{"id":802,"date":"2021-03-18T14:15:51","date_gmt":"2021-03-18T10:15:51","guid":{"rendered":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/?p=802"},"modified":"2021-03-18T14:24:04","modified_gmt":"2021-03-18T10:24:04","slug":"v%c9%99t%c9%99n-muharib%c9%99si-poeziyada-s%c9%99hidliyin-q%c9%99hr%c9%99manliq-s%c9%99viyy%c9%99sind%c9%99-%c9%99ksi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/v%c9%99t%c9%99n-muharib%c9%99si-poeziyada-s%c9%99hidliyin-q%c9%99hr%c9%99manliq-s%c9%99viyy%c9%99sind%c9%99-%c9%99ksi\/","title":{"rendered":"V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si &#8211; poeziyada \u015f\u0259hidliyin q\u0259hr\u0259manl\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u0259ksi"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>M\u0259rziyy\u0259 N\u0259c\u0259fova,\u00a0<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>filologiya elml\u0259ri doktoru<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 can atmaq insan\u0131n t\u0259bi\u0259tind\u0259dir.O, do\u011fuldu\u011fu andan tez boy atmaq, b\u00f6y\u00fcm\u0259k, a\u011fla-kamala dolmaq ist\u0259yir, \u00f6z bacar\u0131q v\u0259 qabiliy\u0259tini, bilik v\u0259 h\u00fcn\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 s\u0259y edir.<\/p>\n<p>Bu y\u00fcks\u0259li\u015fin \u0259n uca zirv\u0259si is\u0259 \u015f\u0259hidlikdir.V\u0259t\u0259n yolunda can\u0131n\u0131 f\u0259da ed\u0259n o\u011fullar\u0131m\u0131z \u0259slind\u0259 \u00f6lm\u00fcr, \u00f6l\u00fcm\u00fcyl\u0259 \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck qazan\u0131r. 1990-c\u0131 ild\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 yolunda igidl\u0259rimiz \u015f\u0259hid oldular. V\u0259 onlar\u0131n can\u0131, qan\u0131 bahas\u0131na qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z azadl\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu xalq\u0131n m\u00fcst\u0259qillik q\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131, x\u00fcsusil\u0259 poeziyam\u0131z el\u0259 o gec\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n salnam\u0259sini yazd\u0131. Qabilin \u201cM\u0259rsiyy\u0259\u201d, M\u0259mm\u0259d Aslan\u0131n \u201cA\u011fla, q\u0259r\u0259fil, a\u011fla\u201d, Mirvarid Dilbazinin \u201c\u015e\u0259hidl\u0259r q\u0259bristan\u0131nda\u201d, Z\u0259limxan Yaqubun \u201c\u015e\u0259hid qan\u0131\u201d, \u201c20 yanvar g\u00fcn\u00fc\u201d, \u201cG\u00fcll\u0259\u201d, M\u0259din\u0259 G\u00fclg\u00fcn\u00fcn \u201cBu \u015f\u0259hid balalar\u0131n \u00f6l\u0259n \u00e7a\u011f\u0131 deyildi\u201d, Fikr\u0259t Qocan\u0131n \u201cO gec\u0259\u201d, Rafiq Yusifo\u011flunun \u201cQ\u0259r\u0259nfil\u0259 d\u0259y\u0259n g\u00fcll\u0259\u201d, Musa \u018fl\u0259kb\u0259rli \u201c\u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131\u201d, Ramiz M\u0259mm\u0259dzad\u0259 \u201cO gec\u0259\u201d, \u018fl\u0259kb\u0259r Salahzad\u0259 \u201c\u0130z\u201d, \u201cQ\u0259r\u0259nfil na\u011f\u0131l\u0131\u201d v\u0259 y\u00fczl\u0259rc\u0259 \u015f\u0259hidlik m\u00f6vzusunda poeziya n\u00fcmun\u0259si yarand\u0131. Ba\u015fda B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin \u201c\u015e\u0259hidl\u0259r\u201d poemas\u0131 olmaqla bu m\u00f6vzuda \u015feirl\u0259r 90-c\u0131 ill\u0259r Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131nda \u015f\u0259hidlik m\u00f6vzusunun formala\u015fmas\u0131na r\u0259vac verdi.<\/p>\n<p>\u015e\u0259hidlik m\u00f6vzusuna iki aspektd\u0259n yana\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Birinci a\u011f\u0131, mat\u0259m motivi, ikincisi is\u0259 \u015f\u0259hidliyin q\u0259hr\u0259manl\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259qdimi motiviydi. \u015eairl\u0259rimizd\u0259n \u00e7oxu \u015f\u0259hidliyin q\u0259hr\u0259mal\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259qdimin\u0259 geni\u015f yer verirdil\u0259r.<\/p>\n<p><b>\u0130nsan insan olur \u00f6z h\u00fcn\u0259riyl\u0259,<br \/>\nMill\u0259t mill\u0259t olur xeyir, \u015f\u0259riyl\u0259.<br \/>\nTorpa\u011f\u0131n ba\u011fr\u0131na c\u0259s\u0259dl\u0259riyl\u0259,<br \/>\nAzadl\u0131\u011f tumunu s\u0259pdi \u015f\u0259hidl\u0259r.<\/b><\/p>\n<p><i>(B.Vahabzad\u0259, \u201c\u015e\u0259hidl\u0259r\u201d)<\/i><\/p>\n<p><b>\u015e\u0259hidlik \u00f6mr\u00fcn tac\u0131, \u015f\u0259hiddi ba\u015f tac\u0131m\u0131z,<br \/>\n\u015e\u0259hiddi ne\u00e7\u0259 &#8211; ne\u00e7\u0259 qarda\u015f\u0131m\u0131z ,bac\u0131m\u0131z&#8230;<br \/>\nAllah \u00fcz d\u00f6nd\u0259r\u0259nd\u0259 \u015f\u0259hidlik &#8211; \u0259lac\u0131m\u0131z.<br \/>\nBir cand\u0131, qaytar\u0131r\u0131q &#8211; el\u0259 d\u0259 minn\u0259t deyil.<br \/>\nQoy tarix yen\u0259 g\u00f6rs\u00fcn, bu adi mill\u0259t deyil.<\/b><\/p>\n<p><i>(Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131, \u201c\u015e\u0259hidlik\u201d)<\/i><\/p>\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u015f\u0259hidlik m\u00f6vzusunda y\u00fczl\u0259rc\u0259 poeziya n\u00fcmun\u0259si yarand\u0131. V\u0259 bu g\u00fcn V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 yen\u0259 \u015f\u0259hidlik m\u00f6vzusu Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n ba\u015f m\u00f6vzusu kimi diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Z\u0259f\u0259rimizin qazan\u0131lmas\u0131nda bu \u0259d\u0259biyyat incil\u0259rinin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti oldu. Bu g\u00fcn q\u0259l\u0259b\u0259 qazansaq da, yen\u0259 d\u0259 q\u0259l\u0259mimiz \u015f\u0259hidlik m\u00f6vzusundan yaz\u0131r, \u015feirimizin misralar\u0131 b\u0259z\u0259n \u015f\u0259hidliyin q\u0259hr\u0259manl\u0131q s\u0259viyy\u0259sini, b\u0259z\u0259ns\u0259 a\u011f\u0131, k\u0259d\u0259r motivind\u0259 \u015f\u0259hidliyimizi \u0259ks etdirir. T\u0259bii ki, m\u00fcharib\u0259 varsa a\u011f\u0131, k\u0259d\u0259r motivi d\u0259 olacaq, a\u011fr\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 yazmaya bilm\u0259rik, amma bug\u00fcnk\u00fc n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, \u015fairl\u0259rimiz \u015f\u0259hidl\u0259rimizin h\u00fcn\u0259rl\u0259rini q\u0259hr\u0259manl\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 daha \u00e7ox poetikl\u0259\u015fdirirl\u0259r. X\u00fcsusiil\u0259 \u015f\u0259hid Polad H\u0259\u015fimova yaz\u0131lan \u015feirl\u0259r daha da \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil edir. Tovuz hadis\u0259l\u0259ri (14 \u0130yul, 2020-ci il), Polad H\u0259\u015fimovun \u015f\u0259hid olmas\u0131 il\u0259 \u015f\u0259hidlik haqq\u0131nda az da olsa yaz\u0131lmaqda s\u0259ngiy\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r\u0259 daha \u00e7ox yer verilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><b>Zahid X\u0259lil, Vahid \u018fziz, \u0130lham Q\u0259hr\u0259man, Yusif N\u0259\u011fm\u0259kar, Ayb\u0259niz \u018fliyar, Adil\u0259 N\u0259z\u0259r, Xan\u0131m \u0130smay\u0131lq\u0131z\u0131, \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu, Namiq D\u0259lida\u011fl\u0131, Rafiq Yusifo\u011flu, S\u00fcleyman Abdulla, Vaqif Aslan, Esmira M\u0259hiq\u0131z\u0131, \u015e\u0259hriyar del Gerani, Qi Or El, Nargis, F\u0259rid H\u00fcseyn, Sona \u0130smay\u0131lova, T\u0259ran\u0259 Arifq\u0131z\u0131, Mirs\u0259yyaf Zamanl\u0131, \u015e\u00f6vk\u0259t Horovlu, T\u0259ran\u0259 Turan R\u0259himli, Elnur U\u011fur Abdiyev, \u00dcvi Bahad\u0131r, Q\u0259\u015f\u0259m \u0130sab\u0259yli, Nar\u0131ng\u00fcl Nadir, Q\u0131lman \u0130man, M\u0259h\u0259bb\u0259t \u015e\u0131x\u0131yeva\u00a0<\/b>v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 \u015f\u0259hidl\u0259rimiz haqq\u0131nda yadda qalan poeziya n\u00fcmun\u0259l\u0259ri yarad\u0131blar.