Xan \u0259ll\u0259rini g\u00f6y\u0259 a\u00e7araq \u201cG\u00f6y Tanr\u0131 m\u0259n\u0259 yol g\u00f6st\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Q\u0259hr\u0259manlar dar m\u0259qamlarda qurtulu\u015fu g\u00f6y\u00fcz\u00fcnd\u0259 axtar\u0131r.<\/p>\n<p><i>\u201c\u00d6ld\u00fc \u00c7ulo xaqan\u0131m, yetim qald\u0131 bu mill\u0259t,<br \/>\nG\u00f6y Tanr\u0131 b\u0259s deyilmi \u00e7\u0259kdiyimiz m\u0259\u015f\u0259qq\u0259t?\u201d<br \/>\n<\/i><br \/>\nO\u011fuz Xaqan\u0131n \u201cG\u00f6y Tanr\u0131\u2019ya borcumu \u00f6d\u0259dim\u201d- deyi\u015fi bu inac\u0131n ifad\u0259sidir.<\/p>\n<p>\u201cErgenekon\u201d dastan\u0131ndan, d\u0259mir da\u011f\u0131 \u0259rid\u0259r\u0259k Ergenekondan \u00e7\u0131x\u0131\u015f q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin taleyind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131yan d\u0259mir faktoru da \u0259s\u0259rd\u0259n yan ke\u00e7m\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p><i>\u201c G\u00f6y Tanr\u0131, bu k\u00f6rp\u0259y\u0259 uzun, uzun \u00f6m\u00fcr ver,<br \/>\nOnu ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn biz\u0259 at\u0259\u015f, d\u0259mir ver\u201d.<br \/>\n<\/i><br \/>\nV\u0259 yaxud:<\/p>\n<p>Yan \u2013 \u00c7inq- \u201cEy d\u0259mir \u0259rid\u0259n k\u00f6l\u0259l\u0259r!&#8230;\u00d6z\u00fcn\u00fcz\u00fc \u0259sir kimi apar\u0131n\u201d.<\/p>\n<p>Publisistik yaz\u0131lar\u0131nda \u201c\u018flimizd\u0259 olan t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti xalq\u0131m\u0131z\u0131n islamiyy\u0259td\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rini \u0259hat\u0259 edir&#8230; h\u0259l\u0259 bu vaxta q\u0259d\u0259r xalq\u0131m\u0131z\u0131n etnogenezinin elmi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015fdir&#8230; g\u0259nclik \u00f6z\u00fcn\u00fcn soy k\u00f6k\u00fcnd\u0259n x\u0259b\u0259rsizdir\u201d yazan B.Vahabzad\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ah\u0131l \u00e7a\u011f\u0131nda biz\u0259 \u201c\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259s\u0259n q\u0131l\u0131nc\u201d \u0259s\u0259rini ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. \u018fs\u0259rini \u201cEy T\u00fcrk! Silk\u0259l\u0259n, \u00f6z\u00fcn\u0259 qay\u0131t! S\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259 qay\u0131danda b\u00f6y\u00fck olursan\u201d devizi il\u0259 bitirir.<\/p>\n<p>Milli folklorumuzun B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na t\u0259sirinin s\u0259ciyy\u0259vi c\u0259h\u0259tl\u0259rini ara\u015fd\u0131rark\u0259n o q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lirik ki, milli \u2013 m\u0259n\u0259vi irs\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259r ver\u0259n s\u0259n\u0259tkar\u0131n \u00f6z irsi \u0259slind\u0259, milli yadda\u015f\u0131m\u0131zd\u0131r !<\/p>\n<p><b><i>Aynur \u0130brahimova<\/i><br \/>\nFilologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru,dosent<br \/>\nAMEA Folklor \u0130nstitutu<br \/>\n\u201cFolklor v\u0259 yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin<br \/>\nApar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0259dii fikrimizin z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 m\u00fcst\u0259sna rolu olan B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 r\u0259ngar\u0259ng v\u0259 b\u0259nz\u0259rsizdir. B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259slind\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn folklor elementl\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin bir laboratoriyad\u0131r.Onun z\u0259ngin irsi, \u015feirl\u0259ri, dram v\u0259 pyesl\u0259ri xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan qidalan\u0131r, milli\u2013m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nir. B.Vahabzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n poetik g\u00fcc\u00fc is\u0259 \u0259slind\u0259 milli yadda\u015fdan g\u0259l\u0259n enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu bax\u0131mdan, Seyf\u0259ddin Rzasoyun \u201cB. Vahabzad\u0259 v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":657,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/656"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=656"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":658,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/656\/revisions\/658"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}