<\/p>\n<p>Bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u0259 poeziyam\u0131zda \u015f\u0259hidlik m\u00f6vzusu yaln\u0131z poetik ifad\u0259sini tapmay\u0131b, eyni zamanda \u015f\u0259hidliyin b\u0259dii d\u00fcsturu a\u00e7\u0131qlan\u0131b. \u015e\u0259hriyar del Gerani \u015f\u0259hidliyin t\u0259rifini, a\u00e7\u0131qlamas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 edib.<\/p>\n<p><b>Torpaq insan\u0131 udanda q\u0259bir olur,<br \/>\n\u0130nsan torpa\u011f\u0131 udanda &#8211; \u015e\u0259hid<br \/>\n\u0130nsan b\u00fct\u00fcn yerl\u0259rini q\u0259bir\u0259 uduzur,<br \/>\nV\u0259t\u0259n b\u00fct\u00fcn yerl\u0259rini \u015e\u0259hid\u0259.<\/b><\/p>\n<p><i>Bir d\u0259,<\/i><\/p>\n<p><b>Bu d\u00fcnyada ham\u0131 \u00f6z \u0259c\u0259liyl\u0259 \u00f6l\u00fcr,<br \/>\n\u015e\u0259hid ham\u0131n\u0131n \u0259c\u0259liyl\u0259&#8230;<\/b><\/p>\n<p><i>(\u015e\u0259hriyar del Gerani, \u201cTorpaq insan\u0131 udanda q\u0259bir olur, insan torpa\u011f\u0131 udanda \u2013 \u015e\u0259hid\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Zahid X\u0259lil poeziyas\u0131nda \u015f\u0259hidliyimizin m\u00fcq\u0259dd\u0259slik simvolu xarakteri da\u015f\u0131mas\u0131 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. \u015e\u0259hidlik m\u00f6vzusu \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ana x\u0259tt olaraq ke\u00e7ir.<\/p>\n<p><b>\u015e\u0259hidl\u0259r d\u0259fn olunmur<br \/>\nAdi bir \u00f6l\u0259n kimi<br \/>\nBiz onu basd\u0131r\u0131r\u0131q<br \/>\nToxum kimi, d\u0259n kimi.<br \/>\nO da\u015flar\u0131n alt\u0131ndan<br \/>\nG\u00f6y\u0259rin t\u0259z\u0259 adlar<br \/>\nB\u00f6y\u00fcy\u00fcr, p\u0259rvazlan\u0131r<br \/>\nM\u00fcbarizl\u0259r, Poladlar.<\/b><\/p>\n<p><i>(Zahid X\u0259lil, \u201c\u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131\u201d)<\/i><\/p>\n<p>\u201cPolad\u0131n arxas\u0131nca\u201d \u015feirind\u0259 is\u0259 Milli Q\u0259hr\u0259man\u0131m\u0131z\u0131n \u015f\u0259hid olmas\u0131 il\u0259 k\u0259d\u0259rl\u0259n\u0259n \u015fair, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 q\u00fcrur hissi ke\u00e7irir. M\u00fc\u0259llif dastanlar\u0131m\u0131z\u0131 xat\u0131rlay\u0131r, Koro\u011flu h\u00fcn\u0259rli o\u011fullar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259r zaman varl\u0131\u011f\u0131 ona ruh verir.<\/p>\n<p><b>Polad\u0131n arxas\u0131nca<br \/>\nH\u0259l\u0259 y\u00fcz Polad g\u0259lir.<br \/>\nKoro\u011flu torpa\u011f\u0131nda<br \/>\nAtlara qanad g\u0259lir.<\/b><\/p>\n<p>\u201cAtlara qanad g\u0259lir\u201difad\u0259si s\u0259birli Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n sonunda z\u0259f\u0259r \u00e7almas\u0131na bir i\u015far\u0259dir.<\/p>\n<p><b>Ey igid n\u0259v\u0259l\u0259rim<br \/>\nD\u00fczl\u0259nin papaq- papaq<br \/>\nS\u00f6z ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259ni<br \/>\nK\u00f6z il\u0259 ba\u015fa salaq<\/b><\/p>\n<p><i>( \u201cPolad\u0131n arxas\u0131nca\u201d)<\/i><\/p>\n<p>S\u00f6zl\u0259 ill\u0259rdi m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fc\u015fm\u0259ni yerind\u0259 oturtmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cK\u00f6z\u201d\u00fcn laz\u0131m olmas\u0131 \u0259slind\u0259 d\u0259y\u0259rli v\u0259 yerind\u0259 i\u015fl\u0259dil\u0259n ifad\u0259dir. \u0130ll\u0259rc\u0259 humanistlik g\u00f6st\u0259rib susma\u011f\u0131m\u0131za bir i\u015far\u0259dir. \u015eair \u015feird\u0259 laz\u0131m olan yerd\u0259 \u201cK\u00f6z\u201dd\u0259n d\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k g\u0259r\u0259kdir mesaj\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n<p>Esmira M\u0259hiq\u0131z\u0131 q\u0259hr\u0259man\u0131n \u015f\u0259hid olmas\u0131n\u0131 \u00fcmuminin \u015f\u0259hidliyi kimi q\u0259bul edir. \u015e\u0259hidl\u0259 birlikd\u0259 diril\u0259n, sa\u011f qalan \u0259slind\u0259 yaln\u0131z V\u0259t\u0259n olur. D\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7 edib ged\u0259n q\u0259hraman olsa da, bu a\u011fr\u0131 b\u00f6y\u00fck bir n\u0259slin \u00fcr\u0259yind\u0259 yara a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p><b>Ya\u011f\u0131\u015flar ya\u011fmadan da islan\u0131r \u015f\u0259hid q\u0259birl\u0259ri..<br \/>\nV\u0259 q\u0131zlar \u015f\u0259hid \u015f\u0259kill\u0259rini sevir..<\/b><\/p>\n<p>Bu misralarda az s\u00f6zl\u0259 d\u0259rin m\u0259na v\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 olan sevgi des\u0259k, bu ifad\u0259 \u00e7ox s\u00f6n\u00fck qalar. \u015eeird\u0259 reall\u0131q b\u0259diilikl\u0259, obrazl\u0131l\u0131qla, poetik fikirl\u0259 birl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>Q\u0131zlar art\u0131q o\u011flanlardan \u00e7i\u00e7\u0259k ummurlar, onlar \u00f6zl\u0259ri o\u011flanlara \u00e7i\u00e7\u0259k apar\u0131rlar, ad g\u00fcnl\u0259rind\u0259, ilk g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcnl\u0259rind\u0259, ya da adi g\u00fcnl\u0259rd\u0259.<br \/>\n<b><br \/>\nL\u0259\u00e7\u0259kl\u0259rind\u0259 g\u00f6z ya\u015flar\u0131ndan \u015fehl\u0259r<br \/>\n\u015e\u0259hid q\u0259birl\u0259rinin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rt\u00fcr \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r.<\/b><\/p>\n<p>\u015e\u0259hidl\u0259rd\u0259n sonrak\u0131 ya\u015fam daha a\u011f\u0131rd\u0131. \u018fg\u0259r buna ya\u015fam dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u0259. \u015e\u0259hidl\u0259rin bir arzusu &#8211; V\u0259t\u0259n arzusu h\u0259r k\u0259sin arzusu olsa da, min bir arzu \u00fcr\u0259kl\u0259rd\u0259 d\u0259fn edilir.<br \/>\n<b><br \/>\nYa\u015fam h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fchasir\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n bir \u0259sg\u0259rdi..<br \/>\nBaxd\u0131\u011f\u0131 filiml\u0259rd\u0259ki kimi<br \/>\nAx\u0131r\u0131nc\u0131 g\u00fcll\u0259sini aln\u0131na s\u0131xan<br \/>\nya\u015fam..iki qolunu itirmi\u015f bir d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcd\u00fc,<br \/>\nson qumbaran\u0131 a\u011fz\u0131yla dartan<\/b><\/p>\n<p>Real boyalar v\u0259 poetik ifad\u0259 \u015feirin t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u00fc daha da art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><b>Ya\u015fam ..\u015f\u0259hid xan\u0131m\u0131d\u0131<br \/>\nH\u0259r s\u0259s\u0259 qap\u0131ya qa\u00e7an,<br \/>\nQap\u0131n\u0131 k\u00fcl\u0259kl\u0259r\u0259 a\u00e7an<\/b><\/p>\n<p>Canl\u0131 bir tablonu g\u00f6r\u00fcr\u00fck, \u015f\u0259hid xan\u0131m\u0131 v\u0259 h\u0259r gec\u0259 k\u00fcl\u0259k s\u0259sin\u0259 qap\u0131 a\u00e7an, h\u0259l\u0259 d\u0259 \u015f\u0259hid h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131n yoxlu\u011funa inanmayan v\u0259 he\u00e7 zaman q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n bir Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131.<\/p>\n<p>Bu misralar birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Qulu A\u011fs\u0259sin \u201cM\u00fcharib\u0259 \u0259lili\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 \u015feirini xat\u0131rlad\u0131r. \u201cM\u00fcharib\u0259 \u0259lili\u201d \u015feirind\u0259 psixoloji y\u00fck\u00fc \u00e7\u0259k\u0259n \u0259lil ki\u015fi, fiziki y\u00fck\u00fc \u00e7\u0259k\u0259n Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131 idi. H\u0259r iki m\u00fcharib\u0259d\u0259 bu m\u00f6vzu &#8211; yol g\u00f6zl\u0259y\u0259n qad\u0131n v\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u0259lilin\u0259 qulluq ed\u0259n qad\u0131n obraz\u0131 real v\u0259 t\u0259sirlidir. Bel\u0259 dem\u0259k do\u011frudursa bu \u015feir m\u00fcharib\u0259 n\u0259dir sual\u0131n\u0131n \u0259n do\u011fru cavab\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><b>Ya\u015fam..\u015f\u0259hid atas\u0131d\u0131..<br \/>\nO\u011flunun \u00fc\u00e7r\u0259ng tabutuna \u00e7iyin ver\u0259n,<br \/>\n\u00d6z daxmas\u0131nda \u015f\u0259hid balalar b\u00f6y\u00fcd\u0259n.<br \/>\nYa\u015fam bir yaral\u0131 komandirdi..<br \/>\nB\u00fct\u00fcn \u0259sg\u0259rl\u0259ri \u00f6l\u0259n<br \/>\nV\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn sa\u011f qald\u0131\u011f\u0131na h\u00f6nk\u00fcr-h\u00f6nk\u00fcr a\u011flayan<br \/>\nYa\u015fam yataq x\u0259st\u0259si qazidi,<br \/>\nsoyuducu bo\u015f,<br \/>\ntavan\u0131 aman,<br \/>\nd\u0259rmana pul tapmayan.<br \/>\nya\u015fam h\u0259l\u0259 d\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259di..<br \/>\ndul g\u0259linl\u0259rin qara yayl\u0131\u011f\u0131na m\u0259\u011flub olan<\/b><\/p>\n<p><i>(Esmira M\u0259hiq\u0131z\u0131)<\/i><\/p>\n<p>Bu ideya Yusif N\u0259\u011fm\u0259kar\u0131n \u201c\u015e\u0259hid z\u00f6vc\u0259si\u201d \u015feirind\u0259 d\u0259 \u0259ks edilib. Reall\u0131q v\u0259 obrazl\u0131l\u0131q, \u015f\u0259hidin qoyub getdiyi h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131n canl\u0131 ya\u015fam\u0131. H\u0259y\u0259cans\u0131z, a\u011fr\u0131s\u0131z oxumaq m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. \u015eeirin b\u00fct\u00fcn b\u0259ndl\u0259ri oxucunu sars\u0131d\u0131r. Bu \u0259zabl\u0131 h\u0259yat\u0131n portretini g\u00f6rm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. M\u00fc\u0259llif g\u0259nc ya\u015f\u0131nda dul qalan bu xan\u0131m\u0131 tan\u0131\u015f ed\u0259rk\u0259n onu \u201ch\u0259m sin\u0259 da\u011f\u0131msan, h\u0259m d\u0259 ba\u015f tac\u0131m\u201d dey\u0259 t\u0259qdim edir. Bu misrada \u015fairin xalq\u0131n dilind\u0259n \u015f\u0259hid xan\u0131m\u0131n\u0131 \u201csin\u0259 da\u011f\u0131m\u201d adland\u0131rmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r onu xalq\u0131n ba\u015f tac\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259si xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259slind\u0259 \u015f\u0259hidin\u0259 v\u0259 \u015f\u0259hid xan\u0131m\u0131na verdiyi d\u0259y\u0259rdir.<\/p>\n<p><b>D\u00f6zg\u00fcns\u0259n h\u0259yat\u0131n z\u0259rb\u0259l\u0259rin\u0259&#8230;<br \/>\n\u00dcmid m\u00fcjd\u0259l\u0259rin &#8211; Tanr\u0131dan \u0259ta.<br \/>\nAta soraqlayan k\u00f6rp\u0259l\u0259rin\u0259<br \/>\nBir \u00fcz\u00fcn anad\u0131r, bir \u00fcz\u00fcn ata.<\/b><\/p>\n<p><b>D\u0259rd k\u00f6hl\u0259n, yol y\u0259h\u0259r, inam \u00fcz\u0259ngi,<br \/>\nBir dil\u0259k min cilov \u00e7eyn\u0259yib udur&#8230;<br \/>\nH\u0259rd\u0259n bas\u0131landa qap\u0131n\u0131n z\u0259ngi<br \/>\nEl\u0259 bilirs\u0259n ki, g\u0259l\u0259nin odur&#8230;<\/b><\/p>\n<p>Ged\u0259nin d\u00f6nm\u0259z oldu\u011funu ifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fair \u201cD\u0259rd k\u00f6hl\u0259n, yol y\u0259h\u0259r, inam \u00fcz\u0259ngi\u201d ifad\u0259sind\u0259n istifad\u0259 edir ki, bu da qiym\u0259tli v\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259mi\u015f poetik ifad\u0259dir.<\/p>\n<p><b>Sanma k\u00f6hn\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259r \u00f6t\u0259n \u201cboyat\u201d,<br \/>\nT\u0259z\u0259c\u0259 nisgill\u0259 boy at &#8211; \u015f\u0259hiddir.<br \/>\nOnun taleyind\u0259 \u015f\u0259hidlik &#8211; h\u0259yat,<br \/>\nS\u0259nin g\u00f6zl\u0259rind\u0259 h\u0259yat \u015f\u0259hiddir.<\/b><\/p>\n<p><i>(Yusif N\u0259\u011fm\u0259kar, \u201c\u015e\u0259hid z\u00f6vc\u0259si\u201d)<\/i><\/p>\n<p>\u015eair \u015f\u0259hidin \u00f6l\u00fcm\u00fcyl\u0259 \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck qazanmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r g\u0259nc qad\u0131n\u0131n s\u00f6n\u0259n h\u0259yat\u0131n\u0131 da real boyalarla ifad\u0259 edir. G\u0259nc ya\u015f\u0131nda dul qalmaq v\u0259 \u015f\u0259hid qad\u0131n\u0131 olma\u011f\u0131n bundan a\u011f\u0131r ifad\u0259sini verm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr.<\/p>\n<p>Yusif N\u0259\u011fm\u0259kar\u0131n \u201cO\u011fullar \u015f\u0259hid oldu ki&#8230;\u201d \u015feirind\u0259 d\u0259 \u015f\u0259hid olan o\u011fullar\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131, torpaqlar\u0131m\u0131z u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259l\u0259ri \u0259ks edilir. Yusif N\u0259\u011fm\u0259kar hans\u0131 m\u00f6vzuda yaz\u0131rsa yazs\u0131n h\u0259r zaman xalq\u0131n \u201cQ\u0259l\u0259min s\u0259sind\u0259n, xalq\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u0259\u201d (\u0130sa H\u0259bibb\u0259yli) ucal\u0131r, xalq\u0131n\u0131n s\u0259sini q\u0259l\u0259miyl\u0259 b\u0259yan edir. Yusif N\u0259\u011fm\u0259kar\u0131n V\u0259t\u0259n, \u015f\u0259hidlik m\u00f6vzulu \u015feirl\u0259ri \u0130sa H\u0259bibb\u0259ylinin onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda fikirl\u0259rini yada sal\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cYusif N\u0259\u011fm\u0259kar\u0131n V\u0259t\u0259n \u015feirl\u0259rind\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm apar\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, fikir \u0259sas qay\u0259ni m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. \u00dcmumu ruh etibaril\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm poeziyas\u0131 n\u00fcmun\u0259si olan \u201cAz\u0259rbaycan olmaz\u201d \u015feirinin h\u0259r b\u0259ndind\u0259 orijinal, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc v\u0259 ibr\u0259tamiz fikirl\u0259r obrazl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015fdur. \u201c( \u0130sa H\u0259bibb\u0259yli\u201d, \u201cQ\u0259l\u0259min s\u0259si\u201d nd\u0259n xalq\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u0259\u201d, \u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti, 16.07.2020)<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llifin \u015f\u0259hidl\u0259r haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rd\u0259 d\u0259 bu c\u0259h\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k olur.<\/p>\n<p><b>\u018frzin \u0259rz dili lald\u0131 ki!&#8230;<br \/>\n\u00c7ul\u011famas\u0131n \u015f\u0259r d\u00fcnyan\u0131.<br \/>\nO\u011fullar \u015f\u0259hid oldu ki,<br \/>\nTan\u0131s\u0131n b\u0259\u015f\u0259r d\u00fcnyan\u0131&#8230;<\/b><\/p>\n<p>Qanla torpa\u011f\u0131 yo\u011furdun-<br \/>\nV\u0259t\u0259n bilm\u0259 onsuzlu\u011fu&#8230;<br \/>\nO\u011flu \u015f\u0259hid olan Yurdun<br \/>\nOlmur ki\u015fi sonsuzlu\u011fu!&#8230;<\/p>\n<p>O\u011fullar niy\u0259 \u015f\u0259hid oldu sual\u0131na \u015fair onlarca cavab verir. Bu misralar poetik deyimd\u0259 daha d\u0259rin anlam da\u015f\u0131y\u0131r. \u201cO\u011fullar \u015f\u0259hid oldu ki, \u015f\u0259hidlik d\u0259 o\u011fullans\u0131n, o\u011fullar \u015f\u0259hid oldu ki, q\u0259m kirisin f\u0259ryad\u0131nda, o\u011fullar \u015f\u0259hid oldu ki, bir \u00f6l\u0259nd\u0259 y\u00fcz dirilsin.\u201d Bu misralarda bu ibr\u0259tamiz deyiml\u0259r \u015feirin t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u00fc daha da at\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Adil\u0259 N\u0259z\u0259r is\u0259 \u201c\u015e\u0259hid d\u0259 \u00f6l\u0259rmi he\u00e7 &#8211; bu bir yer \u00e7\u0259kimidir,bayra\u011fa b\u00fck\u00fcl\u0259nin m\u0259kan\u0131 c\u0259nn\u0259t olar\u201d ifad\u0259si il\u0259 \u015f\u0259hidin Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131na b\u00fck\u00fclm\u0259si m\u0259qam\u0131na diqq\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p><b>Yolu i\u015f\u0131q olan\u0131n \u00f6mr\u00fc bir \u015fam kimidir,<br \/>\nXain, nankor, satq\u0131na h\u0259r yerd\u0259 l\u0259n\u0259t olar.<br \/>\n\u015e\u0259hid d\u0259 \u00f6l\u0259rmi he\u00e7 &#8211; bu bir yer \u00e7\u0259kimidir,<br \/>\nBayra\u011fa b\u00fck\u00fcl\u0259nin m\u0259kan\u0131 c\u0259nn\u0259t olar.<\/b><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131nda \u015f\u0259hidin \u00f6lm\u0259zliyi tez-tez vur\u011fulanan ifad\u0259dir. \u015e\u0259hidin m\u0259kan\u0131 ona g\u00f6r\u0259 c\u0259nn\u0259tdir ki, o d\u0259fn edil\u0259nd\u0259 Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131na b\u00fck\u00fcl\u00fcb. Bu deyim Adil\u0259 N\u0259z\u0259r poeziyas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yer tutur. \u015eeirin son b\u0259ndind\u0259 bir amal alt\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259n, azadl\u0131q, torpaq \u00fc\u00e7\u00fcn canlar\u0131ndan ke\u00e7\u0259n igidl\u0259rimizin h\u0259r birinin simas\u0131nda Polad H\u0259\u015fimov xat\u0131rlan\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 Poladlar yeti\u015fdirib, bundan sonra da Poladlar yeti\u015f\u0259c\u0259k dey\u0259n \u015fair s\u0259sini d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131r.<br \/>\n<b><br \/>\nE\u015fq olsun o k\u0259sl\u0259r\u0259-bir amal birl\u0259\u015fdir\u0259n,<br \/>\nTorpaq \u00fc\u00e7\u00fcn, v\u0259t\u0259n\u00e7\u00fcn f\u0259da olan h\u0259r cana!<br \/>\nE\u015fq olsun Polad kimi o\u011fullar yeti\u015fdir\u0259n,<br \/>\nH\u0259l\u0259 yeti\u015fdir\u0259c\u0259k do\u011fma Az\u0259rbaycana!<\/b><\/p>\n<p><i>(Adil\u0259 N\u0259z\u0259r, \u201c\u015e\u0259hid general Polad H\u0259\u015fimovun xatir\u0259sin\u0259\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Adil\u0259 N\u0259z\u0259rin \u015e\u0259hidlik m\u00f6vzusunda \u201cM\u0259n \u015e\u0259hid\u0259m\u201d, \u201c\u015e\u0259hidimin\u201d, \u201c\u015e\u0259hidin son d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri\u201d, \u201crahat uyu, \u015f\u0259hidim\u201d \u015feirl\u0259ri diqq\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>Bu \u015feirl\u0259rin h\u0259r birind\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rimizin qorxmazl\u0131\u011f\u0131, c\u0259sar\u0259ti \u0259ks edilib.<\/p>\n<p><b>Olmad\u0131 \u00f6l\u00fcm qorxusu,<br \/>\nBurnunda c\u0259nn\u0259t qoxusu,<br \/>\nG\u00fcll\u0259ndi qandan yaxas\u0131,<br \/>\nAsta &#8211; asta \u015f\u0259hidimin&#8230;<\/b><\/p>\n<p><i>(Adil\u0259 N\u0259z\u0259r, \u201c\u015e\u0259hidimin\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Ayb\u0259niz \u018fliyar\u0131n \u201cXudayar\u0131n timsal\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hid o\u011fullar\u0131m\u0131za h\u0259sr edir\u0259m\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 \u015feirind\u0259 \u015f\u0259hidliyin b\u0259dii tablosunu g\u00f6rm\u0259k olur.<\/p>\n<p><b>Bilir\u0259m ki, qorxum yoxdur \u00f6l\u00fcmd\u0259n,<br \/>\nYerim yen\u0259 \u0259n birinci s\u0131rada.<br \/>\nM\u0259rmi k\u0259s\u0259n aya\u011f\u0131m var \u0259limd\u0259,<br \/>\nAvtomatla s\u0259hv sal\u0131ram arada.<\/b><\/p>\n<p>\u0130gid \u015f\u0259hidliyin d\u0259y\u0259rinin \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259z oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r, ona g\u00f6r\u0259 ki, s\u00f6n\u0259n bir q\u0259lb olsa da, onun i\u015f\u0131\u011f\u0131nda min ocaq alovlan\u0131r &#8211; dey\u0259 \u015f\u0259hid oldu\u011funa sevinir. Sevinir ki, son n\u0259f\u0259si qar alt\u0131nda g\u00f6y\u0259rs\u0259 d\u0259, yaza\u011fz\u0131nda bu son n\u0259f\u0259sd\u0259n xar\u0131b\u00fclb\u00fcl yaranacaq. Bir \u015f\u0259hidin bundan g\u00f6z\u0259l bir \u00f6z\u00fcn\u00fc ifad\u0259si ola bilm\u0259zdi.<\/p>\n<p><b>\u00d6l\u00e7\u00fclm\u0259zdi \u015f\u0259hidliyin d\u0259y\u0259ri,<br \/>\nBir q\u0259lb s\u00f6n\u0259r, alovlanar min ocaq.<br \/>\nQar alt\u0131nda son n\u0259f\u0259sim g\u00f6y\u0259rir,<br \/>\nYaza\u011fz\u0131nda Xar\u0131b\u00fclb\u00fcl olacaq.<\/b><\/p>\n<p><i>(Ayb\u0259niz \u018fliyar, \u201c Xudayar\u0131n timsal\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hid o\u011fullar\u0131m\u0131za\u201d)<\/i><\/p>\n<p>\u201c\u015e\u0259hidl\u0259rimizin xatir\u0259sin\u0259\u201d \u015feirind\u0259 d\u0259 \u015f\u0259hidliyin \u00f6lm\u0259zliyi, v\u00fcqar\u0131 \u0259ksini tap\u0131r. V\u0259t\u0259n s\u00f6z\u00fcn\u00fcn anlam\u0131 onun azadl\u0131\u011f\u0131 yolunda qurban ged\u0259n \u015f\u0259hidl\u0259rin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u015eeirin \u0259sas ideyas\u0131 V\u0259t\u0259nin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan \u015f\u0259hidl\u0259rin var olmas\u0131d\u0131r. V\u0259t\u0259n o zaman V\u0259t\u0259n olur ki, onu qoruyan, yolunda can ver\u0259n igidl\u0259ri var.<br \/>\n<b><br \/>\nV\u0259t\u0259n u\u011fruna \u00f6l\u0259n o\u011fullar,<br \/>\n\u00d6l\u00fcm\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fc ucaldacaqd\u0131r.<\/b><\/p>\n<p><i>(Ayb\u0259niz \u018fliyar, \u201c\u015e\u0259hidl\u0259rimizin xatir\u0259sin\u0259\u201d)<\/i><\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llifin \u201cV\u0259t\u0259n u\u011frunda\u201d \u015feiri \u015f\u0259hidl\u0259rimizin dilind\u0259n ifad\u0259 olunub.V\u0259t\u0259n u\u011frunda , haqq sava\u015f\u0131nda \u015f\u0259hid olan d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc xo\u015fb\u0259xtdir, ona g\u00f6r\u0259 ki, haqq yolunda \u0259yilm\u0259yib, m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131b, qalib olub, \u00e7\u00fcnki \u0259qid\u0259si qalibdir. Dig\u0259r b\u0259ndd\u0259 bayra\u011f\u0131m\u0131za s\u0259cd\u0259 ed\u0259n bir \u015f\u0259hid canlan\u0131r. Haqq s\u0259simizi d\u00fcnyaya yayan \u015f\u0259hid haqq yolunda qan\u0131n\u0131n axmas\u0131ndan q\u00fcrur duyur.<\/p>\n<p><b>V\u0259t\u0259n u\u011frunda ax\u0131r damla qan\u0131m,<br \/>\nBayra\u011f\u0131m haqq s\u0259sinin bayra\u011f\u0131d\u0131r.<br \/>\nG\u00f6yl\u0259r\u0259 sanc\u0131l\u0131d\u0131r Ay ni\u015fan\u0131m,<br \/>\nR\u0259ngl\u0259ri h\u0259r hal\u0131m\u0131n n\u00f6vra\u011f\u0131d\u0131r.<\/b><\/p>\n<p><i>(Ayb\u0259niz \u018fliyar, \u201cV\u0259t\u0259n u\u011frunda\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Poeziyam\u0131zda \u015f\u0259hidl\u0259rimiz haqq\u0131nda silsil\u0259 yaz\u0131lar \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil edir. \u0130lham Q\u0259hr\u0259man\u0131n ill\u0259r \u0259vv\u0259l yazd\u0131\u011f\u0131 \u201c\u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131nda\u201d, \u201cM\u0259rmiy\u0259c\u0259n ya\u015famaq\u201d \u015feirl\u0259ri bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ke\u00e7\u0259rlidir. \u015eair \u015e\u0259hidlik m\u00f6vzusunun i\u00e7\u0259risin\u0259 gir\u0259 bilir, \u015f\u0259hidin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin poetik anlam\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn taml\u0131\u011f\u0131yla ifad\u0259 edir. \u0130lham Q\u0259hr\u0259man\u0131n \u201cBorc\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u00e7ox sayda \u015f\u0259hidin dilind\u0259n yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rind\u0259, \u015f\u0259hidin sevdiyi q\u0131zla s\u00f6hb\u0259tind\u0259 bir g\u0259ncin v\u0259t\u0259n\u0259 olan sevgisinin he\u00e7 bir varl\u0131qla m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259 bilm\u0259diyi ayd\u0131n olur. \u201c\u00dcr\u0259yimd\u0259 \u00e7\u0131rtlamayan sevgi ba\u015fda idi, amma, V\u0259t\u0259n ondan ir\u0259li \u00e7\u0131xd\u0131\u201d misralar\u0131 kam\u0131na yeti\u015fm\u0259y\u0259n, arzular\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259m\u0259y\u0259n bir g\u0259ncin b\u00fct\u00fcn ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 misralara t\u00f6k\u00fcr. Eyni zamanda burada n\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259sr\u0259t, k\u0259d\u0259r, ayr\u0131l\u0131q hissl\u0259ri h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrs\u0259, V\u0259t\u0259n\u0259 olan sevgi hissi ondan qat-qat g\u00fccl\u00fcd\u00fcr. V\u0259t\u0259n\u0259 olan m\u0259h\u0259bb\u0259t anaya, ataya, sevgiliy\u0259 olan m\u0259h\u0259bb\u0259tin \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p><b>S\u0259ni s\u0131xmal\u0131 sin\u0259m\u0259 avtomat\u0131 s\u0131xd\u0131m,<br \/>\nG\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131xmal\u0131 yerd\u0259<br \/>\nQu\u015f qatar\u0131nnan g\u0259l\u0259n g\u00fcll\u0259<br \/>\nQaba\u011f\u0131na \u00e7\u0131xd\u0131m.<br \/>\nBu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fc &#8211; kim \u00f6ld\u00fc, kim yaral\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131,<br \/>\n\u00dcr\u0259yimd\u0259 \u00e7\u0131rtlamayan sevgi<br \/>\nBa\u015fda idi,<br \/>\namma, V\u0259t\u0259n ondan ir\u0259li \u00e7\u0131xd\u0131.<\/b><\/p>\n<p>\u015e\u0259hidin dilind\u0259n dan\u0131\u015fan \u015fair b\u0259z\u0259n hissl\u0259rini cilovlaya bilmir. H\u0259r zaman \u015feirl\u0259rini bayat\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00f6kl\u0259y\u0259n \u0130lham Q\u0259hr\u0259man bir beytlik bayat\u0131da \u015f\u0259hidin ucal\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyini c\u0259miyy\u0259td\u0259 ona m\u00fcnasib\u0259ti ifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u015f\u0259hid verm\u0259nin a\u011f\u0131r bir d\u0259rd oldu\u011funu da vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p><b>D\u0259rdini d\u00f6\u015f\u0259s\u0259n yer \u00e7atmaz,<br \/>\nY\u00fck vursan Devi \u2013 \u00e7\u0259km\u0259z<br \/>\n\u015e\u0259hidin ehsan\u0131ndan<br \/>\nAc\u0131n da t\u0259bi \u00e7\u0259km\u0259z.<\/b><\/p>\n<p><i>(\u0130lham Q\u0259hr\u0259man, \u201c\u015e\u0259hidin dilind\u0259n\u201d)<\/i><\/p>\n<p>\u0130lham Q\u0259hr\u0259man\u0131n \u015f\u0259hid bayat\u0131lar\u0131 silsil\u0259 \u015feirl\u0259ri \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil edir. M\u00fc\u0259llif \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259hidliyin real t\u0259svirini yarada bilir. \u201c\u015e\u0259hidlik b\u00fcsat\u0131d\u0131 -Toy havas\u0131nda yasd\u0131\u201d ifad\u0259si il\u0259 \u015fair k\u0259d\u0259rimizi d\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p><b>Ah \u00e7\u0259k\u0259n ahdan a\u011flar,<br \/>\nDurub sabahdan a\u011flar.<br \/>\n\u015e\u0259hidi yad ed\u0259nl\u0259r<br \/>\nGah g\u00fcl\u0259r gahdan a\u011flar.<\/b><\/p>\n<p><i>(\u0130lham Q\u0259hr\u0259man, \u201c\u015e\u0259hid Bayat\u0131lar\u0131\u201d)<\/i><\/p>\n<p>\u015eair El\u015fad Barat\u0131n \u015f\u0259hidl\u0259r haqq\u0131nda silsil\u0259 \u015feirl\u0259ri says\u0131zd\u0131r. Birinci Qaraba\u011f sava\u015f\u0131nda publisistl\u0259rimiz h\u0259r \u015f\u0259hid haqq\u0131nda bir m\u0259qal\u0259 yazmaqla \u015f\u0259hidl\u0259rin q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar\u0131ndan b\u0259hs edirdil\u0259rs\u0259, bu g\u00fcn bir s\u0131ra \u015fairl\u0259rimiz \u015f\u0259hidl\u0259r haqq\u0131nda silsil\u0259 \u015feirl\u0259r yaz\u0131rlar. Bu \u015feirl\u0259rd\u0259 b\u0259hsi ke\u00e7\u0259n \u015f\u0259hidin b\u00fct\u00fcn \u00f6z\u0259llikl\u0259ri \u0259ksini tap\u0131r. El\u015fad Barat bu c\u00fcr silsil\u0259 \u015feirl\u0259ri il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. M\u00fc\u0259llif \u015f\u0259hidl\u0259rl\u0259 d\u0259rdl\u0259\u015fir, onlar\u0131 dinl\u0259yir. \u201cDay\u0131m\u0131n ni\u015fanl\u0131 o\u011flu \u015f\u0259hid \u018flizad\u0259 Tahir\u0259\u201d, \u201c\u015e\u0259hid \u018fl\u0259kb\u0259rov V\u00fcqara\u201d, \u201c\u015e\u0259hid M\u00fcrs\u0259liyev S\u00fcbhiy\u0259\u201d, \u201c\u015e\u0259hid Yusifzad\u0259 Xudayara\u201d, \u201c\u015e\u0259hid Aslanov Turala\u201d v\u0259 s. yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rind\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z u\u011frunda canlar\u0131n\u0131 qurban ed\u0259n igidl\u0259rimizin xarakterl\u0259rini, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzl\u0259rini, v\u0259t\u0259n sevgil\u0259rini canl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6rm\u0259k olur. Bu g\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu m\u00fcharib\u0259nin h\u0259yat\u0131m\u0131zda qoydu\u011fu iz poetik ifad\u0259d\u0259 oxucuya \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu \u015feirl\u0259rd\u0259 k\u0259d\u0259r, q\u00fcss\u0259 oldu\u011fu kimi q\u00fcrur, f\u0259xar\u0259t hissi d\u0259 g\u00fccl\u00fcd\u00fcr. \u015eairin day\u0131s\u0131 o\u011fluna yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feird\u0259 bir mesaj da g\u00f6rm\u0259k olur. \u201cS\u0259n n\u0259 vaxt b\u00f6y\u00fcd\u00fcn ki, bel\u0259 q\u0259hr\u0259man oldun\u201d dey\u0259n \u015fairin g\u0259nc day\u0131s\u0131 o\u011flu \u00fc\u00e7\u00fcn k\u0259d\u0259rl\u0259ndiyini g\u00f6rs\u0259k d\u0259, onun q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n\u0131, sin\u0259sini dost yolunda g\u00fcll\u0259y\u0259 sip\u0259r etm\u0259sini oxucusuna \u00e7atd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><b>Dosta d\u0259ym\u0259sin dey\u0259,<br \/>\n\u00d6z\u00fcn\u00fc atmaq nec\u0259?<br \/>\nSin\u0259siyl\u0259 g\u00fcll\u0259ni<br \/>\nHavada tutmaq nec\u0259?<\/b><\/p>\n<p>Sad\u0259c\u0259 bir b\u0259ndd\u0259n \u015f\u0259hidimizi g\u00f6r\u00fcr, onun c\u0259sar\u0259tini, qeyr\u0259tini b\u00f6y\u00fck q\u00fcrurla alq\u0131\u015flay\u0131r\u0131q. Day\u0131s\u0131 o\u011flunu ki\u00e7ik bir o\u011flan kimi xat\u0131rlayan q\u0259hr\u0259man t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nir \u201cs\u0259n ki\u00e7ik bir o\u011flan idin, n\u0259 vaxt q\u0259hr\u0259man oldun\u201d sual\u0131n\u0131 vers\u0259 d\u0259, cavab\u0131n\u0131 da \u00f6z\u00fc verir.<\/p>\n<p><b>Q\u0259hr\u0259man olmaq olmur,<br \/>\nQ\u0259hr\u0259man do\u011fulurmu\u015f.<br \/>\nDem\u0259 ki, q\u0259hr\u0259manlar ,<br \/>\nS\u0259nin kimi olurmu\u015f!<\/b><\/p>\n<p><i>(El\u015fad Barat, \u201cDay\u0131m\u0131n ni\u015fanl\u0131 o\u011flu, \u015e\u0259hid \u018flizad\u0259 Tahir\u0259\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Bir ba\u015fqa \u015feirind\u0259 m\u00fc\u0259llif inc\u0259, duy\u011fusal m\u0259qamlara i\u015f\u0131q tutur. \u201c\u0130gidliyin \u00f6z\u00fc\u201d olan \u015f\u0259hidin \u201cBir q\u0131z\u0131n barma\u011f\u0131nda, bir \u00fcz\u00fcy\u00fcn izis\u0259n\u201d dey\u0259 g\u00f6zl\u0259rimiz qar\u015f\u0131s\u0131nda \u015f\u0259hidin h\u0259yat\u0131n\u0131, \u015f\u0259xsi duy\u011fular\u0131n\u0131 xat\u0131rlad\u0131r. \u015e\u0259hidin ni\u015fanl\u0131 oldu\u011fu m\u0259lum olur. Amma bu k\u00f6vr\u0259k duy\u011fular \u015feirin sonuna q\u0259d\u0259r davam etmir. V\u0259t\u0259nin\u0259 qurban getm\u0259k \u015fairin d\u0259 birinci arzusu oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n<p><b>\u0130ndi bizim borcumuz<br \/>\nS\u0259ni ya\u015fatmaq olsun,<br \/>\nHam\u0131m\u0131z f\u0259da olaq,<br \/>\nT\u0259ki V\u0259t\u0259n sa\u011f olsun!<\/b><\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif \u015f\u0259hidlik silsil\u0259sind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rd\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rimizin q\u0259hr\u0259manl\u0131q tablosunu yarada bilib.<\/p>\n<p><b>S\u0259n\u0259 \u015feir yaz\u0131ram,<br \/>\n\u015eeirin Allah\u0131 \u015f\u0259hid,<br \/>\nAllah\u0131n qulu \u015f\u0259hid,<br \/>\nV\u0259t\u0259nin \u015fahi \u015f\u0259hid.<\/b><\/p>\n<p><i>(El\u015fad Barat, \u201c\u015e\u0259hidl\u0259rin dilind\u0259n\u201d)<\/i><\/p>\n<p>\u015eair \u201c\u015feirin allah\u0131 \u015f\u0259hid\u201d ifad\u0259si il\u0259 sanki bu g\u00fcn\u00fcn poeziyas\u0131nda \u0259sas m\u00f6vzunun \u015f\u0259hidlik oldu\u011funa i\u015far\u0259 edir. V\u0259t\u0259nin \u015fahi olmaq \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 qism\u0259t oldu. Daha do\u011frusu onlar buna canlar\u0131, qanlar\u0131 bahas\u0131na nail oldular.<\/p>\n<p>T\u0259ran\u0259 Arifq\u0131z\u0131 (\u018fliyeva) \u201c\u00d6l\u00fcms\u00fczl\u00fck\u201d adl\u0131 \u015feirind\u0259 \u015f\u0259hid olmaq n\u0259 dem\u0259kdir sual\u0131na tutarl\u0131 cavablar verir.<\/p>\n<p><b>\u015e\u0259hid olmaq &#8211; bir arzuya \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn,<br \/>\nMin arzunun yollar\u0131n\u0131 a\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn,<br \/>\nVarl\u0131\u011f\u0131yla V\u0259t\u0259n olmaq, V\u0259t\u0259n dem\u0259k, V\u0259t\u0259n sevm\u0259k!<br \/>\nKim sev\u0259c\u0259k bu V\u0259t\u0259ni, biz sevm\u0259s\u0259k?<\/b><\/p>\n<p>Kim dey\u0259c\u0259k d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r\u0259 s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc, biz dem\u0259s\u0259k?<br \/>\n\u015e\u0259hid olmaq x\u0259yan\u0259t\u0259 d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck,<br \/>\n\u015e\u0259hid olmaq &#8211; m\u0259n dem\u0259d\u0259n V\u0259t\u0259n deyib,<br \/>\nSin\u0259sini bu torpa\u011fa sip\u0259r ed\u0259n b\u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck!<\/p>\n<p><i>(T\u0259ran\u0259 Arifq\u0131z\u0131, \u201c\u00d6l\u00fcms\u00fczl\u00fck\u201d)<\/i><\/p>\n<p>T\u0259ran\u0259 xan\u0131m \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus deyimi il\u0259 \u015f\u0259hidliyin b\u0259dii t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fcn\u00fc ver\u0259 bilir. \u201c\u015e\u0259hidl\u0259rimiz torpaqlar\u0131m\u0131za olan x\u0259yan\u0259t\u0259 d\u00f6z\u0259 bilm\u0259y\u0259nl\u0259rdi\u201d ifad\u0259si il\u0259 otuz illik d\u00fc\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131nda qalan torpaqlar\u0131m\u0131za olan x\u0259cal\u0259tli g\u00fcnl\u0259rimizi d\u0259 yada sal\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ll\u0259rdi v\u0259t\u0259n d\u0259rdini misralarda dill\u0259ndir\u0259n \u015fairl\u0259rimizd\u0259n biri d\u0259 Namiq D\u0259lida\u011fl\u0131d\u0131r. Onun \u201cDa\u011flar o\u011fullar\u0131na teleqram\u201d adl\u0131 \u015feiri bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn z\u0259f\u0259rin\u0259, q\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259 bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f idi. \u015eair yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p><b>\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u0259 \u201cda\u011flar o\u011flu\u201d deyirdik,<br \/>\nQ\u00fcrurumuzu s\u00f6k\u00fcrl\u0259r.<br \/>\nVay d\u0259d\u0259m vay,<br \/>\nBiz h\u0259l\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q.<\/b><\/p>\n<p><i>(\u201cDa\u011flar o\u011fluna teleqram\u201d)<\/i><\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 \u00f6z\u00fc demi\u015f bu teleqram \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 idi. V\u0259t\u0259nsiz \u015fairl\u0259rimizin \u015feirl\u0259ri k\u0259d\u0259r notlar\u0131ndan yo\u011frulurdu. Ata &#8211; ana yan\u0131nda qalan o\u011fullar onlar\u0131 torpaqlar\u0131na apara bilm\u0259dikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn vicdanlar\u0131na s\u0131\u011f\u0131\u015fa bilmirdil\u0259r. Son zamanlar daha \u201csa\u011fl\u0131q olsun torpa\u011f\u0131m\u0131za d\u00f6n\u0259rik\u201d ifad\u0259sini dem\u0259y\u0259 utan\u0131r, x\u0259cal\u0259t \u00e7\u0259kirdil\u0259r. Bu m\u00f6vzulu \u015feirl\u0259r son ill\u0259rin \u0259n geni\u015f i\u015fl\u0259nmi\u015f m\u00f6vzusu idi. Namiq D\u0259lida\u011fl\u0131 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bu m\u00f6vzulu \u015feirl\u0259r t\u0259sirediciliyi v\u0259 s\u0259mimiyy\u0259ti il\u0259 diqq\u0259td\u0259 qal\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><b>Ta demir\u0259m sa\u011fl\u0131q olsun, ay ana,<br \/>\nBo\u015falanlar bir d\u0259 dolsun, ay ana,<br \/>\nNamiq adl\u0131 o\u011flun \u00f6ls\u00fcn, ay ana,<br \/>\nS\u0259ni K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 aparamm\u0131ram&#8230;<\/b><\/p>\n<p><i>(\u201cS\u0259ni K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 aparamm\u0131ram\u201d)<\/i><\/p>\n<p>\u201c\u015e\u0259hidl\u0259rimiz\u0259\u201d \u015feirind\u0259 is\u0259 ilk b\u0259ndl\u0259rd\u0259ki k\u0259d\u0259r motivi \u015feirin sonuna do\u011fru bir xalq\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q salnam\u0259sin\u0259, \u00f6lm\u0259z \u015f\u0259hidl\u0259rimizin q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 f\u0259xr, q\u00fcr\u00fcr simvoluna \u00e7evrilir.<\/p>\n<p><b>Bax\u0131ram, q\u0259birl\u0259r s\u0131ralan\u0131bd\u0131r,<br \/>\nBu c\u0259rg\u0259 m\u00f6hk\u0259mdi, bu c\u0259rg\u0259 m\u0259tin.<br \/>\nD\u00fc\u015fm\u0259ni he\u00e7 zaman \u00f6y\u00fcn\u0259 bilm\u0259z,<br \/>\nBel\u0259 \u015e\u0259hidl\u0259ri olan Mill\u0259tin,<br \/>\nBel\u0259 igidl\u0259ri olan Mill\u0259tin!<\/b><\/p>\n<p><i>(\u201c\u015e\u0259hidl\u0259rimiz\u0259\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Namiq D\u0259lida\u011fl\u0131n\u0131n \u201c\u015e\u0259hid s\u0259si\u201d \u015feirind\u0259 f\u0259ls\u0259fi fikirl\u0259 reall\u0131q birl\u0259\u015fir. 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259ki ya\u015fant\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 xat\u0131rladan \u015fair \u201c&#8230;.Diz\u0259 q\u0259d\u0259r s\u00fckuta batm\u0131\u015fd\u0131 s\u0259ssizlik\u201d deyir.<\/p>\n<p><b>&#8230;Diz\u0259 q\u0259d\u0259r s\u00fckuta batm\u0131\u015fd\u0131 s\u0259ssizlik<br \/>\nsonra b\u00fct\u00fcn s\u0259sl\u0259r a\u00e7\u0131ld\u0131<br \/>\nS\u0259n b\u00fct\u00fcn s\u0259sl\u0259rin<br \/>\nUcal\u0131\u011f\u0131ndasan &#8211; s\u00fckut s\u0259sinl\u0259,<br \/>\n\u015e\u0259hidim<br \/>\nB\u00fct\u00fcn s\u0259sl\u0259r batacaq- s\u0259nin<br \/>\nS\u0259sind\u0259n ba\u015fqa.<\/b><\/p>\n<p><i>(Namiq D\u0259lida\u011fl\u0131, \u201c\u015e\u0259hid s\u0259si\u201d)<\/i><\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si m\u00f6vzusunu poeziyas\u0131nda h\u0259m q\u0259hr\u0259manl\u0131q, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u00fcrur, f\u0259xar\u0259ti kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n Elnur U\u011fur Abdiyevin yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rd\u0259 qazil\u0259rin itirdiyi orqanlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259hidliyini d\u0259 poeziyaya g\u0259tirir. Bu da son d\u0259r\u0259c\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 q\u00fcrurvericidir. Bu bax\u0131mdan \u201cm\u00fcharib\u0259\u201d adl\u0131 \u015feir m\u0259zmunu bax\u0131m\u0131ndan f\u0259rqli xarakter\u0259 malikdir. Burada \u015f\u0259hid olan q\u0259hr\u0259man\u0131n \u015eu\u015fada qurban verdiyi aya\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><b>M\u00fcharib\u0259 \u00e7oxdan bitmi\u015fdi,<br \/>\n\u00dcr\u0259yi \u015eu\u015fada d\u00f6y\u00fcn\u00fcrd\u00fc,<br \/>\nAya\u011f\u0131 orda \u015f\u0259hid olan<br \/>\nQazimizin.<\/b><\/p>\n<p>Itirdiyi aya\u011f\u0131na s\u00f6yk\u0259nirdi<br \/>\nH\u0259r g\u00fcn<br \/>\nS\u0259h\u0259r yata\u011f\u0131ndan qalxanda.<br \/>\nV\u0259t\u0259n yeriyirdi onun k\u0259silmi\u015f<br \/>\nAya\u011f\u0131nda.<\/p>\n<p><i>(\u201cM\u00fcharib\u0259\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Elnur U\u011furun \u201c\u015e\u0259hidl\u0259r\u201d, \u201c\u015e\u0259had\u0259tdir\u201d, \u201c\u015e\u0259hidin g\u0259lir\u201d, \u201cPolad H\u0259\u015fimova\u201d, \u201c\u015e\u0259hid ruhlar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 \u015feirl\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00f6v bir V\u0259t\u0259n obraz\u0131n\u0131 v\u0259 \u015e\u0259hidliyin q\u0259hr\u0259manl\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259qdimini g\u00f6rm\u0259k olur. \u015eair general Polad H\u0259\u015fimov haqq\u0131nda \u015feirind\u0259 is\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rimizi V\u0259t\u0259n adland\u0131r\u0131r. \u018fslind\u0259 son zamanlarda V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si q\u0259hr\u0259manlar\u0131ndan b\u0259hs edil\u0259n h\u0259m publisistik yaz\u0131larda, h\u0259m poeziya n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259 \u015f\u0259hidi V\u0259t\u0259n adland\u0131rmaq hallar\u0131na \u00e7ox rast g\u0259linir. V\u0259t\u0259ni<\/p>\n<p>azad ed\u0259r\u0259k qurban ged\u0259n igidl\u0259rimizin V\u0259t\u0259n adland\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u0259y\u0259rli poetik se\u00e7imdir.<\/p>\n<p><b>M\u0259zar\u0131n and yerimizdir,<br \/>\nRahat uyu V\u0259t\u0259n pa\u015fam.<\/b><\/p>\n<p>V\u0259 yaxud dig\u0259r b\u0259ndd\u0259 general\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 s\u0259sl\u0259y\u0259n bir s\u0259rk\u0259rd\u0259 kimi t\u0259qdim edir. Bu t\u0259sad\u00fcfi bir deyim deyil, iyul hadis\u0259l\u0259rind\u0259 general Polad H\u0259\u015fimovun k\u00f6ks\u00fcn\u00fc v\u0259t\u0259n u\u011frunda qurban verm\u0259si il\u0259 \u0259sl general\u0131n \u0259sg\u0259rinin \u00f6n\u00fcnd\u0259 ged\u0259r\u0259k n\u00fcmun\u0259 olmas\u0131na i\u015far\u0259dir. M\u00fc\u0259llif Polad H\u0259\u015fimovun q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlikd\u0259n daha y\u00fcks\u0259kd\u0259 durdu\u011funu \u0259ks etdirir. General\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc V\u0259t\u0259ni m\u00fcdafi\u0259y\u0259 qalxma\u011fa bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p><b>S\u0259n h\u0259rbl\u0259r\u0259 \u00fcsyan s\u0259si,<br \/>\n\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n vicdan s\u0259si,<br \/>\nYenilm\u0259z q\u0259hr\u0259man s\u0259si,<br \/>\nRuhun G\u00f6yl\u0259r\u0259 t\u0259n, Pa\u015fam!<\/b><\/p>\n<p><i>(\u201cPolad H\u0259\u015fimova\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Elnur U\u011furun \u201c\u015e\u0259hid ruhlar\u0131\u201d \u015feiri d\u0259 m\u0259zmun v\u0259 formaca z\u0259ngindir. Torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si g\u00f6yl\u0259rd\u0259 m\u0259sk\u0259n salan \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ruhunun dinclik tapmas\u0131na s\u0259b\u0259bdir. \u015eair qalib olan \u0259sg\u0259r\u0259 \u00fcz tutur. \u201cUcadan q\u0131\u015fq\u0131rki, \u00e7ald\u0131q z\u0259f\u0259ri, bir az s\u0259rinl\u0259sin \u015f\u0259hid ruhlar\u0131\u201d dey\u0259r\u0259k qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z q\u0259l\u0259b\u0259nin x\u0259b\u0259rind\u0259n \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ruhlar\u0131n\u0131n dinclik, s\u0259rinlik tapaca\u011f\u0131na inan\u0131r. Eyni zamanda \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n daha \u00e7ox dal\u011falanmas\u0131 il\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ruhlar\u0131n\u0131n dinclik tapmas\u0131 ideyas\u0131 \u015feirin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<br \/>\n\u201c\u015e\u0259hidin g\u0259lir\u201d \u015feirind\u0259 is\u0259 m\u00fc\u0259llif torpaqlar\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 yolunda qurban ged\u0259nl\u0259ri torpa\u011f\u0131n \u0259sl sahibl\u0259ri adland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><b>Torpa\u011f\u0131m, quca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7,<br \/>\nQoynuna \u015f\u0259hidin g\u0259lir!<br \/>\nSon haqq m\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259c\u0259n,<br \/>\nT\u0259k Tanr\u0131 \u015fahidin g\u0259lir.<\/b><\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n, bizim deyils\u0259n t\u0259k,<br \/>\nBiz s\u0259ninik s\u0259n\u0259 g\u0259l\u0259k.<br \/>\nA\u00e7 qoynunu \u015e\u0259hid g\u00f6rc\u0259k,<br \/>\nBax \u0259sl sahibin g\u0259lir.<\/p>\n<p><i>(Elnur U\u011fur, \u201c\u015e\u0259hidin g\u0259lir\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Nar\u0131ng\u00fcl Nadir is\u0259 \u00e7ox inc\u0259 bir m\u00fc\u015fahid\u0259d\u0259n yola \u00e7\u0131xaraq \u015f\u0259hidlik m\u00f6vzusuna m\u00fcnasib\u0259t bildirir. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u015f\u0259hidlik m\u0259qam\u0131na yol alan q\u0259hr\u0259man\u0131n \u00e7\u0259km\u0259si \u00e7ox k\u00f6vr\u0259k, k\u0259d\u0259rli anlarla yadda qal\u0131r. \u015e\u0259hid \u00e7\u0259km\u0259si poeziyan\u0131n nadir obraz\u0131d\u0131r des\u0259k, b\u0259lk\u0259 d\u0259 yan\u0131lmar\u0131q. M\u0259hz Nar\u0131ng\u00fcl Nadirin \u201cS\u0259n el\u0259 v\u0259t\u0259ns\u0259n, v\u0259t\u0259n, \u015f\u0259hidim\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 \u015feiri d\u0259 bu m\u0259nada yadda qalan obrazd\u0131r.<\/p>\n<p><b>Yoluna su s\u0259pim, g\u00f6z ya\u015f\u0131 s\u0131x\u0131m?<br \/>\n\u00c7\u0259km\u0259nd\u0259 torpaq var, torpaq, bir s\u0131x\u0131m&#8230;<br \/>\nVer, \u0259sg\u0259r \u00e7\u0259km\u0259ni k\u00f6ks\u00fcm\u0259 s\u0131x\u0131m,<br \/>\n\u00c7\u0259km\u0259sind\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259k bit\u0259n \u015f\u0259hidim<\/b><\/p>\n<p>\u015eeirin bu b\u0259ndind\u0259 \u015f\u0259hidin \u00e7\u0259km\u0259sind\u0259 torpaqla sevgi birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, bir oyan\u0131\u015f, c\u00fcc\u0259rti \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirir. B\u0259lk\u0259 d\u0259 burada bir \u0259sg\u0259r arxas\u0131nca at\u0131lan su, bir \u015f\u0259hid \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259b\u0259di qurumayan g\u00f6z ya\u015f\u0131 da \u015f\u0259hid \u00e7\u0259km\u0259sind\u0259ki torpaqla qovu\u015fur. Bu misralar\u0131n poetik \u00e7\u0259kisi \u00f6l\u00e7\u00fcy\u0259 g\u0259lmir. Nar\u0131ng\u00fcl d\u0259 bir \u00e7ox h\u0259mkarlar\u0131 kimi \u015f\u0259hidl\u0259r\u0259 v\u0259t\u0259n dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. \u015eeirin son b\u0259ndind\u0259 \u015fair \u015f\u0259hidliyi \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259qamda alq\u0131\u015flay\u0131r.Torpa\u011fa qan\u0131 s\u0259pil\u0259n \u015f\u0259hidin torpa\u011f\u0131 oyatmas\u0131 v\u0259 \u015f\u0259hid qan\u0131n\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259m\u0259si yeni tap\u0131nt\u0131 kimi qiym\u0259tlidir.<\/p>\n<p><b>Torpa\u011fa qan s\u0259pdin, torpaq oyand\u0131,<br \/>\nQan\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259di, bu nec\u0259 qand\u0131?<br \/>\nYazd\u0131n ki, Qaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131!<br \/>\nS\u0259n el\u0259 v\u0259t\u0259ns\u0259n, v\u0259t\u0259n \u015f\u0259hidim!<\/b><\/p>\n<p><i>(Nar\u0131ng\u00fcl Nadir, \u201cS\u0259n el\u0259 v\u0259t\u0259ns\u0259n, v\u0259t\u0259n, \u015f\u0259hidim!\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Q\u0131lman \u0130man\u0131n poeziyas\u0131nda \u015f\u0259hidlik v\u0259t\u0259nin dilb\u0259r gu\u015f\u0259l\u0259rinin ad\u0131yla qo\u015fa \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k daha da uca m\u0259qamda dayand\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131r. \u201cTorpaq olan yerd\u0259, b\u0259d\u0259n n\u0259di ki?\u201d dey\u0259n \u015fair \u015f\u0259hidl\u0259rimizi La\u00e7\u0131na, \u015eu\u015faya t\u0259n tutur. Bu da el\u0259 v\u0259t\u0259nl\u0259\u015fib b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015f\u0259n, v\u0259t\u0259n\u0259 \u00e7evril\u0259n \u015f\u0259hidl\u0259rimizin v\u0259t\u0259n olmalar\u0131na i\u015far\u0259dir.<\/p>\n<p><b>N\u0259 g\u00f6z\u0259l yara\u015f\u0131r: qurda qurd ad\u0131,<br \/>\nG\u00f6z\u00fcm \u201c\u0130\u015f\u0131ql\u0131\u201d dan axan nurdad\u0131.<br \/>\nG\u00f6y\u00e7\u0259 da\u011flar\u0131nda, Z\u0259ng\u0259zurdad\u0131,<br \/>\nBu, La\u00e7\u0131n o\u011fullar, \u015eu\u015fa o\u011fullar.<\/b><\/p>\n<p><i>(Q\u0131lman \u0130man, \u201c\u015e\u0259hid o\u011fullar\u201d)<\/i><\/p>\n<p>Sona \u0130smay\u0131lovan\u0131n \u201cYol verin, \u015f\u0259hid g\u0259lir\u201d \u015feirind\u0259 \u015e\u0259hidliyin q\u0259hr\u0259manl\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259qdimi M\u00fcbarizl\u0259rin, Poladlar\u0131n simas\u0131nda \u015f\u0259hidl\u0259rimizin misilsiz \u015f\u00fcca\u0259ti \u0259ksini tap\u0131r. \u201c\u015f\u0259hidl\u0259rin ruhlar\u0131 o vaxt g\u00fcl\u00fcr ki, \u0259dal\u0259t yolunda m\u00fcbariz\u0259 aparan igidl\u0259rimiz torpaq yolunda canlar\u0131ndan ke\u00e7\u0259 bilir.\u201d O zaman \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ruhlar\u0131 dinclik tap\u0131r, \u015f\u0259kill\u0259rd\u0259ki \u015f\u0259hid bax\u0131\u015flar\u0131 sevinc\u0259 q\u0259rq olur. M\u0259hz general Polad\u0131n da g\u00f6zl\u0259ri o zaman sevincl\u0259 g\u00fcl\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p><b>Da\u011flar &#8211; da\u015flar x\u0259b\u0259rdar, bu d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 \u015fahiddir,<br \/>\nGeneral\u0131m &#8211; zabitim, haqq yolunda \u015f\u0259hiddir.<br \/>\n\u015e\u0259kild\u0259ki general, Polad sevincl\u0259 g\u00fcl\u00fcr,<br \/>\nHaray \u00e7\u0259kin ay ell\u0259r, yol verin \u015f\u0259hid g\u0259lir.<\/b><\/p>\n<p><i>(Sona Abbas\u0259liq\u0131z\u0131 \u0130smay\u0131lova, \u201cYol verin, \u015f\u0259hid g\u0259lir\u201d)<\/i><\/p>\n<p>\u015e\u0259hidliyin bayraq ucal\u0131\u011f\u0131na y\u00fcks\u0259lm\u0259si S\u00fcleyman Abdullan\u0131n \u201c\u018fn g\u00f6z\u0259li a\u011fac olmaqd\u0131r \u015eu\u015fan\u0131n qoynunda\u201d \u015feirind\u0259 s\u0259cd\u0259 etm\u0259k m\u0259qam\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fir. \u015eair bu m\u0259qam\u0131 he\u00e7 bir g\u00f6z\u0259llikl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra bilmir. \u201cBundan g\u00f6z\u0259l s\u0259cd\u0259gah ola bilm\u0259z\u201d dey\u0259n \u015fair bu ucal\u0131qda insan\u0131n g\u00f6z ya\u015flar\u0131n\u0131n duruldu\u011funu da vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p><b>El\u0259 ucal\u0131qlar var ki,<br \/>\nBaxd\u0131qca durulur adam\u0131n g\u00f6z ya\u015flar\u0131<br \/>\nS\u0259n\u0259 s\u0259cd\u0259 etm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcnm\u00fc?<br \/>\nBayraq ucal\u0131\u011f\u0131 h\u0259r k\u0259s\u0259 qism\u0259t olmur, \u015f\u0259hidim!<\/b><br \/>\n<i><br \/>\n(S\u00fcleyman Abdulla, \u201c\u018fn g\u00f6z\u0259li a\u011fac olmaqd\u0131 \u015eu\u015fan\u0131n qoynunda\u201d)<\/i><\/p>\n<p>\u015e\u0259hidlik m\u00f6vzusu bu g\u00fcn \u0259n aktual m\u00f6vzu kimi h\u0259r an i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131r, poeziyam\u0131z\u0131n ba\u015f m\u00f6vzusu kimi \u0259d\u0259biyyat tariximiz\u0259 yaz\u0131l\u0131r. Birinci Qaraba\u011f<\/p>\n<p>m\u00fcharib\u0259sind\u0259 yaz\u0131lan \u015feirl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si \u015f\u0259hidl\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunan \u015feirl\u0259r f\u0259rqli xarakterd\u0259dir. Bu \u015feirl\u0259rin \u0259sas\u0131 \u015f\u0259hidin q\u0259hr\u0259manl\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259qdimi istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 yaran\u0131b. Bug\u00fcnk\u00fc \u015f\u0259hidlik q\u0259hr\u0259man\u0131n m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131n\u0131, onun b\u00fct\u00f6v v\u0259t\u0259n olan simas\u0131n\u0131n ucal\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyini \u0259ks etdirir v\u0259 m\u0259qal\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n bu s\u0259pkid\u0259 yaranan \u015feirl\u0259r t\u0259hlil\u0259 c\u0259lb edilir. Qazan\u0131lan q\u0259l\u0259b\u0259 \u015f\u0259hidlik m\u00f6vzusunun b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015f\u0259n obraz\u0131n\u0131 \u0259d\u0259biyyata g\u0259tirm\u0259y\u0259 imkan verir. \u018fslind\u0259 bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 \u015f\u0259hidliyin ucal\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyi poeziyan\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q salnam\u0259sinin yaz\u0131lmas\u0131na t\u0259kan verir. El\u00e7in \u0130sk\u0259nd\u0259rzad\u0259 poeziyas\u0131nda poetikl\u0259\u015f\u0259n kimi &#8211; \u201c\u0130sa bula\u011f\u0131ndan at\u0131lan bir ovuc su\u201d \u015f\u0259hidliyimizin dirili\u015fi, qisas\u0131 v\u0259 ruhlar\u0131n\u0131n ya\u015fant\u0131s\u0131 oldu.<\/p>\n<p><b>\u015e\u0259hid m\u0259zarlar\u0131na<br \/>\n\u0130sa bula\u011f\u0131ndan bir ovuc su at.<br \/>\nDirilib aya\u011fa qalxmasalar da,<br \/>\nRahat uyuyacaqlar,<br \/>\nQan qarda\u015flar\u0131m, rahat.<\/b><\/p>\n<p>\u015e\u0259hidl\u0259rimiz v\u0259t\u0259nd\u0259 ya\u015fay\u0131r, V\u0259t\u0259n is\u0259 onun yolunda can\u0131ndan, qan\u0131ndan ke\u00e7\u0259n o\u011fullar\u0131 olduqca b\u00fct\u00f6vd\u00fcr v\u0259 \u0259b\u0259di ya\u015fard\u0131r. \u015e\u0259hidl\u0259rimiz kimi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/manera.az\/uploads\/posts\/2020-01\/1579946681_photo_3499.jpg\" alt=\"V\u0259t\u0259n, Bayraq v\u0259 Mill\u0259t sevgisind\u0259n yo\u011frulmu\u015f poeziya toplusu\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259rziyy\u0259 N\u0259c\u0259fova,\u00a0 filologiya elml\u0259ri doktoru Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 can atmaq insan\u0131n t\u0259bi\u0259tind\u0259dir.O, do\u011fuldu\u011fu andan tez boy atmaq, b\u00f6y\u00fcm\u0259k, a\u011fla-kamala dolmaq ist\u0259yir, \u00f6z bacar\u0131q v\u0259 qabiliy\u0259tini, bilik v\u0259 h\u00fcn\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 s\u0259y edir. Bu y\u00fcks\u0259li\u015fin \u0259n uca zirv\u0259si is\u0259 \u015f\u0259hidlikdir.V\u0259t\u0259n yolunda can\u0131n\u0131 f\u0259da ed\u0259n o\u011fullar\u0131m\u0131z \u0259slind\u0259 \u00f6lm\u00fcr, \u00f6l\u00fcm\u00fcyl\u0259 \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck qazan\u0131r. 1990-c\u0131 ild\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 yolunda igidl\u0259rimiz \u015f\u0259hid oldular. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":803,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/802"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=802"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/802\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":805,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/posts\/802\/revisions\/805"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media\/803"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=802"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilimizvarligimiz.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}